Thông báo trên từ một quan chức thân cận của Kremlin được đưa ra trước thềm chuyến thăm chính thức Moscow của Tổng thống Mỹ Obama vào tuần tới. Người ta mong đợi thỏa thuận trên sẽ được kí kết trong cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Dmitry Medvedev và người đồng cấp Barack Obama nhằm cải thiện quan hệ căng thẳng giữa 2 quốc gia.
Sự nhượng bộ của Nga về vận chuyển vũ khí cũng diễn ra đúng thời điểm chính quyền Obama đang chuyển dần sự tập trung quân sự Mỹ từ Iraq sang Afghanistan, nơi Mỹ đang tập trung vào các vùng do Taliban kiểm soát thuộc tỉnh Helmand.
Nga hiện cho phép Mỹ vận chuyển hàng không gây chết người qua lãnh thổ nước này cho các chiến dịch tại Afghanistan, và các quan chức Kremlin đã từng gợi ý về một sự hợp tác nhiều hơn nữa.
Trả lời phỏng vấn báo giới hôm 03/7, cố vấn chính sách ngoại giao của Kremlin Sergei Prikhodko cho hay, thỏa thuận được mong đợi trên sẽ giúp Mỹ có thể vận chuyển hàng hóa gây chết người qua Nga vào Afghanistan bao gồm cả đường hàng không và đường bộ.
Ông cũng cho biết, vẫn chưa rõ liệu binh lính Mỹ hay các nhân viên khác có được phép đi qua lãnh thổ Nga tới Afghanistan không.
Con đường bộ trung chuyển thông thường tới Afghanistan qua Pakistan liên tiếp bị Taliban tấn công và Mỹ - NATO rất mong muốn có một con đường qua Nga và các quốc gia Trung Á.
Lời xác nhận cho thỏa thuận trên được đưa ra trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh của hai nhà lãnh đạo hai nước vào thứ Hai và thứ Ba tới. Sau nhiều năm “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt”, cả hai chính phủ đều hy vọng rằng, cuộc gặp sẽ đưa hai cựu đối thủ thời Chiến tranh Lạnh trở lại con đường nồng ấm hơn.
Tuy nhiên, nhà phân tích quân sự Alexander Golts nhận định, Washington không nên tham vọng nhiều vào ý định của Nga. Mặc dù, Medvedev đưa ra giọng điệu cởi mở hơn trong mối quan hệ với phương Tây, nhưng người tiền nhiệm Vladimir Putin vẫn còn nắm quyền lực đáng kể trong vai trò Thủ tướng.
“Bạn có thể thấy đường lối chính sách ngoại giao của Putin tiên liệu về những biểu hiện thiện chí với Mỹ chẳng để lại ấn tượng gì nhiều. Giới lãnh đạo Nga vẫn còn lối suy nghĩ của “chính sách thực dụng thế kỷ 19”…Nếu điều gì đó sai lầm trong quan hệ Nga-Mỹ, con đường trung chuyển sẽ dừng lại nhanh và bất ngờ như khi nó bắt đầu”, ông Golts nói.
Trong khi Nga thể hiện thiện chí sẵn sàng hợp tác với phương Tây nhằm mang lại sự bình ổn cho Afghanistan, Moscow cũng chỉ ra rằng họ có thể dùng ảnh hưởng của mình tại các nước cộng hòa Xô Viết cũ tại khu vực Trung Á để cản trở những nỗ lực của Mỹ.
Nga được xem là “kẻ xúi bẩy” trong quyết định “đuổi” Mỹ ra khỏi một căn cứ không quân của Kyrgyzstan được sử dụng làm nơi trung chuyển hàng hóa và binh lính Mỹ tới Afghanistan hồi tháng 2 năm nay. Tuy nhiên, quyết định này lại bị đảo ngược sau khi Mỹ đồng ý trả tiền thuê căn cứ này gấp 3 lần mức thuê cũ.
Ông Fyodor Lukyanov, Tổng biên tập tạp chí Global Affairs tại Nga nhận định, thỏa thuận được mong đợi trên sẽ là lần đầu tiên Nga cho phép Mỹ vận chuyển hàng hóa quân sự qua lãnh thổ của nước này trong chiến dịch tại Afghanistan. “Có lẽ đó thực sự là lần đầu tiên họ làm điều đó kể từ sau Thế chiến thứ 2”.
Rạn nứt nghiêm trọng giữa Moscow và Washington vẫn là vấn đề quốc phòng. Nga và Mỹ muốn xúc tiến một hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới (tạm gọi là START - 2) thay thế hiệp ước cũ START-1 sẽ hết hạn vào tháng 12 năm nay.
Tuy nhiên, các cuộc đàm phán về START-2 vẫn rất rắc rối khi Moscow mong muốn Mỹ từ bỏ kế hoạch triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của chính quyền tiền nhiệm Bush tại Đông Âu.
Nhà Trắng khẳng định, hệ thống đánh chặn tên lửa đặt tại Ba Lan và hệ thống radar đặt tại CH Czech – nếu được xây dựng – sẽ giúp đối phó với những mối đe dọa tiềm tàng từ Iran và không hề gây nguy hại tới Nga. Kremlin đã kịch liệt phản đối vì cho rằng các hệ thống đó sẽ làm suy yếu hạt nhân đánh chặn của Nga.
Vị phát ngôn viên của Thủ tướng Putin cũng khẳng định, hai vấn đề trên sẽ gắn kết chặt chẽ với nhau và rằng, lãnh đạo Nga sẽ nhắc lại quan điểm của mình trong cuộc gặp với Tổng thống Obama vào tuần tới.
