Những ngày này là thời điểm nắng nóng, gió biển thổi mạnh nhất ở miền Tây. Nếu ai có đến vùng ven biển Bạc Liêu, nơi có diện tích và sản lượng muối lớn nhất nước vào những ngày này, mới cảm nhận hết cái nắng nóng, nỗi vất vả, nhọc nhằn của những người “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”.
Toàn tỉnh có diện tích làm muối gần 3.400 ha, thì riêng huyện Đông Hải có đến trên 2.450 ha, tập trung nhiều ở các xã Long Điền Đông, Long Điền Tây, Điền Hải. Vụ sản xuất muối năm nay ở huyện Đông Hải nói riêng, Bạc Liêu nói chung gặp nhiều khó khăn. Đáng lưu ý nhất là thời tiết năm nay cứ “phập phồng”, nắng to được một hai tuần lại bất ngờ đổ mưa một trận, khiến cho bà con diêm dân trong huyện điêu đứng, lao đao. Nhất là từ trước và sau Tết nguyên đán Nhâm Thìn đến nay, tại vùng ven biển Bạc Liêu liên tiếp xuất hiện nhiều trận mưa trái mùa làm cho diêm dân trở tay không kịp.
Ông Nguyễn Trọng Hán, Chánh Văn phòng UBND huyện Đông Hải cho hay: “Bao nhiêu công lao vất vả, muối chất thành đống, chưa kịp thu hoạch tan tành thành bọt nước. Những cơn mưa trái mùa như lưỡi dao cứa vào lòng diêm dân huyện chúng tôi. Thật xót xa…!”.
Bước vào mùa khô, mùa sản xuất muối 2011-2012 đã được khoảng hơn hai tháng, nhưng không khí lao động, sản xuất trên đồng muối Bạc Liêu năm nay không được sôi động, nhộn nhịp như nhiều năm trước. Ông Hán cho biết, nghề làm muối vài năm trở lại đây, nhất là năm nay gặp nhiều khó khăn do thời tiết mưa nắng thất thường, giá muối chưa thật sự hấp dẫn người sản xuất.
Hiện nay, muối trắng bà con diêm dân trong huyện bán cho thương lái giá bình quân 1000 đồng/kg, tương đương 30 ngàn đồng/giạ (mỗi giạ muối 30 kg). Còn muối đen, thương lái chỉ mua với giá bình quân 700 đồng/kg, tương đương 21 ngàn đồng/giạ. Giá muối hiện giờ có cao hơn một chút so với cùng thời điểm này năm ngoái, và dễ tiêu thụ hơn, bởi năm nay nắng ít và xuất hiện nhiều trận mưa trái mùa.
Tuy vậy, ông Nguyễn Văn Đang, Chủ tịch UBND xã Điền Hải (huyện Đông Hải), xã có diện tích, sản lượng lớn nhất so với các xã làm muối trong tỉnh, khẳng định: “Với giá muối hiện nay, người làm muối mới chỉ có lãi chút ít, chưa tương xứng với đồng vốn, công sức vất vả bỏ ra”.
Đáng lưu ý, hiện nay hầu hết bà con diêm dân trong huyện bán muối của các năm trước còn tồn đọng. Năm nay mặc dù đã bước vào mùa sản xuất muối gần ba tháng, nhưng bà con thu hoạch chưa được bao nhiêu, do thời tiết bấp bênh, xuất hiện nhiều trận mưa trái mùa. Theo kinh nghiệm, cứ những năm trúng mùa thì rớt giá. Năm nay, thất mùa muối, khả năng giá sẽ tăng cao, nhiều bà con chưa chịu bán, đổ đống muối thành từng tu lợp lá che mưa, chờ được giá mới bán. Tuy nhiên, không ít hộ đành chấp nhận bán muối với giá thấp, lấy tiền phục vụ nhu cầu chi tiêu hàng ngày.
Từ vùng trọng điểm sản xuất muối của tỉnh như xã Long Điền, Long Điến Tây (huyện Đông Hải), chúng tôi ngược lên các xã Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hậu (huyện Hòa Bình), đến đâu cũng thấy bà con bàn chuyện làm muối. Nhiều hộ đến ngày mùng bốn Tết đã tranh thủ ra đồng. Nếu càng nắng nóng kéo dài thì bà con càng mừng vì trúng muối. Nếu trời “âm u” hoài, mưa đổ xuống bất ngờ thì bao nhiêu công sức của diêm dân coi như … “toi” thành nước.
Kỹ sư Phan Minh Quang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Bạc Liêu cho biết, vụ sản xuất muối năm nay, toàn tỉnh có trên 3.200 ha, tương đương diện tích năm trước. Trong đó, diện tích sản xuất muối tập trung tại các xã thuộc huyện Đông Hải với diện tích gần 2.500 ha, còn lại ở các xã Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hậu (huyện Hòa Bình) trên 700 ha. Nhiều năm qua, Bạc Liêu dẫn đầu cả nước về diện tích, sản lượng, với tổng sản lượng mỗi năm từ 200 ngàn đến 250 ngàn tấn muối thương phẩm, mang lại nguồn kinh tế không nhỏ cho hàng nghìn hộ gia đình sống ở vùng ven biển của tỉnh... Đặc biệt, từ lâu muối Bạc Liêu đã nổi tiếng về chất lượng, có vị mặn ngọt rất đặc trưng, được tiêu thụ nhiều nơi trong và ngoài nước.
Để diêm dân trụ vững với nghề có từ hơn 100 năm nay, theo chúng tôi, chính quyền và các ngành chức năng tỉnh Bạc Liêu cần triển khai, áp dụng các biện pháp hỗ trợ tiền thiệt hại do thiên tai, kho dự trữ muối, vốn sản xuất, khoa học kỹ thuật, đồng thời từng bước chuyển đổi, ứng dụng khoa học vào sản xuất như mô hình muối trải bạt, nền ximăng...; hình thành các tổ liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm đầu ra hạt muối.
Mặt khác, bà con diêm dân Bạc Liêu đang tha thiết mong muốn Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần có những giải pháp hữu hiệu bình ổn giá muối theo chiều hướng có lợi cho diêm dân; cân nhắc thật kỹ, không để tình trạng cho nhập muối công nghiệp khá tràn lan như thời gian qua.
Có như vậy, người sản xuất muối ở Bạc Liêu nói riêng, nhiều tỉnh trong cả nước nói chung mới an tâm, phấn khởi sản xuất, không còn cảnh “đắng cay, mặn chát” vì nghề làm muối.