Cuộc gặp giữa Tổng thống Obama và lãnh đạo tinh thần Tây Tạng Đạt Lai Lạt Ma chắc chắn sẽ “đổ thêm dầu vào lửa” cho mối quan hệ vốn đang căng thẳng giữa Mỹ - Trung Quốc. Tuy nhiên, trong một động thái rõ ràng muốn xoa dịu Trung Quốc, Washington đã sắp xếp cuộc gặp vào ngày 18/2 tới sẽ diễn ra tại Map Room trong Nhà Trắng, chứ không phải Phòng Bầu Dục nơi Tổng thống Obama chính thức tiếp các nhà lãnh đạo nước ngoài và các khách quan trọng.
“Đạt Lai Lạt Ma là một lãnh đạo tôn giáo đáng tôn trọng. Ông là phát ngôn viên cho quyền lợi của Tây Tạng. Tổng thống đang hướng tới một cuộc gặp có tính xây dựng”, phát ngôn viên Nhà Trắng Robert Gibbs nói với báo giới.
Hiện vẫn chưa rõ liệu Tổng thống Obama sẽ gặp Đạt Lai Lạt Ma trước các ống kính máy quay hay chỉ là một cuộc gặp mang tính riêng tư.
Chỉ trong vài giờ sau thông báo trên của Nhà Trắng, Bắc Kinh lại đưa ra phản đối. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mã Triều Húc hối thúc Mỹ ngay lập tức rút lại quyết định trên, Tân Hoa Xã cho biết.
Bất chấp sức ép chính trị trong nước, ông chủ Nhà Trắng vẫn tránh gặp Đạt Lai Lạt Ma khi nhà tu hành này thăm Washington năm ngoái. Một động thái mà rõ ràng Tổng thống Mỹ muốn đẩy quan hệ với Bắc Kinh đi đúng hướng.
Tuy nhiên, Tổng thống Obama cảnh báo giới lãnh đạo Trung Quốc tại Bắc Kinh hồi tháng 11/2009 rằng, ông có ý định gặp gỡ Đạt Lai Lạt Ma, người được công chúng Mỹ khá tôn trọng nhưng Trung Quốc lại coi đó là một phần tử li khai.
Cuộc gặp ngày 18/2 tới diễn ra đúng thời điểm mối quan hệ Mỹ - Trung xuống dốc do thương vụ vũ khí trị giá 6,4 tỉ đô giữa Mỹ và Đài Loan – vùng đất mà Bắc Kinh coi là lãnh thổ của Trung Quốc và tuyên bố sẽ sử dụng vũ lực với Đài Loan nếu cần thiết.
Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng hiểu rằng sự ủng hộ của Trung Quốc là vô cùng quan trọng nếu ông muốn có được sự đồng thuận tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về các lệnh trừng phạt mạnh mẽ hơn đối với Iran vì chương trình hạt nhân của nước này.
Phát ngôn viên Gibbs cũng lảng tránh câu hỏi liệu nỗ lực của Mỹ trong việc giành sự ủng hộ của Trung Quốc đối với Iran có bị ảnh hưởng bởi những bất đồng mới nhất giữa Washington và Bắc Kinh về chuyến thăm của ông Đạt Lai Lạt Ma hay không.
“Chúng tôi nghĩ rằng chúng tôi có mối quan hệ đủ lớn với Trung Quốc mà chúng tôi cùng nhất trí về nhiều vấn đề. Nhưng chúng tôi cũng có mối quan hệ đủ trưởng thành để hiểu rằng hai nước…không thể luôn luôn nhất trí về mọi vấn đề, và chúng tôi sẽ có những bất đồng”, phát ngôn viên Gibbs nói.
Tổng thống Obama cũng công khai thừa nhận rằng vẫn chưa rõ ràng liệu Trung Quốc có đồng tính với quyết định trừng phạt Iran hay không.
Trung Quốc là thành viên thường trực có quyền phủ quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, nước này vẫn lưỡng lự đẩy mạnh áp lực với Iran – quốc gia khăng khăng rằng chương trình làm giàu uranium nhạy cảm của họ chỉ phục vụ mục đích dân sự.
Mối quan hệ Mỹ và Trung Quốc hiện cũng đang căng thẳng xung quanh công tác kiểm duyệt Internet, trong đó Google đã đe dọa rút khỏi Trung Quốc.
Tuần trước, Bắc Kinh “kịch liệt phản đối” chuyến thăm theo kế hoạch của Đạt Lai Lạt Ma – người đã rời Tây Tạng sang sống lưu vong ở Ấn Độ từ năm 1959 – đặc biệt là bất kỳ cuộc gặp nào với các lãnh đạo Mỹ.
Chính quyền Trung Quốc buộc tội Đạt Lai Lạt Ma âm mưu tách Tây Tạng – ¼ lãnh thổ của Trung Quốc - khỏi Trung Quốc, tuy nhiên vị lãnh đạo tinh thần từng nhận giải Nobel Hòa bình này kịch liệt bác bỏ cáo buộc trên và khẳng định, người dân Tây Tạng sẽ đấu tranh để giành quyền tự trị, tuy nhiên không phải là tách khỏi lãnh thổ Trung Quốc.