Bun Thy là doanh nhân trẻ của Nam Vang, mẹ người Hà Nội, bố người CPC. MoLy mẹ người Nam Bộ, bố CPC. MoLy là trợ lý của Bun Thy. Có một lúc thấy tôi rời mắt khỏi hai người đẹp thao láo mà ngắm ngó nhà hàng được xây cất khá tân kỳ lẫn cảnh phố xá tấp nập, Bun Thy giọng hào hứng nói các anh có tin không, hồi mới giải phóng Phnompênh, một góc vực phố này thuộc quyền của ông già em đấy. Bây giờ giá đất chả kém những phố chính của Hà Nội đâu!
Bun Thy nói vậy thì tôi chỉ biết vậy. Nhưng điều tò mò của tôi là hình như người CPC không mấy người mang họ Bun như Bun Thy đây mà có chút hơi hướng chi như người Lào? Thật bất ngờ, khi tôi rụt rè nêu ra băn khoăn ấy thì Bun Thy cười, đúng bố em là người Lào...
Câu chuyện được nối dài trong gió đêm từ mặt sông Tônglêsáp đang cất lên rời rợi...
Trong một đám cưới của người bạn gái, trong vai phù dâu cô công nhân Nguyễn Thị Kim Bình nhà ở Khu Đống Đa - Hà Nội đã đem lòng lưu luyến một chàng trai tóc xoăn khỏe mạnh có giọng nói lơ lớ là bạn của chú rể! Được giới thiệu đó là Buncoong, người dân tộc Tây Nguyên tập kết ra Bắc từ hồi còn nhỏ, là sĩ quan Trường lục quân Sơn Tây. Cho đến thời điểm họ tổ chức đám cưới năm 1970, và cho mãi về sau này cô Kim Bình cũng chỉ biết về chồng mình vỏn vẹn có vậy!
Tượng đài Chiến sĩ Quân Tình Nguyện Việt Nam tại thủ đô Phnompênh.
Rồi khi có con gái nhỏ, Buncoong rời mái ấm ở Hà Nội và chỉ nói với vợ rằng anh đi làm nhiệm vụ đột xuất và có lẽ phải lâu mới về... Những người vợ lính như Kim Bình có lẽ đã quá quen với những lần công tác đột xuất có khi biền biệt hàng tháng của chồng nên không mấy làm lạ!
Một tháng rồi vài tháng cho đến một năm, hai, ba năm... tin tức về người chồng vẫn bặt tăm. Hỏi những người bạn của Buncoong, lại hỏi cả đơn vị nữa nhưng Kim Bình vẫn chỉ nhận được những tin tức mơ hồ rằng anh đi công tác mà là công tác đặc biệt! Đặc biệt? Đất nước đã hòa bình thống nhất, công tác gì mà đặc biệt thế? Người vợ có con nhỏ ấy đã lường trước tình huống xấu nhất nhưng đơn vị cứ khăng khăng động viên rằng Buncoong vẫn lành lặn chứ không bị hy sinh hay mất tích như chị nghĩ...
Cho mãi đến cuối năm 1978... Khi cả nhà đã gần như tuyệt vọng thì người của đơn vị đột ngột đến nhà báo là Buncoong sắp về rồi.
Nhưng hết năm 1978, Buncoong cũng chả thấy về. Mãi tháng 4/1979, Buncoong đột ngột xuất hiện ở Hà Nội, người hốc hác da đen cháy... Vợ lẫn con đều lạ hoắc. Một chuyến xe đưa gia đình Buncoong cùng với vợ những nhà lãnh đạo yếu nhân của đất nước chùa Tháp khi ấy từ Hà Nội đi Phnompênh như Pê Xô Van, Tia Banh...
Bun Thy bên ông Buncoong.
Mãi khi cả gia đình đã yên ấm ở thủ đô xứ chùa Tháp (Bun Thy quả là không nói đùa mà nói thật. Bởi trong thời gian áp dụng chế độ quân quản ở thủ đô Phnompênh mới giải phóng khỏi chế độ diệt chủng Polpot, Phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, một sĩ quan cao cấp trong quân đội CPC như Buncoong có nhiệm vụ quản cả thành phố chứ không riêng khu phố có nhiều nhà hàng sang trọng nhất Nam Vang như chúng tôi từng ngồi! Mà cuối năm ấy, Bun Thy mới cất tiếng khóc chào đời ở thủ đô đất nước chùa Tháp) Kim Bình mới biết thêm chút ít về người chồng dân tộc Tây Nguyên của mình đại loại như thế này. Tất nhiên chị vẫn không tường lắm việc chồng mình cùng người em rời quê cha đất tổ ở Viêng Xay (Lào) theo bố mẹ phiêu bạt về bản Pông, xứ Mondolkiri một tỉnh thuộc phía tây CPC giáp với đất Tây Nguyên của Việt Nam này?
Buncoong từ rất sớm đã được giác ngộ cách mạng làm liên lạc cho bộ đội Itsarak - lực lượng chủ chốt của Mặt trận Khmer Itsarak tham gia đánh Pháp. Năm 1954, Buncoong được ra Hà Nội cùng với một số người mà sau này là những yếu nhân của cách mạng CPC. Thời gian Buncoong biệt tích là thời gian ông về nước tham gia Quân đội Giải phóng dân tộc của Chính phủ Đoàn kết dân tộc CPC chống lại chính phủ bù nhìn Lon Non do Mỹ dựng lên. Buncoong vẫn không có liên lạc gì với gia đình cho đến ngày lực lượng quân đội vây hãm Phnompênh và chiến dịch tổng công kích giải phóng toàn bộ đất nước.
Như mọi người đều biết, sau một thời gian dài Polpot âm thầm chuẩn bị ngay trong ngày giải phóng 17/4/1975 quân đội Khmer Đỏ đã hiện nguyên hình là một công cụ đắc lực tàn bạo của tập đoàn Polpot - Iêngxari trong việc hủy diệt tận gốc rễ mọi trật tự xã hội bình thường ở CPC. Lịch sử CPC bắt đầu những trang bi thảm.