Lũng đoạn thị trường thực phẩm: C.P. bị “sờ gáy”

Báo Đầu tư - 21/01/2013 14:14

Lung doan thi truong thuc pham: C.P. bi “so gay”

(baodautu.vn) Tuần qua, C.P. và Emivest - hai đại gia nuôi gà công nghiệp lớn nhất cả nước - đã phải hạ giá trứng gà xuống thấp hơn cả giá bình ổn, chấm dứt hai tuần nâng giá bất hợp lý, gây sốt cho cả thị trường.

Nhưng điều đáng lo ngại là, việc “làm giá”ù của các đại gia chăn nuôi ngoại được dự báo sẽ còn tiếp diễn và không chỉ với trứng gà.

Tung “đòn gió”, bị phản đòn

Tuy thừa nhận tăng giá trứng trong khi nguồn cung và nguyên liệu đầu vào không tăng mạnh là bất hợp lý, song trả lời phóng viên Báo Đầu tư, một số đại diện của Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam (C.P.) vẫn cho rằng, việc tăng giá trứng là phù hợp với tình hình cung - cầu thị trường. Một đại diện của CP khẳng định, việc tiểu thương đổ xô mua gom trứng của C.P., vì giá trứng rẻ, khiến doanh nghiệp (DN) này phải tăng giá để hạn chế tình trạng thu gom. “Năm 2012, C. P. bị lỗ lớn về kinh doanh trứng gà do nhu cầu thị trường giảm mạnh. Vì vậy, năm 2013, khi thị trường khởi sắc, C.P. buộc phải nâng giá trứng để bù lỗ”, vị đại diện này nói.

Ông Kiều Minh Lực, Trợ lý Tổng giám đốc, phụ trách truyền thông Công ty C.P. cũng khẳng định, giá trứng tăng là do cầu tăng mạnh. “Nửa tháng nay, các đơn hàng trứng gửi về C.P. tăng đột biến, khiến Công ty không thể đáp ứng đủ. Trong lúc thị trường lại đang xảy ra tình trạng sốt giá, thu gom trứng, thì việc tăng giá của C.P. có tác dụng làm… giảm lực cầu của thị trường”, ông Lực biện minh.

Trên thực tế, đúng là có chuyện giá trứng gà thời gian gần đây có dấu hiệu tăng nhẹ từ nhiều hộ nuôi loại đàn. Tuy nhiên, nguồn cung không thiếu đến mức khiến các công ty phải nâng giá “sốc” từ 2.1000 đồng/quả lên tới gần 3.000 đồng/quả chỉ trong vòng 2 tuần. Hơn nữa, dù tăng mạnh giá bán, nhưng C.P. vẫn thu mua trứng từ các hộ nuôi với giá 1.550 đồng/quả, nghĩa là lãi gần gấp đôi với mỗi quả.

Ông Nguyễn Chí Nguyện, Tổng thư ký Hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM cho rằng, việc C.P. lý giải tăng giá để bù lỗ là ngụy biện, không thuyết phục. Khi tung sản phẩm ra thị trường, DN phải tính toán mọi chi phí để cấu thành giá sản phẩm cho hợp lý, được thị trường chấp nhận. Vì lý do nào đó mà DN thua lỗ thì phải gánh chịu, không thể đội giá để bù lỗ, vì người mua chỉ chấp nhận mức giá mà họ cho là phù hợp. Nếu C.P. nói năm 2012 lỗ, nên năm nay phải tăng giá bán để bù lại, vậy những năm trước họ lãi to thì có giảm giá cho người tiêu dùng hay không?”, ông Nguyện lập luận và cho rằng, việc C.P. tăng giá mạnh, sau đó giảm liền 3 giá trong 2 ngày, chào giá trứng vào siêu thị thấp hơn cả giá bình ổn cho thấy, hành vi tăng giá của C.P. là vô cùng bất hợp lý. Trước đó, Emivest cũng thừa nhận tăng giá bất hợp lý và cam kết ổn định giá trứng từ nay cho đến Tết Nguyên đán. Thực tế này chứng tỏ nguồn cung trứng thực sự không thiếu.

