Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thống kê

Nhân dân - 04/05/2011 01:14

Cách đây tròn 65 năm, sau khi đất nước giành được độc lập, ngày 6-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 61/SL thành lập Nha thống kê Việt Nam thuộc Bộ Quốc dân Kinh tế - tiền thân của ngành thống kê ngày nay và ngày 6-5 trở thành ngày truyền thống của ngành thống kê Việt Nam.

Trải qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngành thống kê với muôn vàn khó khăn, tổ chức thống kê dù còn rất non trẻ, nhưng bước đầu đã hình thành bộ máy, xác định nội dung, phương pháp thống kê phù hợp với điều kiện hoạt động vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Ngành đã xây dựng được hệ thống chế độ báo cáo định kỳ từ cơ sở đến các tỉnh, thành phố và các bộ, ngành, đồng thời còn tổ chức nhiều cuộc điều tra trọng điểm, chuyên đề, các cuộc kiểm kê hàng hóa, vật tư để có số liệu thống kê. Việc tổ chức thành công cuộc Tổng điều tra dân số miền bắc đầu tiên (1-3-1960), đánh dấu bước trưởng thành của ngành thống kê. Các số liệu của cuộc Tổng điều tra này là căn cứ quan trọng để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm năm (1961-1965), mở đầu của thời kỳ xây dựng CNXH ở miền bắc.

Năm 1975, ngay sau khi đất nước thống nhất, tổ chức thống kê đã sớm được thành lập ở các tỉnh, thành phố phía nam. Sự trưởng thành nhanh chóng của thống kê các tỉnh phía nam đã bảo đảm cho Tổng cục thống kê hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo đảm thông tin phục vụ sự lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước trong những năm đất nước mới thống nhất. Từ năm 1986 đến nay, cùng cả nước, ngành thống kê đã chủ động thực hiện đổi mới các hoạt động phù hợp với điều kiện của đất nước. Ngày 21-10-2002, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Định hướng phát triển thống kê Việt Nam đến năm 2010. Đây là sự kiện đánh dấu sự phát triển có kế hoạch, có mục tiêu và có phương pháp khoa học của ngành thống kê. Bên cạnh đó, môi trường pháp lý của công tác thống kê đã được tăng cường với sự ra đời của Luật thống kê và các nghị định có liên quan.

Trong quá trình phát triển, ngành thống kê đã xây dựng và thực hiện Chương trình điều tra thống kê quốc gia và Chế độ báo cáo thống kê định kỳ - nguồn thông tin đầu vào quan trọng. Chương trình điều tra quốc gia với các cuộc điều tra, tổng điều tra và việc khai thác dữ liệu trong các hồ sơ hành chính cũng được quan tâm hơn. Đồng thời, công tác, phương pháp, chế độ còn chú trọng vào sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các chế độ báo cáo, phương án điều tra thống kê và ban hành các bảng danh mục thống kê... Sự đổi mới quan trọng của ngành thống kê còn phải kể đến là đổi mới phương pháp luận thống kê với việc áp dụng thành công hệ thống tài khoản quốc gia thay thế cho hệ thống bảng kinh tế quốc dân. Bên cạnh đó, hoạt động phổ biến thông tin thống kê đã được đẩy mạnh theo hướng đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa nội dung, hình thức phổ biến. Mối quan hệ với các cơ quan thông tin đại chúng được tăng cường, làm cho thông tin thống kê nhanh chóng đến với nhân dân và thực hiện dân chủ hóa thông tin thống kê. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thu thập và xử lý số liệu thống kê cũng ngày càng được tăng cường. Đặc biệt việc áp dụng công nghệ nhận dạng ký tự thông minh (ICR) vào xử lý số liệu cũng được mở rộng, sau khi công nghệ này được áp dụng thành công trong Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009. Để hiện đại hóa công tác thống kê, Tổng cục thống kê đang chú trọng ứng dụng các hình thức điều tra thống kê điện tử, sử dụng công nghệ tiên tiến trong xử lý số liệu điều tra, xây dựng cơ sở dữ liệu vĩ mô, vi mô, siêu dữ liệu, kho dữ liệu, phát triển các công cụ khai thác dữ liệu, phân tích và dự báo thống kê, phát hành các sản phẩm thống kê điện tử...

