Tiềm năng dồi dào
Theo ông Tạ Văn Hường - vụ trưởng Vụ Năng lượng (Bộ Công Thương), nước ta có tiềm năng lớn về phát triển năng lượng.
Đối với than, theo đánh giá năm 2005, tổng trữ lượng than đã được tìm kiếm, khảo sát, thăm dò, đánh giá ở mức -300m là hơn 5,8 tỷ tấn. Đầu năm 2009, TCty Năng lượng Sông Hồng (thuộc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam, TKV) cho biết, dưới vựa lúa của đồng bằng sông Hồng từ độ sâu -300m trở xuống còn chứa một bể than lớn nhất về số lượng và tốt nhất về chất lượng của nước ta.
Nếu chỉ tính trên diện tích 2.500 km2 của đới kiến tạo địa chất có tên gọi là “miền võng Hà Nội” thì đã có trữ lượng hơn 210 tỷ tấn, gấp 36 lần tổng trữ lượng than đã tìm kiếm được!.
Đối với dầu và khí, tổng trữ lượng dầu khí của nước ta cũng rất lớn, khoảng 3,8-4,2 tỷ TOE (tấn dầu tương đương). Tiềm năng dầu khí chưa phát hiện còn lại tập trung chủ yếu ở vùng nước sâu, xa bờ như bể Phú Khánh, vùng Tư Chính - Vũng Mây…
Tiềm năng thủy điện, tiềm năng về năng lượng mới là năng lượng tái tạo cũng rất lớn. Tổng tiềm năng kỹ thuật về thủy điện khoảng 300 tỷ kWh, tương đương 150 tỷ triệu than. Năng lượng thủy điện nhỏ và cực nhỏ khoảng 10 tỷ kWh, năng lượng và địa nhiệt khoảng 340 MW, tài nguyên gió ở độ cao 60 m của một số khu vực đạt 2.200 MW, năng lượng sinh khối khoảng 400 MW…
Tiềm năng lớn vậy. Nhưng nước ta vẫn đang thiếu điện và tình hình thiếu điện chắc chắn còn tiếp diễn dài dài.
Gỡ cách nào?
Còn nhớ, tại phiên chất vấn cuối cùng ngày 12/6 vừa qua trong Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XII, phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng, cho biết: Những năm qua, ngành điện đã có nhiều nỗ lực, tăng trưởng điện bình quân 13-14%/năm, rất cao so với các nước trong khu vực. Thế nhưng, nước ta vẫn thiếu điện.
Vì sao vậy? Theo phó thủ tướng, nguyên nhân chính là do chúng ta chậm đổi mới trong đầu tư phát triển ngành điện cũng như công tác quản lý, đổi mới thiết bị trong tiêu dùng và sản xuất, thiếu nước cho thủy điện về mùa khô, sự tiêu hao của chính ngành điện.
Trao đổi với Tamnhin.net, lãnh đạo Vụ Năng lượng (Bộ Công Thương) cho biết, biện pháp trước tiên để khắc phục tình trạng thiếu điện, đồng thời dần có kế hoạch dài hơi cho ngành điện chính là phải mạnh dạn tổ chức lại ngành điện, từ việc tăng nguồn lực đầu tư, phân phối điện đến bán điện và từng bước thị trường hóa ngành điện. Đẩy mạnh chính sách tiết kiệm có hiệu quả với phương châm vừa đầu tư thêm, vừa tiết kiệm, vừa đổi mới công nghệ
Theo tính toán, trong các năm tới, bình quân mỗi năm sẽ phải đưa thêm vào hệ thống 4.000 MW điện. Nhưng dù nguồn có phát triển bao nhiêu mà sử dụng không hợp lý thì vẫn nguy cơ cao thiếu hụt điện. Vì thế, điều quan trọng chính là phải có chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Muốn vậy, phải giảm lượng điện tiêu thụ bằng cách thay thế các thiết bị sử dụng điện hiệu suất thấp bằng các thiết bị hiệu suất cao, giảm tổn thất điện năng thông qua truyền tải điện. Bởi hiện tổn thất điện năng của Việt Nam tới 11%, so với các nước khác chỉ ở mức 6-7%.
Quan trọng hơn nữa là giảm cường độ năng lượng của GDP và của ngành bằng cách hướng mạnh vào các ngành kinh tế và dịch vụ có cường độ thấp nhưng mang lại giá trị hiệu quả cao.
Về biện pháp vĩ mô, tập trung đầu tư xây dựng các nhà máy điện là ưu tiên số một. Tuy nhiên, tại hội thảo mới đây về huy động vốn cho ngành điện, ông Đậu Đức Khởi - phó tổng giám đốc EVN, cho Tamnhin.net biết: Theo tổng sơ đồ VI, chỉ riêng các dự án do EVN triển khai đã cần số vốn lên tới 33 tỷ USD nhưng đến nay mới thu xếp được khoảng 20 tỷ USD. Các dự án thuộc các nhà đầu tư ngoài EVN cần 52 tỷ USD nhưng hiện còn thiếu 40 tỷ USD nữa.
Sau hội thảo, câu hỏi “tiền đâu?” xem ra vẫn chưa có lời giải.
Khánh Nguyên
Kỳ tới: Ngân hàng Năng lượng: Chưa sinh đã chết!