Ngoài ra, Iran cũng đang sở hữu một chế độ đan xen gồm các cơ quan và cá nhân phân chia quyền lực và kiểm soát lẫn nhau. Trong khi Lãnh tụ Tối cao có quyền cao nhất trong việc điều hành đất nước thì Hội đồng Chuyên gia gồm 86 thành viên có quyền lựa chọn và bãi miễn Lãnh tụ Tối cao. Vậy ai sẽ là người có vai trò quyết định tới tương lai của đất nước Iran? Hãy cùng nhau điểm qua 10 gương mặt quyền lực nhất hiện nay của đất nước này.
1. Ayatullah Ali Khamenei
Giáo chủ Ayatullah Khamenei là nhân vật quyền lực nhất tại Iran kể từ khi được công nhận là Lãnh tụ Tối cao cách đây vừa tròn 20 năm sau cái chết của người khai sinh ra cuộc cách mạng hồi giáo năm 1979, Ayatollah Ruhollah Khomeini. Lãnh tụ Khamenei có tiếng nói quan trọng trong giới tăng lữ cầm quyền ở Iran. Kể từ khi nắm giữ chức vụ Lãnh tụ Tối cao, Khamenei không ngừng củng cố quyền lực bằng cách công khai ủng hộ sự nghiệp Hồi giáo. Ông dường như là người thân thuộc trong các gia đình Hồi giáo Iran. Việc nhanh chóng lên tiếng ủng hộ và công nhận kết quả bầu cử đầy tranh cãi cho thấy ông rất thẳng tay đối với yêu cầu dân chủ của phong trào cải cách.
Các chuyên gia cho rằng, cho dù ai thắng cử trong cuộc bầu cử vừa qua, Iran cũng không thể ngả theo một con đường khác bởi vì Lãnh tụ Khamenei vẫn là người có tiếng nói quyết định tới đường lối và chính sách ngoại giao của Iran, nhất là chương trình hạt nhân đầy tranh cãi của nước này.
Từ trái sang phải: Lãnh tụ Tối cao Ayatullah Khamenei, Tổng thống Mamoud Ahmadinejad và cựu Thủ tướng Mir Hossein Mousavi. (Ảnh Time)
2. Mahmoud Ahmadinejad
Tổng thống Ahmadinejad đã từng là cựu Thị trưởng thành phố Tehran và là một thành viên của Lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Năm 2005, Ahmadinejad đã được bầu làm Tổng thống Iran với cương lĩnh tranh cử chống tham nhũng và cam kết tăng cường sức mạnh của Iran trên trường quốc tế. Ông được coi là một trong số những lãnh đạo Iran có những phát biểu mạnh dạn như thẳng thắn tuyên bố xóa bỏ nhà nước Do Thái Israel, nghi ngờ về cuộc tàn sát người Do Thái trong thế chiến thứ II và kiên quyết theo đuổi chương trình hạt nhân đầy tranh cãi. Ông là đồng minh thân cận của các phe phái đầy quyền lực và các tổ chức an ninh đứng đằng sau Lãnh tụ Khamenei.
Tổng thống Ahmadinejad đã giành được sự ủng hộ của đông đảo người dân nghèo ở khu vực nông thôn, lực lượng an ninh và quân đội.
3. Mir Hossein Mousavi
Mousavi đã từng là Thủ tướng của Iran trong suốt thời kỳ diễn ra cuộc chiến tranh biên giới huynh đệ tương tàn với Iraq. Thời gian vừa qua ông đã chính thức đứng ra tranh cử tổng thống Iran với tư cách là một ứng cử viên bảo thủ thực dụng theo đường lối cải cách. Ông Mousavi đã hứa mang lại một nền dân chủ cởi mở hơn cho Iran, phục hồi nền kinh tế và cải thiện mối quan hệ với phương Tây. Hình ảnh ông Mousavi cùng với vợ xuất hiện trước các đám đông cử tri dường như đã thổi một luồng gió mới vào đời sống xã hội của người dân Iran nhất là các cử tri trẻ tuổi và nữ giới.
Hành động dũng cảm bất ngờ của ông sau bầu cử được coi là một thách thức đáng kể đối với nhiệm kỳ tổng thống tới đây của Tổng thống Ahmadinejad. Một chuyên gia nghiên cứu về Iran cho rằng ông Mousavi chỉ muốn thay đổi hệ thống lãnh đạo tại Iran chứ ông không mong muốn lật đổ hệ thống này. Ông muốn thổi một luồng gió mới vào cách thức lãnh đạo của đất nước để khiến cho nó năng động và có trách nhiệm hơn đối với người dân Iran.
4. Mohammed Khatami
Khatami là một cựu binh của cuộc cách mạng Hồi giáo. Ông đã giành thắng lợi to lớn trong cuộc bầu cử tổng thống Iran năm 1997. Hai nhiệm kỳ tổng thống của ông đã chứng kiến sự trỗi dậy của phong trào cải cách do ông khởi xướng. Tuy nhiên, ông vẫn không thể vượt qua được ngưỡng cửa của giới lãnh đạo tăng lữ khắt khe ở đất nước này. Các sáng kiến cải cách của ông đưa ra đều bị loại bỏ. Sự thất bại của Khatami đã khiến cho hàng triệu người ủng hộ ông, trong đó có giới trẻ và phụ nữ, tan vỡ giấc mộng thay đổi đất nước Iran.
