Nâng hiệu quả chi tiêu công bằng đấu thầu qua mạng

Chinhphu.vn - 

(Chinhphu.vn) - Đấu thầu qua mạng đã hoàn thành giai đoạn thí điểm thành công, tuy nhiên, qua đó cũng bộc lộ những vướng mắc về khuôn khổ pháp lý và kỹ thuật công nghệ.

Theo báo cáo của các nước đã triển khai đấu thầu qua mạng, hình thức đấu thầu này có thể giúp tiết kiệm chi phí từ 3 - 20% giá trị đấu thầu mua sắm.

Tại Việt Nam, tổng giá trị các gói thầu thực hiện theo Luật Đấu thầu hàng năm khoảng 20% GDP (tương đương hơn 20 tỷ USD). Nếu triển khai đấu thầu qua mạng cho 100% các gói thầu thì có thể tiết kiệm hàng tỷ USD cho ngân sách nhà nước.

Tăng tính minh bạch trong đấu thầu

Theo ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu, hình thức đấu thầu qua mạng mở rộng cả về không gian và thời gian, tiện lợi, thu hút được nhiều nhà thầu.

Thay vì phải nộp hồ sơ thầu theo giờ hành chính, thì nay, dù đấu thầu ở Hà Nội, một công ty ở TP Hồ Chí Minh, Cà Mau… cũng dễ dàng nộp hồ sơ bất cứ lúc nào, kể cả nửa đêm với vài cú nhấp chuột. Khi tham gia đấu thầu, thậm chí nhà thầu không tiếp xúc trực tiếp với chủ đầu tư, nên khó phát sinh tiêu cực, có tính cạnh tranh cao hơn.

Tuy nhiên, chính điều này khiến không ít chủ đầu tư “ngập ngừng”, thậm chí lấy lí do về khó khăn về kỹ thuật đấu thầu qua mạng. Không chỉ ở Việt Nam, đây cũng là trở ngại nói chung ở các quốc gia khi bắt đầu triển khai đấu thầu qua mạng.

Mặc dù vậy, trong 3 năm (2009-2011), Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn thực hiện thí điểm đấu thầu qua mạng tại UBND TP Hà Nội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các cơ quan có nhu cầu.

Cục Quản lý Đấu thầu thống kê trên Hệ thống http://muasamcong.mpi.gov.vn đã thực hiện đấu thầu qua mạng 55 gói thầu... Trong quá trình triển khai còn một số vướng mắc về khuôn khổ pháp lý và kỹ thuật công nghệ.

Cụ thể, do chưa được chuyển giao mã nguồn về cấp phát chứng thư số cho các đối tượng tham gia đấu thầu qua mạng nên việc mở rộng quy mô áp dụng gặp khó khăn.

Trình độ công nghệ thông tin của các bên tham gia còn chưa đồng đều, dẫn đến nhu cầu cần hỗ trợ, hướng dẫn và đào tạo lớn, đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ đủ kinh nghiệm để đảm bảo đáp ứng nhu cầu khi mở rộng phạm vi áp dụng đấu thầu qua mạng trong tương lai.

Các vướng mắc liên quan đến giá trị pháp lý các tài liệu điện tử như chữ ký số… vẫn thiếu sự phối hợp giữa các bên tham gia trong việc cung cấp danh sách các nhà thầu để hướng dẫn, đào tạo, dẫn đến tình trạng nhiều gói thầu thực hiện theo hình thức đấu thầu qua mạng có ít nhà thầu tham gia.

Tuy nhiên, theo ông Lê Văn Tăng, trong hoạt động đấu thầu qua mạng, hạ tầng kỹ thuật công nghệ khó khăn nhưng cũng đang dần được khắc phục, điểm nghẽn lớn nhất chính là vấn đề tư tưởng và quyết tâm.

Để tiếp tục thực hiện mở rộng hệ thống đấu thấu qua mạng, Cục Quản lý Đầu thầu dự kiến khoảng tháng 4/2012, bắt đầu lựa chọn tư vấn, nhà đầu tư, nhà thầu triển khai Dự án ứng dụng thương mại điện tử trong mua sắm Chính phủ theo hình thức hợp tác công - tư (PPP)…

Quy định cụ thể gói thầu phải đấu thầu qua mạng

Để khắc phục “sự ngập ngừng” của chủ đầu tư, theo ông Lê Văn Tăng, thời gian tới cần có thêm các giải pháp cụ thể, mạnh mẽ.

Trước hết, đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, nâng cao nhận thức xu hướng hiện đại, hiệu quả khi đấu thầu qua mạng; cải thiện hạ tầng công nghệ, nâng cao dung lượng đường truyền…

Bên cạnh đó, cần ban hành những quy định cụ thể về tỷ lệ đấu thầu qua mạng. Ví dụ, quy định địa phương phải có khoảng 30% dự án thực hiện đấu thầu qua mạng, tiến tới 40%, hoặc hơn nữa…trong các năm tiếp theo. Cần phải có chế tài rõ ràng, cụ thể đối với gói thầu quy định đấu thầu qua mạng mà không thực hiện, giữ nguyên cách làm cũ, thì sẽ không công nhận kết quả trúng thầu.

Đối với các cơ quan thí điểm như UBND thành phố Hà Nội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, cần tổ chức đấu thầu qua mạng 100% các gói thầu chào hàng cạnh tranh, tối thiểu 50% các gói thầu đấu thầu rộng rãi đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp quy mô nhỏ.

Đồng thời, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các Bộ, địa phương và tập đoàn lớn tổ chức đăng tải thông tin tất cả các gói thầu lên Hệ thống đấu thầu điện tử. Mỗi đơn vị xem xét, lựa chọn tối thiểu 3 chủ đầu tư thực hiện đấu thầu qua mạng. Mỗi Chủ đầu tư thực hiện tối thiểu 10 gói thầu mua sắm hàng hóa qua mạng theo hình thức chào hàng cạnh tranh, đấu thầu rộng rãi.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông khẳng định với hệ thống mua sắm công điện tử, Chính phủ đã thể hiện quyết tâm trong việc công khai, minh bạch hóa, tăng hiệu quả trong chi tiêu công.

Huy Thắng