Nguyên nhân cháy nổ được hầu hết các nhà khoa học đưa ra tại hội thảo là do xăng kém chất lượng.
Tham dự hội thảo với tư cách là nạn nhân của một vụ cháy xe, chị Trịnh Thanh Hằng, giáo viên Trường tiểu học Thành Công A (Hà Nội) thuật lại: “3 giờ sáng đêm 26/12, khi đang ngủ thì nghe có tiếng hô hoán cháy xe. Cả nhà choàng tỉnh thì chiếc xe Yamaha Cygnus để ngoài sân đang bốc cháy ngùn ngụt. Trước đó khoảng 1 tuần, do đang chạy thì hết xăng nên tôi có đổ xăng. Tôi rất phân vân, không thể nào do chập điện gây cháy nổ vì xe dựng ngoài sân đã hơn 30 tiếng”.
Nhiều vụ cháy nổ ô tô, xe máy trong thời gian qua
Kể về nguyên nhân gây cháy, chị Giang Kim Vân, chủ nhân chiếc xe Air Blade bị cháy ngày 15/10 tại Hà Nội cũng cùng tâm trạng: “Xe tôi mua đã hơn 2 năm, gia đình thường xuyên bảo hành chu đáo. Nhà tôi mới xây, không có chuột, gián. Tôi cũng không lắp thêm các bộ phận còi, đèn vào xe. Thậm chí, trước khi xe cháy 2 ngày tôi còn đưa đi kiểm tra phanh, không phát hiện có vấn đề gì. Thế mà, bỗng dưng trong lúc chồng tôi trên đường đưa con đi học thì xe bốc cháy”.
Methanol, aceton… là thủ phạm?
Theo kết quả thực nghiệm do Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Hà Nội công bố tại hội thảo, khi thử nghiệm trên xe Honda Dream II cũ, tại địa điểm thoáng, không gió lùa cho thấy tại các khoảng thời gian vận hành 10, 20, 30, 40, 50, 60 phút, nhiệt độ của thân động cơ (phía trên), mặt ngoài xilanh, vỏ ống xả (gần vị trí mối hàn với cổ ống xả) khi dùng xăng pha 15% mathenol hầu hết đều cao hơn so với dùng xăng đạt chuẩn RON92. Nhiệt độ chênh lệch dao động từ 0,8-10OC.
| Các đầu mối xăng dầu phải có trách nhiệm đến cùng “Đây không còn là vấn đề khoa học, mà là vấn đề an dân. Các đầu mối xăng dầu phải có trách nhiệm đến cùng, từ nhập khẩu đến tay người tiêu dùng, không thể đổ lỗi cho đại lý hay một vài cá nhân không có trình độ pha vào” (PGS-TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Hóa học Hà Nội) |
PGS.TS Hoàng Mạnh Hùng - nguyên phó viện trưởng Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), giám đốc Trung tâm Tư vấn giám định nhân sự - cho biết qua thực tế khám nghiệm và nghiên cứu có thể khẳng định nguyên nhân đầu tiên phải do nhiên liệu, những nguyên nhân khác chỉ xếp sau. Theo phân tích của ông Hùng, methanol được sản xuất nhiều tại Trung Quốc, có giá thành rẻ nên người kinh doanh có thể trộn lẫn để gian lận, trong lúc acetone cũng được sử dụng nhằm tăng chỉ số octan của xăng để thu lời bất chính.
Với những nhận định như khi xăng còn 5% trong bình sẽ bốc hơi, sau đó gặp không khí lạnh bốc cháy là chưa thật sự thuyết phục; còn nếu xăng pha lẫn nước chỉ gây oxy hóa động cơ, gây chết máy chứ không gây cháy. Cái khó hiện nay, do acetone và methanol có nhiệt độ bay hơi thấp nên khi khám nghiệm hiện trường cháy khó phát hiện dấu vết. Ông Hùng đề nghị Sở Khoa học - công nghệ Hà Nội nhanh chóng thành lập “ban chỉ huy đặc nhiệm” các nhà khoa học để giải quyết các vụ cháy nổ.
PGS-TS Vũ Thị Thu Hà, Phòng Thí nghiệm trọng điểm lọc hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp) cũng cho rằng, pha thêm methanol vượt quá tiêu chuẩn làm ảnh hưởng đến bộ phận động cơ là nguyên nhân gián tiếp gây cháy nổ.
