Phát biểu với các sỹ quan Hải quân và các nhà thầu quốc phòng hôm 4/5 tại National Harbor ở bang Maryland, người đứng đầu Lầu Năm Góc không cho biết cụ thể các chương trình mua sắm vũ khí bị cắt giảm, nhưng nói rõ rằng Hải quân Mỹ đang mua quá nhiều vũ khí trang bị đắt tiền mà chưa quan tâm thích đáng tới tàu ngầm không người lái và các loại vũ khí, khí tài ít tốn kém hơn.
Ông cho rằng quân đội Mỹ “phải chấp nhận thực tế tài chính khó khăn và phải tự đặt câu hỏi liệu nước Mỹ có đủ khả năng chu cấp cho lực lượng Hải quân dựa chủ yếu vào những tàu khu trục trị giá tới 3- 6 tỷ USD, tàu ngầm 7 tỷ USD và tàu sân bay 11 tỷ USD nữa hay không”.
Ông cũng cho biết ngân sách mua sắm tàu chiến và tàu ngầm mới của Hải quân Mỹ “sẽ không tăng đáng kể” trong tương lai gần.
Phát biểu của ông Gates được đưa ra chỉ ít ngày trước khi ông dự kiến công bố đề cương chương trình mua sắm vũ khí trang bị của quân đội Mỹ vào cuối tuần này.
Ông Gates đã đặt nhiều câu hỏi xung quanh các chương trình mua sắm vũ khí lớn, không chỉ của Hải quân, mà của hầu hết các quân chủng trong quân đội Mỹ, từ tàu sân bay, tàu ngầm của Hải quân, tới máy bay chiến đấu tiên tiến F-22 của Không quân Mỹ.
Ông tin rằng quân đội Mỹ nên tập trung vào đối phó với các cuộc xung đột không thông thường, hơn là chuẩn bị cho những trận chiến lớn với Trung Quốc, Nga hay các cường quốc khác.
Theo ông Gates, nhiều nhiệm vụ hiện nay của Hải quân Mỹ, như chống nổi dậy hay chống hải tặc, không cần tới các loại tàu chiến và vũ khí hiện đại.
“Hải quân Mỹ không nhất thiết phải sử dụng tàu khu trục phóng tên lửa có điều khiển, trị giá hàng tỷ USD, để đuổi theo nhóm hải tặc sử dụng súng bộ binh AK-47”. - ông Gates nói
Ông cũng cho rằng Hải quân Mỹ hiện đã quá lớn, tới mức không nhất thiết phải chi hàng chục tỷ USD để mua những tàu chiến và tàu ngầm hiện đại. Hiện số tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hải quân Mỹ nhiều hơn toàn bộ phần còn lại của thế giới cộng lại.
Số tên lửa phóng từ biển của Mỹ hiện cũng gấp 20 lần so với của các cường quốc hải quân khác trên thế giới cộng lại. Ngoài ra, giá cả của những tàu chiến và tàu ngầm hiện đại tăng vọt đã làm cho chương trình mua sắm vũ khí trang bị của Hải quân không thể đứng vững trong bối cảnh tài chính hiện nay.
Trong bối cảnh hiện nay, ông Gates cho rằng Hải quân nên tập trung vào mua sắm các loại vũ khí trang bị rẻ tiền hơn, như tàu ngầm không người lái và tàu chiến nhỏ để hoạt động ven bờ, hơn là những tàu chiến lớn hoạt động trên đại dương.
Lập luận này của ông Gates có thể sẽ bị một số nghị sỹ quốc hội phản đối, nhất là những nghị sỹ ở các bang có ngành công nghiệp đóng tàu. Một vài nhà phân tích quân sự cũng đã có phản ứng.
Ông Bryan McGrath, một sỹ quan hải quân nghỉ hưu, người đã tham gia soạn thảo chiến lược gần đây nhất của Lính thủy đánh bộ Mỹ, cho rằng ông Gates đã “đánh giá rất sai khung cảnh chiến lược”, vì quy mô to lớn của Hải quân Mỹ đã tạo điều kiện cho các đồng minh của Mỹ không cần phải tăng cường lực lượng hải quân của họ.
Ông cho rằng việc Mỹ thu hẹp quy mô của lực lượng hải quân có thể “châm ngòi cho một cuộc chạy đua hải quân” trên thế giới. Tháng trước, Trung tâm Phân tích Hải quân Mỹ (CNA) cũng đã công bố báo cáo cho rằng vai trò của Hải quân Mỹ đang tăng lên, chứ không phải giảm đi.
Hải quân Mỹ không chỉ đang chiến đấu trên các chiến trường như Iraq và Afghanistan, mà còn phải bảo vệ bờ biển, tham gia vào các hoạt động nhân đạo và hợp tác hải quân với các nước khác. Trong khi lực lượng Hải quân Mỹ đã giảm 20% trong thập kỷ qua, số tàu chiến và tàu ngầm triển khai trên các đại dương không hề thay đổi.
Minh Minh (Theo Nhật báo Phố Wall)
