Nhiều người đã sững sờ khi đọc thông báo của ông D.Drum-mond (D. Drummond), Trưởng ban pháp lí của Google, đăng trên blog chính thức của tập đoàn này: “Chúng tôi sẽ xem xét lại khả năng hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc”. Hà cớ làm sao “ông trùm” trong lĩnh vực tìm kiếm trên Internet lại tính đến việc thoái lui khỏi một thị trường béo bở nhất thế giới với hơn 380 triệu người sử dụng Internet? Một “nghi án” đã xuất hiện…
Không có ngoại lệ
Trụ sở của Google tại Bắc Kinh. Ảnh: AFP
Google, tập đoàn Mỹ cung cấp công cụ tìm kiếm trên Internet phổ biến nhất thế giới, năm 2005 đã chính thức khai trương văn phòng của mình ở Trung Quốc cùng với việc ra mắt phiên bản Google Trung Quốc (Google.cn). Cũng như các công ty khác, khi làm ăn tại Trung Quốc họ phải tuân theo luật pháp sở tại trong việc loại bỏ các thông tin khiêu dâm hoặc không phù hợp khỏi kết quả tìm kiếm. Sau hơn 4 năm kinh doanh, ngày 12-1 Google đã đưa cảnh báo có thể sẽ ngừng hoạt động tại Trung Quốc với lí do… bị tin tặc tấn công. Theo Google, các tin tặc, được cho là ở Trung Quốc, đã ăn cắp tài khoản để thâm nhập thư điện tử của các cá nhân và khoảng 20 công ty lớn đang hoạt động trong lĩnh vực tài chính, truyền thông, công nghệ và hóa học. Google cũng thông báo rằng họ sẽ thảo luận với Chính phủ Trung Quốc về việc hoạt động của hãng tại Trung Quốc. Ngay sau đó, Mỹ đã yêu cầu Trung Quốc giải thích về vụ việc này, báo chí phương Tây rầm rộ ca ngợi Google là không “cúi đầu” trước Trung Quốc.
Trước thông tin “giật gân” mà Google đưa ra, Trung Quốc khẳng định sẽ không bỏ qua những vụ tấn công tin tặc, nhưng cũng nhấn mạnh rằng tất cả các công ty nước ngoài, kể cả Google, phải tuân thủ mọi tục lệ, quy định và luật pháp địa phương. Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc Ma Zhaoxu ngày 20-1 nói: “Các công ty nước ngoài cần phải tôn trọng luật pháp và quy định của Trung Quốc, tôn trọng phong tục tập quán và truyền thống của Trung Quốc cũng như các trách nhiệm xã hội tương ứng. Lẽ tất nhiên Google không phải là ngoại lệ”. Ông Ma Zhaoxu còn cho biết, bản thân các doanh nghiệp Trung Quốc cũng nằm trong tầm ngắm của tin tặc.
Ông Wang Chen, Giám đốc Văn phòng thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc, cũng khẳng định, Trung Quốc kiên quyết phản đối hành động tấn công trên mạng vì chính Trung Quốc cũng là một nạn nhân của tin tặc. Số vụ tin tặc tấn công từ bên ngoài nhằm vào các trang web của Trung Quốc trong năm 2008 tăng 148% so với năm 2007.
Mặc dù phía Trung Quốc đã ra thông báo rõ ràng như vậy, song vụ Google đã bị thổi phồng lên như một “ví dụ xấu” về quyền tự do thông tin. Ngày 21-1, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tiếp tục lên tiếng khẳng định việc Google dọa rời khỏi nước này, với lí do bị kiểm duyệt và bị tấn công, không liên quan tới quan hệ Mỹ - Trung. Cơ quan này nhấn mạnh không nên để vụ tranh cãi này bị suy diễn quá mức và cho rằng nếu các công ty nước ngoài, trong đó có Google gặp khó khăn tại Trung Quốc, họ cần tìm những giải pháp phù hợp với luật pháp Trung Quốc.
Mưu mẹo kinh doanh?
Dù vẫn thống trị thị trường tìm kiếm ở hầu hết các quốc gia khác trên thế giới, tại đất nước đông dân nhất thế giới này Google vẫn chỉ là cái bóng của Baidu, một công cụ tìm kiếm của Trung Quốc. Trong năm 2009, thị trường mạng tìm kiếm ở Trung Quốc đạt doanh thu gần 7 tỉ nhân dân tệ (khoảng 1 tỉ USD). Google chiếm 32,8% thị phần này trong quý 3-2009, trong khi công cụ tìm kiếm nội địa Baidu của Trung Quốc chiếm 63,8%. Với một tiềm lực tài chính mạnh, công nghệ vượt trội và uy tín thương hiệu lớn nhưng lại chưa thành công ở một thị trường có số người sử dụng Internet lớn nhất thế giới này quả là một nỗi đau, một nỗi hổ thẹn của Google. Chính vì lẽ đó, không ít người đã nghi ngờ rằng, tuyên bố bị tin tặc tấn công và bị kiểm duyệt là một mưu mẹo để Google khỏa lấp thất bại của mình và gây sức ép để có được ưu thế trong cuộc chạy đua với Baidu.
Chính Baidu cũng bị tin tặc tấn công một ngày sau khi Google thông báo về khả năng rút lui khỏi Trung Quốc. Công ty Baidu ngày 20-1 thông báo đã trình đơn kiện và yêu cầu bồi thường từ nhà cung cấp dịch vụ đăng kí tên miền của Mỹ là Register.com lên tòa án Niu Y-oóc (Mỹ) do sự quản lí lơ là, để tin tặc tấn công trang Baidu trong tuần trước, gây gián đoạn hoạt động nhiều giờ liền.
Ngày 12-1, Baidu bị một nhóm tin tặc tự xưng là “Quân đội Mạng I-ran” tấn công phá hoại bằng những tiểu xảo tinh vi, khiến không thể truy cập Baidu, gây tổn thất nặng nề cho trang này. Người sử dụng Internet muốn kết nối đến trang baidu.com đã bị “dẫn” đến một trang hoàn toàn khác có giao diện được trang trí bằng cờ I-ran, những thông điệp được viết bằng tiếng Anh và tiếng Ba Tư yêu cầu các tin tặc trên phá hoại trang này như một động thái phản ứng trước sự can thiệp của Mỹ vào nội bộ I-ran.
Ngay cả việc rút lui hay không rút lui của Google cũng đầy sự “loanh quanh” khi ngày 21-1, Tổng giám đốc Google E.Xmít (E.Schmidt) lại tuyên bố tập đoàn này đang tìm cách ở lại Trung Quốc! Chưa rõ Google đi hay ở, song nếu tập đoàn này thực sự rút khỏi Trung Quốc thì đây quả là cú vấp ngã lịch sử của “người khổng lồ” tưởng chừng không đối thủ. Nếu không đồng tình với luật pháp Trung Quốc thì Google đã có thể bỏ qua thị trường Trung Quốc, song khi vào làm ăn ở đó thì mặc nhiên Google phải tuân thủ những quy định vốn có.
VIỆT BÁCH