“Đây là sự kiện rất có ý nghĩa đối với ASEAN, bởi vì nó cho thấy Mỹ cam kết tham gia sâu rộng hơn vào ASEAN và các lý tưởng của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)”, quan chức trên cho biết trong một cuộc trả lời phỏng vấn với Hãng thông tấn Kyodo News.
Trong một bức thư gần đây gửi Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Kasit Piromya, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cho biết việc tiến tới Hiệp ước "Thân thiện và Hợp tác" - TAC (Treaty of Amity and Cooperation) “sẽ tăng cường hơn nữa các mối quan hệ thiết thực của chúng ta.”
Đến nay đã có 15 nước tham gia hiệp ước hiệp ước TAC với ASEAN : Papua New Guinea, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Pakistan, Hàn Quốc, Nga, Mông Cổ, New Zealand, Australia, Pháp, Đông Timor, Sri Lanka, Bangladesh và Bắc Triều Tiên.
Hiệp ước TAC cũng cần phải sửa đổi một số nội dung để cho phép Liên minh châu Âu tham gia, một nhà ngoại giao khác của ASEAN cho biết.
Lo ngại việc có thể làm chậm quá trình đưa ra quyết định cho phép nhiều nước tham gia hiệp ước này, các bộ trưởng ngoại giao ASEAN sẽ thông qua những nguyên tắc mới hướng dẫn việc tham gia hiệp ước TAC trong các hội nghị tại Thái Lan.
Kyodo đưa ra nhận xét "khả năng sửa đổi TAC của ASEAN rõ ràng bị hạn chế nhiều do bị ràng buộc về quyền lợi và nghĩa vụ với 15 quốc gia không thuộc các quốc gia Đông Nam Á đã tham gia Hiệp ước TAC”
Việc sửa đổi Hiệp ước TAC cần phải có sự đồng thuận của tất cả 15 nước không thuộc Đông Nam Á đã tham gia hiệp định này.
Nếu TAC có được một số thay đổi thì cuối năm nay, Thổ Nhĩ Kỳ có thể cũng sẽ tham gia hiệp ước TAC với ASEAN. Tuy nhiên việc sửa đổi này mà xảy ra thì nó “có thể khuyến khích các nước khác tiếp cận hội nghị bộ trưởng ngoại giao ASEAN để được tạo điều kiện thuận lợi tương tự như Thổ Nhĩ Kỳ khi muốn tham gia Hiệp ước TAC”. Như vậy ASEAN sẽ bị đặt vào tình thế tiến thoái lưỡng nan do bị các quốc gia không thuộc Đông Nam Á (đã ký hiệp ước TAC) gây áp lực. Trường hợp ASEAN không sửa đổi TAC thì nhiều nước muốn tham gia TAC sẽ thất vọng và không hài lòng.
Hiện thời ASEAN thiên về giải pháp tình thế để Thổ Nhĩ Kỳ có thể tham gia TAC, theo đó các bộ trưởng ngoại giao ASEAN sẽ công bố một "lịch trình linh hoạt," để các bên liên quan và các thế lực chính, đã có sự ràng buộc nghĩa vụ và quyền lợi với TAC, tìm được sự đồng thuận.
Các nước muốn tham gia TAC khác có thể phải chờ đợi một thời gian. Tuy nhiên họ cũng có thể sẽ được đảm bảo rằng họ có thể hợp tác với ASEAN theo nhiều cách mà không cần phải tham gia Hiệp ước TAC.
Hiệp ước TAC được ký vào ngày 24/02/1076 giữa Indonesia, Singapore, Malaysia, Thailand, Philippines và đã.được sửa đổi năm 1987 để cho phép các quốc gia không thuộc khối Đông Nam Á tham gia.
Các nước thuộc khối ASEAN gồm Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
