Quốc hội Nhật Bản hôm 3/7 đã công nhận bốn hòn đảo phía Nam thuộc quần đảo Kuril là lãnh thổ “lịch sử” của nước này. Phản ứng trước động thái trên của Tokyo, Thượng viện Nga hồi đầu tuần đã yêu cầu Tổng thống Medvedev xem xét chấm dứt chế độ miễn visa cho công dân Nhật Bản khi đến thăm quần đảo Kuril. Chế độ này được áp dụng từ năm 1992.
"Tổng thống Nga đã chỉ ra rằng những hành động như trên của Tokyo sẽ không tạo được không khí tin cậy cần thiết cho những cuộc đối thoại thành thật và thiện chí giữa hai nước. Tuy nhiên, Tổng thống Medvedev vẫn bày tỏ mong muốn được tiếp tục các cuộc thảo luận về vấn đề này," ông Prikhodko cho hay.
Đề cập đến chế độ miễn visa, ông Prikhodko khẳng định Moscow khoogn có lý do gì để xóa bỏ những thỏa thuận liên quan đến việc cho phép các công dân Nhật được tự do đến quần đảo Kuril mà không cần phải có hộ chiếu. "Chế độ miễn visa là biểu hiện của sự cởi mở của chúng tôi, là một cơ chế xây dựng sự tin cậy giữa hai nước đồng thời cũng là một vấn đề nhân đạo," ông Prikhodko phát biểu. Nhiều người Nhật thường xuyên đến thăm quần đảo Kuril bởi đây là nơi chôn cất cha ông của họ.
Cũng theo ông Prikhodko, sẽ không thể xác định được khung thời gian chính xác để giải quyết ổn thỏa cuộc tranh chấp lãnh thổ liên quan đến quần đảo Kuril giữa Moscow và Tokyo bởi bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải làm hài lòng cả hai phía.
Trước đó cùng ngày, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga – ông Andrei Nesterenko đã tuyên bố việc Tokyo khẳng định chủ quyền trên các hòn đảo thuộc quần đảo Kuril mà chưa có đủ căn cứ có thể sẽ làm phức tạp thêm mối quan hệ giữa Nga và Nhật Bản.
Theo ông Nesterenko, động thái vừa rồi của Quốc hội Nhật Bản đã gây nên một phản ứng cực kỳ tiêu cực trong xã hội Nga. Người dân Nga đã gọi hành động đó của Nhật Bản là “không thỏa đáng và không phù hợp trong bối cảnh hai bên đang tìm kiếm một giải pháp chung có thể chấp nhận được.”
Mâu thuẫn về vấn đề chủ quyền giữa Nhật và Nga liên quan đến những hòn đảo trong quần đảo Kuril mà Nhật đã “nhượng lại” cho Liên Xô sau khi thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ 2. Sau đó, trên cơ sở tuyên bố Nhật-Xô năm 1956, Liên Xô đã cam kết trả lại hai đảo Habomai và Shikotan trong quần đảo Kuril cho Nhật. Tuy nhiên, cách đây vài năm, phía Nhật lại đòi Nga trả lại cả hai hòn đảo lớn hơn là Etorufu và Kunashiri bởi theo họ, hai đảo trên không nằm trong quần đảo Kuril.
Cuộc tranh chấp quần đảo Kuril kéo dài cho đến tận ngày nay đã khiến Nga và Nhật Bản chưa thể ký kết được một hiệp ước hòa bình nhằm kết thúc một cách chính thức thế chiến II.
Kiệt Linh - (theo RIA)