Năm 2012: điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GDP là 6 – 6,5%

Chính phủ đã quyết định điều chỉnh mục tiêu điều hành kinh tế năm 2012 với kịch bản tăng trưởng GDP chỉ là 6 – 6,5%. Ảnh:

Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh cho biết tại hội thảo “Triển vọng kinh tế thế giới và ứng phó của Việt Nam”, do ủy ban Giám sát tài chính quốc gia và viện Khoa học xã hội phối hợp tổ chức ngày 18.10 tại Hà Nội.

Hầu hết đại biểu đại diện các tổ chức, chuyên gia kinh tế trong nước, quốc tế đều có chung nhận định, kỳ vọng về hồi phục kinh tế đang suy giảm, tình trạng tài khóa của hầu hết các nước đều tồi tệ hơn trước. Tuy nhiên, nguyên nhân bản chất dẫn đến sự bất ổn kinh tế tại Việt Nam là do cấu trúc của nền kinh tế, trong đó đáng ngại nhất là tình trạng đầu tư càng tăng, hiệu quả đầu tư càng giảm trong nhiều năm trở lại đây.

“Việt Nam là một ngoại lệ trong khu vực”, chuyên gia kinh tế, ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) Dominic Mellor nhận xét như trên khi phân tích những biến số kinh tế vĩ mô của Việt Nam từ đầu năm tới nay. Cụ thể, so với các nước trong khu vực, lạm phát của Việt Nam đứng ở mức cao nhất (hiện xấp xỉ 20%); dự trữ ngoại hối ở mức thấp nhất (tính đến cuối năm 2010 chỉ còn dưới ba tháng nhập khẩu); tổng nợ của Chính phủ trên 50%/GDP trong khi mức trung bình của các nước đang phát triển chỉ khoảng 40%; lãi suất thực rất thấp khiến tiết kiệm VND kém hấp dẫn so với tiết kiệm vàng, USD, kéo theo sự mất ổn định của thị trường ngoại hối.

“Xu hướng giảm tốc tăng trưởng; lạm phát cao; thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách nặng nề; đồng tiền yếu kém, đó là thực lực kinh tế Việt Nam khi bước vào năm 2012”, viện trưởng viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên nhận định. So với tốc độ tăng trưởng GDP trung bình ba năm qua với giai đoạn mười năm trước đó, Việt Nam là một trong mười nước giảm mạnh nhất với mức giảm trên 1%, ngược chiều với tốc độ tăng vốn đầu tư. Ông Thiên nhấn mạnh: “Lưu ý, tình trạng kéo dài nhiều năm qua là vòng xoáy: đình trệ đi kèm với lạm phát cao – thực sự rất nguy hiểm”.

Bởi vậy, ông Thiên cũng quan ngại về khả năng thực hiện kịch bản kinh tế năm 2012 do bộ Kế hoạch và đầu tư đặt ra. Ông Thiên phân tích: so với năm 2011, tổng đầu tư xã hội giảm mạnh (từ 39,8%/GDP xuống còn 33,5 – 34%/GDP, nhưng GDP lại tăng nhanh hơn (dự kiến 6 – 6,5% so với mục tiêu 5,8% của năm 2011), với trông đợi vào tăng hiệu quả đầu tư, chẳng khác nào trông đợi vào một phép màu. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu đặt ra 13%, thấp hơn già nửa so với 2011 là 31%, nhưng thâm hụt lại đặt mục tiêu tương đương, nghĩa là nhập khẩu tăng trưởng phải chậm lại rất nhiều, như vậy tác động đến tăng trưởng GDP theo chiều hướng nào? Lạm phát thấp hơn nhưng GDP lại tăng cao hơn trong khi chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa tiếp tục thắt chặt, doanh nghiệp tiếp cận vốn ra sao?... Theo ông Thiên, “đây là các kịch bản mục tiêu, không phải là kịch bản hành động, kịch bản kiểu “phấn đấu thông thường” mà chưa được luận giải, chưa chứng minh hợp lý”.

Ông Thiên cho rằng, cần có một kịch bản hành động mạnh, đúng tinh thần tái cơ cấu là nhiệm vụ chính trong năm 2012 – như một trục giải pháp chính của ổn định và khôi phục tăng trưởng. Theo đó, ưu tiên ngắn hạn là giảm lạm phát; ưu tiên hành động là cải cách tiền lương khu vực nhà nước đi kèm thiết lập kỷ cương nhằm nâng cao hiệu lực chính quyền; ưu tiên chiến lược bao gồm: tập trung tái cơ cấu hệ thống ngân sách, hệ thống ngân hàng, phân cấp trung ương – địa phương, cải cách tập đoàn kinh tế nhà nước, cải cách luật Đất đai. Cụ thể, năm 2012, Chính phủ nên đặt mục tiêu giảm lạm phát còn 6 – 7%; không quá chú trọng tốc độ tăng GDP, chỉ cần mức 3 – 4%, tối đa là 5%; kiên quyết giảm thu ngân sách xuống còn 24 – 25% GDP, trên cơ sở đó giảm chi ngân sách, giảm đầu tư công, giảm bội chi ngân sách xuống 4% GDP. “Chúng ta phải chấp nhận trả giá để hạ nhanh lạm phát, tái lập ổn định vĩ mô vững chắc, khôi phục lòng tin và phục hồi các cơ sở tăng trưởng”, ông Thiên nói.

Kinh tế trưởng, ngân hàng Thế giới tại Việt Nam Deepak Misha chung quan điểm khi nhấn mạnh, một trong những hành động chính sách quan trọng của Việt Nam là phải xây dựng lòng tin vào quản lý vĩ mô bởi theo ông, nhiều bất ổn vĩ mô xảy ra vừa qua do thiếu thông tin và thiếu lòng tin. Để làm được điều này, Chính phủ cần phải minh bạch ngân sách, công bố cơ bản số liệu kinh tế vĩ mô và tài chính, khuyến khích văn hóa minh bạch trong các doanh nghiệp nhà nước.

Ghi nhận các đóng góp tại hội thảo, phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh cho biết, năm 2012, Chính phủ đặt mục tiêu hàng đầu là ổn định cơ bản kinh tế vĩ mô. Mặc dù mục tiêu tăng trưởng GDP đặt ra cho giai đoạn 2012 – 2015 là 7 – 7,5%, nhưng Chính phủ đã quyết định điều chỉnh mục tiêu điều hành kinh tế năm 2012 với kịch bản tăng trưởng GDP chỉ là 6 – 6,5% và sẽ trình Quốc hội xem xét ngay trong kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIII tới đây. Chính phủ cũng xác định, tái cơ cấu kinh tế gắn với mô hình tăng trưởng phải được thực hiện ngay từ bây giờ. Trong đó bao gồm tái cơ cấu đầu tư, mà trọng tâm là tái cơ cấu đầu tư công; tái cơ cấu doanh nghiệp – trọng tâm là tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, nhất là các tập đoàn kinh tế; tái cơ cấu thị trường tài chính – trọng tâm là tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và các định chế tài chính theo hướng giảm số lượng, tăng quy mô, tăng chất lượng.