Mùa cúng đất ở quê tôi

Đại Đoàn Kết - 02/04/2010 23:59

Mua cung dat o que toi

Phẩm vật cúng đất

Ở quê tôi (Quảng Nam – Đà Nẵng), tục cúng đất thường diễn ra trong mùa xuân. Nhà nhà, rộn ràng cúng đất khoảng tháng 2 đến tháng 3 (âm lịch).

Thông thường gia chủ lựa chọn ngày tốt, sắm sửa lễ vật để cúng tạ ơn đất, còn gọi là cúng Thần Hoàng Bổn Xứ. Tùy theo mỗi vùng, miền, địa phương mà trên bàn sắp đặt bàn cúng khác nhau. Theo các “già làng” có nơi trên bàn thờ có hai mâm, với hai nồi hương riêng, một bàn cúng Thần Hoàng Bổn Xứ là các vị thần chức lớn cai quản trong địa phương, còn bàn kia là cúng mâm hội đồng, bao gồm các vị thần có chức sắc nhỏ hơn và các âm hồn, cô hồn cát đẳng, không nơi nương tựa...? Trên bàn cúng đất, phải đầy đủ nồi hương, chân đèn, chén nước, bài trí theo “thiết kế” của người xưa như “đông bình tây quả”, hương đèn, vàng bạc, giấy tiền, giấy đất, nổ (gạo muối, lương khô)... Phẩm vật thì thường có cơm, xôi, chè, thịt heo, thịt gà, cá chiên, các thứ xào, trộn, bánh tráng nướng... có nhà còn có thêm một đĩa gà, cua luộc và một bát cháo thánh (cháo trắng)... Ngoài ra, còn có mấy món không thể thiếu được đó là đĩa sắn, khoai, đậu, trút, môn, rau lang luộc... Ngoài ra, còn có một bộ đồ thần. Nhà kinh tế khá thì mua bộ trên 20.000 đồng, nhà đủ ăn thì mua bộ dưới 10.000 đồng. Trước khi cúng, gia chủ buộc một thanh tre vào góc chân bàn và treo bộ đồ thần vào đấy và sau khi cúng xong, đốt một lần với “áo giấy”. Có nơi, gia chủ còn làm một cái “xà lắt” bằng bẹ chuối treo sát chân bàn. Cúng xong, gia chủ bỏ các món ăn vào mỗi thứ một ít... và người nhà mang ra ngã ba đường cái để treo. Theo truyền thuyết, trong danh mục cúng chư thần được mời, có vị thần Chủ Ngung đào lương bang Nguyễn Thị Thúc, là con gái của một vị vua (?) được nhà vua gả cho một người thượng (Man). Khi bà chết, nhà vua phong sắc hưởng đất miền Nam và truyền cho dân chúng cúng, tục cúng đất có treo xà lắt bắt nguồn từ đó. Tương truyền hai vợ chồng của bà Nguyễn Thị Thúc chỉ có một bộ y phục, nên khi được mời ăn cúng đất, chỉ có một người mặc áo quần đi dự, người kia không có y phục, đành ở nhà. Khi ăn xong, người đi dự mang xà lắc về cho người ở nhà... Thời thơ ấu, đi học về gặp những cái xà lắt treo ở ngã ba, chúng tôi lấy xuống chia nhau ăn. Tuy nhiên, không có đứa nào dám kể chuyện này với cha mẹ vì sợ bị đòn.

Tiên Sa

Tin mới