Từ trái sang phải: Ông Mohammed Khatami, ông Ayatullah Akbar Hashemi Rafsanjani và ông Mehdi Karroubi. (Ảnh Time)
5. Ayatullah Akbar Hashemi Rafsanjani
Ông Rafsanjani đã từng là chủ tịch Quốc hội và tổng thống hai nhiệm kỳ của Iran. Ông được coi là người có tiếng nói quan trọng trong thể chế lãnh đạo tại Iran. Hiện tại, ông đang nắm giữ chức Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia, một cơ quan chịu trách nhiệm trong việc chỉ định và bãi miễn Lãnh tụ Tối cao. Vị trí này cho phép ông có một quyền lực vô cùng to lớn trong việc định hình tương lai của Iran.
Ông vốn là một địch thủ lâu năm của Giáo chủ Khamenei. Trong thời gian gần đây, ông lại có thêm một đối thủ mới, Tổng thống Ahmadinejad. Ông Rafsanjani đã từng lên tiếng phản đối chính sách ngoại giao cứng rắn của Tổng thống Ahmadinejad.
Có tin cho rằng Rafsanjani đang tập hợp liên minh gồm các đại giáo sĩ nhằm chống lại Lãnh tụ Tối cao, Giáo chủ Ali Khamenei, hiện đang ủng hộ đương kim Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad. Ông cũng được coi là người đứng đằng sau ủng hộ ứng cử viên thất cử Mousavi trong thời gian vừa qua tại Iran.
6. Mehdi Karroubi
Karroubi là một trong số ứng cử viên tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử vừa qua và đứng thứ 3 trong số 4 ứng cử viên. Ông từng giữ chức chủ tịch Quốc hội Iran với sự ủng hộ của các giáo sĩ ôn hòa cũng như các cử tri ở khu vực nông thôn. Karroubi đã trở thành đối thủ của Tổng thống Ahmadinejad với đường lối tranh cử theo phong trào cải cách của cựu tổng thống Khatami. Thất bại trong lần bầu cử vừa qua là thất bại lần thứ hai liên tiếp trong sự nghiệp chính trị của ông. Năm 2005, ông đã giành được kết quả bầu cử tốt hơn khi đứng ở vị trí thứ 3 với cách biệt không đáng kể so với vị trí thứ 2 của ông Ahmadinejad trong vòng bầu cử đầu tiên.
7. Grand Ayatullah Hossein Ali Montazeri
Montazeri có thể được coi là nhân vật ít quyền lực nhất trong giới tăng lữ cầm quyền tại Iran. Ông không lãnh đạo một cơ quan quyền lực nào tại Iran. Ông là người chuyên đưa ra những lời chỉ trích đối với giới lãnh đạo tại Iran, đặc biệt là trong các cuộc biểu tình vừa qua. Ông đã phải trải qua nhiều năm bị quản thúc tại gia vì tội danh nghi ngờ nguyên tắc cầm quyền của giới tăng lữ bất chấp việc ông là người cao niên trong giới lãnh đạo nước này.
8. Ali Larijani
Hiện nay, ông Ali Larijani là Chủ tịch Quốc hội Iran. Đã từ lâu, ông Larijani được coi là nhà hoạch định chiến lược của chế độ Iran. Ngoài ra ông còn là cố vấn an ninh quốc gia cho Lãnh tụ Tối cao Khamenei. Đã có thời gian, ông Larijani phụ trách vấn đề thương lượng hạt nhân của Iran với phương Tây. Ông Larijani được coi là một nhà lãnh đạo bảo thủ theo đường lối thực dụng có xu hướng thân cận với Lãnh đạo Tối cao. Ông Larijani có nhiều điểm bất đồng mạnh mẽ với Tổng thống Ahmadinejad trên các lĩnh vực chính sách cũng như tính cách. Bên cạnh việc chúc mừng Tổng thống Ahmadinejad trước chiến thắng vang dội, Larijani cũng lên tiếng chỉ trích Bộ Nội vụ tham gia các hoạt động trấn áp những người biểu tình sau bầu cử.
Từ trái sang phải: Ông Hossein Ali Montazeri, ông Ali Larijani, Tướng Mohammed Ali Jafari và ông Ayatullah Ahmad Jannati. (Ảnh Time)
9. Tướng Mohammed Ali Jafari
Tướng Jafari hiện nay giữ chức Tổng tư lệnh IRGC với số lượng nhân viên lên tới gần 300.000 người chưa kể tới lực lượng dự bị động viên. IRGC là lực lượng có sức mạnh nhất trong cơ cấu an ninh của chế độ. Lực lượng này tham gia điều hành nhiều lĩnh vực quan trọng tại Iran từ hệ thống tên lửa tới mạng lưới dân quân tình nguyện. IRGC được coi là lực lượng ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống Ahmadinejad . Sự hậu thuẫn đó thể hiện rõ nét qua các hành động mạnh tay trấn áp các cuộc biểu tình đường phố vừa qua xảy ra trên các đường phố ở thủ đô Tehran.
10. Ayatullah Ahmad Jannati
Trong khi nhiều giáo sĩ nghi ngờ vai trò lãnh đạo của Tổng thống Ahmadinejad thì giáo sĩ 83 tuổi này vẫn là đồng minh quan trọng về tư tưởng và tinh thần của đương kim Tổng thống Ahmadinejad. Ông được coi là giáo sĩ theo đường lối cực đoan. Hiện nay, ông đang giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Vệ binh gồm 12 thành viên giám sát công việc bầu cử. Ông đã sử dụng quyền lực của mình trong việc loại bỏ các ứng cử viên theo đường lối cải cách để chốt lại danh sách cuối cùng các ứng cử viên tham gia tranh cử tổng thống và đại biểu quốc hội. Ngoài ra, ông Jannati còn là cha đẻ của trường Hồi giáo Qom nơi luôn luôn đề cao niềm tin của người dân Iran vào Thánh Allah.
An Khanh - (Tổng hợp)