Đồng tình với ý kiến trên, ông Đỗ Huy Thanh, giảng viên Học viện Kỹ thuật quân sự nhấn mạnh nên tập trung vào nguyên nhân từ aceton và methanol. Để có kết quả chính xác nhất, ông Thanh đề xuất, nên có thử nghiệm sử dụng xăng pha tạp chất trên xe đời cũ. Bên cạnh đó, lấy mẫu cấp liệu, dây dẫn, gioăng, phớt trên mẫu xe cũ, thử nghiệm đánh giá xem độ trương nở, giãn gây cháy xe.
| Xăng dầu pha nước không gây cháy nổ Liên quan tới vụ pha chế xăng dầu do Báo Thanh Niên điều tra, kết quả phân tích mẫu xăng bước đầu không phát hiện phụ gia nào khác ngoài nước, TS Hùng cho rằng, nước trong xăng chỉ gây chết máy, hỏng xe, không gây cháy nổ. Cần phải lấy nhiều mẫu, nhiều thời điểm khác nhau, kiểm tra nhiều lần mới phát hiện chất phụ gia. Lấy 1-2 lít ra xét nghiệm thì kết quả không thể chính xác. |
Nhanh chóng tìm ra nguyên nhân
Đã có nhiều vụ xe tự cháy xảy ra nhưng đến nay mới có một hội thảo được tổ chức, TS Hoàng Mạnh Hùng cho rằng, các nhà khoa học vào cuộc quá chậm và đề nghị: “Bộ KH-CN, Sở KH-CN chỉ đạo các phòng nghiên cứu trọng điểm cấp nhà nước, các viện tại Hà Nội phục vụ nghiên cứu vô điều kiện để nhanh chóng tìm ra nguyên nhân”.
PGS-TS Vũ Thị Thu Hà cho biết vừa được Bộ KH-CN chỉ đạo nghiên cứu thu thập những mẫu xăng trên thị trường, sau khi có phân tích hệ thống theo tiêu chuẩn Việt Nam, sẽ có cái nhìn hiện trạng về chất lượng xăng, xem trong xăng có pha thêm những gì, cụ thể là tập trung vào nghi ngờ pha methanol và đưa ra thực nghiệm mô phỏng. Bộ KH-CN còn giao cho Viện Hóa học công nghiệp nghiên cứu đề tài ảnh hưởng của chất phụ gia bán trôi nổi trên thị trường. “Những nghi vấn về sự ảnh hưởng của phụ gia đến chỉ tiêu chất lượng trong xăng, xăng được pha thêm những chất gì. Sau một năm nghiên cứu sẽ có cái nhìn khoa học và chính xác hơn”, PGS-TS Hà nói.
Kết thúc hội thảo, giám đốc Sở Khoa học - công nghệ Hà Nội Lê Xuân Rao cho biết sẽ gửi thông báo, cảnh báo các đại lý, doanh nghiệp xăng dầu về ảnh hưởng của việc pha methanol, acetone đến chất lượng xăng dầu như các nhà khoa học đã khuyến cáo tại hội thảo.
| Kiến nghị tạm giữ xăng dầu có dấu hiệu vi phạm UBND TP.HCM vừa có văn bản kiến nghị Bộ Khoa học - công nghệ cho phép đoàn kiểm tra liên ngành xăng dầu TP được tạm giữ số xăng dầu có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng hoặc niêm phong cửa hàng xăng dầu ngay khi có kết quả kiểm tra nhanh trị số octan (bằng máy kiểm tra nhanh tại chỗ). Theo UBND TP, nếu được phép làm điều này mới có thể thực hiện việc giám sát, xử lý đối với số xăng dầu kém chất lượng. Kiến nghị nói trên xuất phát từ thực tế bất cập mà nhiều cơ quan chức năng TP đã “kêu” trong nhiều năm qua. Cụ thể là phải đợi có kết quả kiểm tra mẫu xăng dầu mới được áp dụng các biện pháp xử lý, trong khi từ khi lấy mẫu đến khi có kết quả kiểm tra phải mất nhiều ngày và trong thời gian này các cửa hàng xăng dầu vẫn bán bình thường. Quốc Thanh Tăng cường kiểm tra chất lượng xăng dầu UBND TP.HCM vừa chỉ đạo Sở Khoa học - Công nghệ triển khai đến UBND các quận, huyện, các đơn vị chức năng tăng cường công tác thanh, kiểm tra các điểm kinh doanh xăng dầu; xử lý nghiêm các hành vi gian lận, vi phạm, đặc biệt trong quá trình lưu thông xăng dầu trên thị trường. Các cơ quan, đơn vị chức năng cần lấy mẫu xăng dầu tại các địa điểm kiểm tra, của xe bị cháy dở và mẫu xăng dầu nơi chủ xe đã mua để kiểm tra; thống kê các vụ cháy ô tô, xe máy trên địa bàn, phối hợp các bên liên quan tìm nguyên nhân gây cháy. Đ.Phú |