Thảm cảnh này xuất phát từ việc (VSSA) xin Bộ Công Thương đề nghị cho phép xuất khẩu (XK) đường ăn với lý do trong nước đã đủ dùng và nhu cầu tiêu thụ đường tại Trung Quốc đang tăng lên, việc XK này sẽ có lợi cho người sản xuất.
Theo VSSA, năm nay sản lượng đường trong nước có thể đạt 1,4 triệu tấn, tăng 250.000 tấn so với năm 2010 và 500.000 tấn so với năm 2009. Nhu cầu tiêu thụ đường trong nước vào khoảng 1,3-1,4 triệu tấn, cho nên nguồn cung đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường nội địa và có thể XK.
Giấy tờ là như vậy, nhưng VSSA có thể quên rằng hiện nay ta vẫn đang phải nhập khẩu đường theo quota chính ngạch lẫn nhập lậu từ mậu biên. Theo các chuyên gia nông nghiệp, sản xuất mía đường trong nước hiện đang có năng lực cạnh tranh kém so với các nông sản khác, khi vùng nguyên liệu vẫn chưa ổn định, giá thu mua mía vẫn thất thường. Còn nhớ mỗi khi có động thái cho nhập khẩu đường để bình ổn thị trường thì ngay lập tức, VSSA lại khấu đầu viện dẫn ra những con số nao lòng về tồn kho nhằm nói không với việc nhập thêm đường để doanh nghiệp (DN) trong nước có đủ thời gian xả hàng.
Mới đây hồi giữa năm, khi lượng đường tồn kho lớn, các DN mía đường đã mau mắn kiến nghị Bộ Công Thương, thậm chí Chính phủ dừng nhập khẩu đường theo quota đã cấp để giữ giá trong nước bình ổn thị trường. Điều trớ trêu nhất đã xảy ra là ngay sau khi nhận được sự hậu thuẫn của cơ quan quản lý, các nhà máy lại ào ào xuất bán đường qua Trung Quốc theo tiểu ngạch.
Thế là giá đường trong nước luôn đứng ở mức cao, giá bán lẻ đến tay người tiêu dùng lên đến mức 23.000-24.000 đồng/kg. Ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch VSSA, cho rằng: Bình quân mỗi người Việt Nam mỗi năm tiêu thụ khoảng 10kg đường. Cả nước khoảng 80-90 vạn tấn. Nếu giá có tăng nhẹ thì mỗi năm người tiêu dùng cũng chỉ mất thêm vài chục ngàn đồng. Chắc chắn họ sẽ không kêu ca gì về điều này. Chỉ có những DN sản xuất bánh kẹo, nước giải khát sẽ kêu để tăng giá bán. Tuy nhiên, người đứng đầu hiệp hội quên rằng, ngoài việc tiêu thụ đường trực tiếp, người dân cũng phải chịu thêm tác động tăng giá của các mặt hàng sữa, bánh kẹo…
Lẽ ra, với sự bảo hộ của Nhà nước, ngành mía đường phải tự vươn lên để sản xuất hiệu quả bền vững, góp phần nâng cao đời sống người dân trồng mía. Nhưng hiện tại các nhà máy đường vẫn sản xuất kinh doanh theo kiểu “ăn đong” “bóc ngắn cắn dài” và chỉ nhìn thấy những lợi ích trong ngắn hạn thì biết đến bao giờ người trong mía mới hết đắng miệng chát lòng?
Bảo Dân