Lĩnh vực hợp tác quốc tế cũng ngày càng được mở rộng. Tham gia vào hợp tác quốc tế, năng lực thống kê Việt Nam ngày càng được cải thiện. Từ đó, đã góp phần để Việt Nam hoàn thành tốt nghĩa vụ là thành viên của Liên hợp quốc, đáp ứng yêu cầu phục vụ số liệu cho các tổ chức quốc tế. Việc tổ chức Kỷ niệm Ngày Thống kê Thế giới đầu tiên (20-10-2010) và tổ chức thành công Hội nghị Thủ trưởng cơ quan thống kê các quốc gia ASEAN lần thứ 11 tại Hà Nội vào tháng 12-2010, đã khẳng định vị thế mới của thống kê Việt Nam trong khu vực và trên thế giới...

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, ngành thống kê cũng còn những khó khăn, yếu kém. Số lượng và chất lượng thông tin tuy đã được nâng lên, nhưng nhìn chung chưa đáp ứng kịp tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước. Luật thống kê và các văn bản hướng dẫn thi hành đã được Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành, song việc tuyên truyền, phổ biến quán triệt chưa đầy đủ và sâu rộng. Nhận thức về Luật Thống kê trong cộng đồng còn hạn chế, cho nên việc thực hiện chưa nghiêm chỉnh cũng đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng của thông tin thống kê. Thống kê bộ, ngành chưa được củng cố về tổ chức và tăng cường nhân lực để tương xứng với nhiệm vụ...

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác thống kê, thời gian tới ngành thống kê tập trung thực hiện tốt những nội dung chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục đổi mới và triển khai đồng bộ các biện pháp để số liệu thống kê có độ tin cậy cao hơn, trước mắt là triển khai thắng lợi các nội dung trong Đề án đổi mới đồng bộ các hệ thống chỉ tiêu thống kê, tạo tiền đề cơ bản để ngành thống kê nước ta phát triển vững chắc, toàn diện.

Hai là, hoàn thiện môi trường pháp lý của hoạt động thống kê. Tổng cục thống kê cần phối hợp với các bộ, ngành chức năng rà soát, bổ sung, sửa đổi những nội dung không còn phù hợp, trước hết là Luật Thống kê; Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thống kê; Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê.

Ba là, kiện toàn đồng bộ công tác tổ chức, cán bộ; đẩy mạnh hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thống kê, nhằm bảo đảm đủ số lượng, ổn định và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của toàn ngành thống kê; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho những người làm công tác chuyên môn của các bộ, ngành, thống kê các tỉnh, thành phố, thống kê cấp huyện, thống kê cấp xã, thống kê doanh nghiệp.

Bốn là, hoàn thành xây dựng và triển khai thực hiện Chiến lược phát triển thống kê Việt Nam thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2025. Tổ chức thành công các cuộc Tổng điều tra Nông thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2011; Cơ sở kinh tế, hành chính sự nghiệp năm 2012. Hoàn thiện hệ thống đồng bộ các phương thức thu thập số liệu giữa các cuộc Tổng điều tra, các cuộc điều tra mẫu, các báo cáo định kỳ và nguồn số liệu sẵn có từ hồ sơ ghi chép hành chính của các ngành.

Năm là, tăng cường ứng dụng công nghệ mới trong thu thập và xử lý thông tin các cuộc điều tra, Tổng điều tra. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học, đồng thời nghiên cứu, triển khai thực hiện các đề tài khoa học gắn với nhiệm vụ chính trị của ngành đặc biệt là nhiệm vụ thực hiện Đề án 312.

Sáu là, tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê. Trước mắt cần tập trung vào: tiếp thu các phương pháp thống kê hiện đại, học tập kinh nghiệm thành công của các nước tiên tiến để hoàn thiện phương pháp luận thống kê, phù hợp với tiêu chuẩn thông lệ quốc tế; thực hiện đầy đủ cam kết với các tổ chức quốc tế và các nước về cung cấp thông tin thống kê; kêu gọi và triển khai có hiệu quả các dự án hỗ trợ cho ngành thống kê; chú trọng hợp tác đa phương và song phương với thống kê các nước ASEAN và các đối tác truyền thống như thống kê các nước Lào, Nga, Trung Quốc, Ba Lan, Hung-ga-ri, Hàn Quốc...

Bảy là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí, tham nhũng; thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, xây dựng cơ quan, đơn vị ổn định, đoàn kết, trong sạch, vững mạnh và phát triển. Đẩy mạnh việc thực hiện các phong trào thi đua yêu nước, Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; phối hợp tốt giữa các tổ chức đoàn thể; tuân thủ các quy chế làm việc, tạo môi trường công tác lành mạnh, khơi dậy lòng tự hào, yêu ngành, yêu nghề thống kê trong toàn ngành.

Tin mới