Kể từ khi trở thành Tổng thống Mỹ năm 2009 tới nay, ông chủ Nhà Trắng chưa từng một lần gặp người đồng nhiệm Mikheil Saakashvili dù nước này là một đồng minh quan trọng của Mỹ tại vùng Caucasus.
Giới quan sát đoán già đoán non rằng dường như ông Obama muốn tránh mặt ông Saakashvili. Một trong những nguyên nhân có liên quan đến trách nhiệm của Tổng thống Mikheil Saakashvili trong cuộc xung đột Nga - Gruzia năm 2008. Dù trong các tuyên bố chính thức Mỹ luôn tuyên bố rằng những gì Gruzia làm chỉ vì họ bị tấn công.
Một nguyên nhân khác là trong cuộc chạy đua chức Tổng thống Mỹ năm 2008, ông Saakashvili tỏ rõ thái độ ủng hộ đối thủ của ông Obama là ông McCain dù ông Obama không bỏ rơi Gruzia sau khi đắc cử Tổng thống.
Do đó, chuyến thăm của ông Saakashvili tới Mỹ nhiều khả năng đưa qua hệ Mỹ - Gruzia lên một tầm cao mới. Bằng chứng là trong cuộc gặp với Tổng thống Gruzia tại phòng Bầu Dục của Nhà Trắng, Tổng thống Obama hứa hẹn với người đồng nhiệm về một hiệp định tự do và mạnh mẽ cam kết tiếp tục ủng hộ Gruzia gia nhập NATO.
Tổng thống Mỹ không ngớt ca ngợi Gruzia như là “ngọn hải đăng của tự do, dân chủ, minh bạch, là tấm gương sáng cho các quốc gia láng giềng".
Đáp lại, Tổng thống Gruzia cũng dành những lời có cánh để khen tặng chủ nhà khi nhấn mạnh không có Mỹ, Gruzia không thể có được nền dân chủ như hiện nay và bày tỏ mong muốn được tiếp tục hợp tác với Mỹ trong mọi lĩnh vực, đặc biệt là quốc phòng.
|
| Chuyến thăm của Tổng thống Gruzia đến Mỹ hứa hẹn nâng tầm quan hệ Mỹ - Gruzia. Ảnh minh họa: AP. |
Ngược lại, sự cải thiện trong quan hệ Mỹ - Gruzia lại tiềm ẩn nguy cơ đẩy quan hệ Nga - Gruzia, vốn gặp nhiều thăng trầm và sóng gió đi xuống dù theo một phát biểu gần đây của Tổng thống Medvedev, quan hệ hai nước được cải thiện phần nào trong những năm qua.
Biều hiện cho sự cải thiện quan hệ giữa hai nước là giao thông hàng không hai chiều được nối lại và cả hai đang nỗ lực đàm phán để mở cửa lại thị trường Nga cho hàng hóa Gruzia.
Quan trọng nhất là hai bên đạt được thỏa thuận để Gruzia ủng hộ Nga gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO. Trong khi đó, chỉ cách đây 6 tháng, nhiều người còn quan ngại rằng Nga sẽ không thể nào vượt được rào cản Gruzia để gia nhập WTO bởi những vướng mắc khó gỡ liên quan đến vấn đề Abkhazia và Nam Ossetia.
Trước đó, quan hệ hai bên luôn gặp trắc trở, đặc biệt là sau cuộc chiến 5 ngày hồi năm 2008, quan hệ song phương bị nhấn chìm trong "băng giá". Kể từ đầu những năm 1990, Gruzia bắt đầu làm rạn nứt quan hệ với Nga khi công khai tìm mọi cách “ve vãn” Mỹ và phương Tây. Sau đó, quan hệ hai nước ngày càng phức tạp bởi bất đồng liên quan đến Abkhazia và Nam Ossetia, dù chưa tính tới sự hiện diện của những chiến binh Chechen, kẻ thù của Nga trên lãnh thổ Gruzia đầu những năm 2000...
Tất cả không chỉ dừng lại ở đó. Mâu thuẫn Nga - Gruzia rất khó hóa giải khi Tổng thống Gruzia liên tục làm phật lòng Nga khi khuyến khích người dân trong nước quên đi lịch sử gắn liền với thời kỳ Gruzia chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Liên Xô, xây dựng một Gruzia theo mô hình phương Tây.
Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Mỹ, Tổng thống Gruzia cũng nhắc lại điều này khi cam kết rằng: “Không ai có thể cản trở tiến trình dân chủ của Gruzia”.
Tuy nhiên, trong khi nền dân chủ của Gruzia như thế nào vẫn chưa được kiểm chứng thì cảnh sát nước này vẫn thường giải tán các cuộc biểu tình bằng dùi cui, hơi cay và vòi rồng.
Ngoài ra, vấn đề dân chủ cũng lại không thường xuyên được đề cập đến ở Gruzia. Một bài báo đăng trên tờ Pravda mới đây tố cáo quyền dân chủ của các dân tộc thiểu số ở Gruzia bị hạn chế rất nhiều.
Cụ thể, theo Pravda, người Nam Ossetia bị cưỡng ép phải sống ở Gruzia và có nguy cơ bị đồng hóa. Quốc hội có 150 nghị sĩ thì chỉ có bốn nghị sĩ là người dân tộc thiểu số Armenia và Azerbaijan.
Trong Chính phủ, chỉ có duy nhất một bộ trưởng là người gốc Nga và cả nước chỉ còn lại duy nhất một người mang họ của người dân tộc thiểu số ở Ossetia.
Ngoài ra, cũng rất khó để biết được liệu nền kinh tế của Gruzia có đang thực sự khởi sắc nhờ những thay đổi trong chính sách của Tổng thống Saakashvili hay không. Dù môi trường đầu tư được cải thiện nhiều và thành phố cảng Batumi hoa lệ thực sự ấn tượng nhưng nhìn chung Gruzia vẫn gặp nhiều khó khăn kinh tế.
Gruzia phải nhận những khoản viện trợ của phương Tây về kinh tế và tiếp tục cải cách đất nước, chẳng hạn, để trả lương cao cho những “cảnh sát liêm khiết”. Nhưng nó cũng làm nợ nước ngoài ngày càng phình to và do đó, phụ thuộc vào các “chủ nợ”. Điều này tất yếu dẫn đến việc Gruzia "dính chặt" vào phương Tây mãi mãi.
Mỹ có thể sử dụng lãnh thổ Gruzia tấn công Iran