PV: Lần đầu tiên Việt Nam tổ chức cuộc thi piano mang tầm quốc tế, nghệ sĩ đánh giá thế nào về cuộc thi này?
NSND Đặng Thái Sơn: Cuộc thi là một sự kiện âm nhạc lớn nhằm phát hiện và hỗ trợ tài năng âm nhạc cổ điển. Mục đích lớn nhất của cuộc thi là tìm kiếm, phát hiện và nuôi dưỡng những tài năng âm nhạc trẻ. Đây là cơ hội để các thí sinh nâng cao trình độ biểu diễn và để công chúng có thể gần gũi hơn với việc thưởng thức âm nhạc cổ điển. Có thể nói, cuộc thi đã thành công khi chúng ta nhìn vào bảng kết quả tổng kết. Ban Giám khảo cuộc thi là những giáo sư, nghệ sĩ hàng đầu trong lĩnh vực piano đến từ các nước: Nga, Pháp, Macedonia, Nhật Bản, Hàn Quốc... Họ đã làm việc hết sức công tâm, không có tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Cuộc thi là cơ hội cho các thí sinh Việt Nam được so tài với các bạn cùng lứa tuổi. Chỉ tiếc rằng, thời gian chuẩn bị cho cuộc thi quá gấp gáp. Trong khoảng thời gian 4 tháng không đủ để quảng bá đến tất cả các thí sinh trên thế giới, trong khi đó các cuộc thi quốc tế thường được chuẩn bị ít nhất hai năm. Cuộc thi lần này chủ yếu vẫn chỉ dành cho các thí sinh trong khu vực châu Á.
PV: Không có sự thiên vị nên không có Huy chương Vàng trao cho thí sinh Việt Nam. Theo nghệ sĩ, trình độ giữa các thí sinh trong nước và thí sinh nước ngoài có quá cách xa?
NSND Đặng Thái Sơn: Tôi chỉ tham gia chấm thi một ngày tại bảng C của cuộc thi dành cho độ tuổi cao nhất từ 18-25 nhưng tôi nhận thấy, thí sinh Việt Nam và quốc tế không khác biệt và chênh lệch gì nhiều, chỉ tiếc là các thí sinh của chúng ta không được chuẩn bị kỹ càng. Nhiều em có thể thi tốt hơn nhưng do tâm lý chưa tự tin, chưa được tham gia nhiều cuộc cọ xát nên kết quả không được như mong đợi. Nếu như các em có một kế hoạch tập luyện, thi đấu từ vài năm trước thì có lẽ Việt Nam đã giành được những thứ hạng cao hơn.
PV: Theo nghệ sĩ thì cần đào tạo và ươm mầm các tài năng âm nhạc Việt như thế nào để các cuộc thi quốc tế tiếp theo có được kết quả cao hơn?
NSND Đặng Thái Sơn: Chúng ta nên có một kế hoạch dài hơi để đào tạo các tài năng âm nhạc Việt Nam và phải được bắt đầu từ cả “phần cứng” và “phần mềm” của hệ giáo dục. “Phần cứng” ở đây chính là cơ sở trường lớp, đàn chuẩn để luyện.... “Phần mềm” là chương trình giảng dạy, trao đổi, giao lưu cũng nên thường xuyên hơn. Hệ thống giáo dục âm nhạc của ta ảnh hưởng chương trình học của Liên Xô (cũ), mặc dù rất cơ bản, tuy nhiên thế giới đã khác và chuyển biến nhanh. Chúng ta nên thay đổi cách đào tạo để tìm ra các tài năng âm nhạc. Các học sinh Việt Nam hầu như vẫn “bế quan tỏa cảng” trong giáo dục âm nhạc. Lối dạy một thầy một trò vẫn đang phổ biến, trong khi đó, trên thế giới học sinh lại học theo kiểu thảo luận, trao đổi, seminar ngắn hạn, làm việc theo nhóm và tham gia các trại hè âm nhạc.... Cách “học thầy không tày học bạn” đã được các nước áp dụng tốt hơn chúng ta.
PV: Được biết, nghệ sĩ là người đi vận động các nước tham gia cuộc thi này?
NSND Đặng Thái Sơn: Thực ra, thời gian gần đây, Việt Nam có rất nhiều điểm để khoe với bạn bè quốc tế như: Khoa học, kỹ thuật, kinh tế… để cân bằng thì Việt Nam cần có nhiều các hoạt động nghệ thuật diễn ra ở trong nước. Từ trước tới giờ chúng ta mới chỉ làm những cuộc thi mang tính chất quốc gia. Lần đầu tiên, Việt Nam có một cuộc thi piano mang tầm quốc tế, đó là cả một sự đổi khác, trưởng thành rất lớn. Chính vì vậy, nếu mang tính chất quốc tế mà chỉ toàn thí sinh Việt Nam đấu với nhau thì thật buồn. Vì vậy mà học trò của tôi đang đùa rằng “Thầy Sơn đi cõng rắn cắn gà nhà” đấy.
PV: Trên thế giới có hơn 600 cuộc thi piano quốc tế xếp theo thứ hạng, vậy cuộc thi piano quốc tế lần thứ nhất tại Việt Nam được xếp vào vị trí thứ bao nhiêu trên thế giới?
NSND Đặng Thái Sơn: Đúng vậy, một năm trên thế giới có vài trăm cuộc thi piano quốc tế. Nhiều người biết đến các cuộc thi lớn như: Chopin, Tchaikovsky, Elizabeth… Trước khi tham dự cuộc thi, các thí sinh đều căn cứ vào sự danh tiếng của cuộc thi ấy dựa trên các tiêu chí như giải thưởng, các thành viên ban giám khảo, sau giải thưởng là sự nghiệp của họ như thế nào… Từ những tiêu chuẩn đó, tôi có thể khẳng định, cuộc thi piano quốc tế tổ chức tại Việt Nam lần này dù chưa gây tiếng vang lớn trên trường quốc tế nhưng chắc chắn không thuộc hạng đáy. Đó cũng có thể coi là một thành công của cuộc thi. Bởi có rất nhiều cuộc thi mang tầm quốc tế nhưng thí sinh lại không được chơi cùng dàn nhạc, ban tổ chức lại bỏ qua phần khó này.
PV: Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội sắp đến, nghệ sĩ có tham gia chương trình?
NSND Đặng Thái Sơn: Tôi sinh ra và lớn lên ở Thủ đô Hà Nội, tôi rất tự hào được góp phần trong phần mở màn chương trình Ga-la cùng dàn nhạc của Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam vào tối 1-10. Mặc dù rất bận rộn với lịch biểu diễn ở các nước, nhưng tôi vẫn về Việt Nam để tập cùng dàn nhạc. Tôi sẽ chơi bản Concerto thứ 2 của Chopin, đó là bản nhạc huy hoàng và rất phổ cập, ai cũng biết. Đây cũng là bản nhạc giúp tôi thành công trên con đường âm nhạc. 1000 năm Thăng Long-Hà Nội cũng là năm tôi tròn 30 tuổi nghề.
PV: Xin cảm ơn nghệ sĩ!
Hải Lý thực hiện