Bắt đầu là việc chọn lúa gạo. Phải là lúa mới, xôi mới thơm, mới ngậy. Hạt gạo phải tròn mẩy xôi mới nở, đơm lên đĩa trông mới đẹp. Có nhà kỹ tính còn nhặt từng hạt tấm, trăm hạt như nhau, mẩy và loại nhiều màu. Muốn có xôi màu phải vào rừng kiếm lá. Công việc này đàn bà con gái xúm xít đi với nhau vào rừng từ sáng sớm mới đủ thời gian kiếm được lá. Còn phải nắm cơm mang theo ăn tại rừng nữa. Có lá rồi mang về vò nát, nấu chín lên lấy nước ngâm gạo. Ngâm độ một đêm là được. Chõ không phải là chõ đất hay chõ nhôm mà là chõ làm bằng gỗ hương nên xôi càng thơm. Để có một chõ xôi ưng ý không phải chỉ có gạo có chõ là được mà còn phải có kinh nghiệm, có sự khéo léo. To lửa hay nhỏ lửa một tý là hỏng. Cũng như khi đơm xôi lên phải là các bà khéo tay nhất. Đĩa xôi phải tròn đều, đầy đặn. Nhất là đĩa bày lên bàn thờ cúng, trình lạy tổ tiên, nhà có thêm thành viên mới. Xôi còn lại đơm ra gói trong lá dong bày vào mâm cỗ để khách dùng.
Ăn cỗ xong mới ăn xôi. Cũng có khi, có mâm, khách không ăn, tự bẻ gói xôi ra thành từng nắm để cả lá cho mỗi người mang về làm quà. Tất nhiên, quà còn có những món khác. Tuy thế, không phải đám cưới nào món xôi cũng có màu sắc giống như nhau. Chẳng hạn, cô dâu là con gái mới lớn thì xôi thường một màu, cô dâu đã trót có gì rồi thì thường là xôi nhiều màu. Nhìn đĩa xôi biết được cô dâu như thế nào để khách ứng xử với gia chủ cho phải phép. Nhưng cô dâu thế nào chăng nữa thái độ của khách vẫn là chúc mừng và chia vui cho gia chủ thêm phấn khởi chứ không làm cho gia chủ phải nghĩ ngợi.
Hồi còn nhỏ, đi ăn cỗ cưới, tôi thích nhất món xôi. Nhưng khi đã lớn tôi thấy món xôi không đơn thuần là món ăn nữa. Nó là biểu hiện của một tập tục, một nếp sống. Nó gắn với tâm linh văn hóa của bản làng.
Hoàng Oanh