Theo nhận định của các chuyên gia, việc Emivest, C.P. tăng giá trứng gà giống như hành động tung “đòn gió” để thăm dò phản ứng của thị trường, cơ quan quản lý và dư luận. Nếu “êm” thì các DN này sẽ thu lại khoản lợi nhuận kếch xù, thậm chí không loại trừ các DN này sẽ nhân cơ hội để tăng giá một loạt sản phẩm khác. Tuy nhiên, điều các DN này không ngờ là các cơ quan quản lý lại phản ứng quá nhanh và quyết liệt, một số siêu thị bán lẻ cũng vào cuộc “tẩy chay”, giới truyền thông lên án mạnh mẽ, khiến chính họ bị “phản đòn”.

Ông Nguyện phân tích, có hai lý do chính khiến C.P, Emivest phải thừa nhận “làm giá” trứng gà và phải hạ giá trứng là áp lực của cơ quan quản lý và sự phản ứng của hai kênh tiêu dùng chính: truyền thống và hiện đại. “Việc siêu thị Co-op Mart từ chối không mua trứng gà C.P., dù DN này điều chỉnh giá thấp hơn giá trứng bình ổn và tại các chợ truyền thống, người dân tẩy chay trứng C.P. khiến DN này phải lùi bước, hiểu rằng không thể dễ dàng lũng đoạn thị trường”, ông Nguyện nhận định.

Sẽ còn tái diễn với nhiều mặt hàng khác

Theo phân tích của các chuyên gia, việc một số đại gia chăn nuôi nước ngoài đầu tư vào Việt Nam theo mô hình khép kín, thao túng thị trường, làm giá là hệ quả tất yếu đã được cảnh báo từ trước, từng xảy ra và sẽ còn tái diễn. Bên cạnh trứng gà, thời gian qua, giá thức ăn chăn nuôi, con giống… cũng bị đẩy lên cao đột ngột. Cụ thể, 70% thị phần thức ăn chăn nuôi nước ta hiện thuộc về hơn 20 DN FDI, thị trường giống gia cầm nằm trong tay 3 DN ngoại. Điều này không có gì khó hiểu khi thời gian qua, giá thức ăn chăn nuôi và con giống liên tục tăng, thậm chí sốt ở nhiều thời điểm.

Ông Lê Bá Lịch, Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam thừa nhận, giống như trứng gà, trước đây, tình trạng C.P. tăng giá bất hợp lý thức ăn chăn nuôi đã xảy ra và Hiệp hội đã phải đấu tranh, vận động DN này giảm giá. “Riêng C.P. chiếm khoảng 20% thị phần thức ăn chăn nuôi cả nước, vì vậy, nếu chỉ DN này tăng giá, cả thị trường sẽ tăng theo”, ông Lịch nói.

Theo nhiều chuyên gia, ở Việt Nam, không chỉ thức ăn chăn nuôi, trứng, mà nhiều sản phẩm chăn nuôi, như thịt gia súc, gia cầm, sữa… cũng đang đứng trước nguy cơ bị làm giá. Điều đáng lo ngại là, theo nhiều nguồn tin, thời gian qua, chắc chắn có hiện tượng các DN FDI trong ngành bắt tay nhau để thao túng, làm giá thị trường, song cơ quan quản lý chưa tìm ra bằng chứng để xử lý. Và nếu không tìm ra giải pháp, tình trạng làm giá nhiều mặt hàng sẽ tiếp tục tái diễn, gây khó khăn cho sản xuất trong nước và khiến người tiêu dùng thiệt thòi.

Khó xử bằng Luật Cạnh tranh

Việc Emivest, C.P. “làm giá” trứng gà rõ ràng đã gây bất ổn cho thị trường, làm thiệt hại cho người tiêu dùng. Song việc “xử” C.P. theo Luật Cạnh tranh như ý kiến của Sở Công thương TP.HCM là không dễ.

Ông Lịch nhận xét: “Hiện nay, sản lượng trứng của C.P. là khoảng 460 triệu quả, so với sản lượng trứng cả nước là 7,3 tỷ quả thì thị phần của C.P mới chỉ là 6-7%, chưa thể nói họ độc quyền được. Kể cả trong trường hợp C.P bắt tay với 2 công ty thống lĩnh thị trường gà đẻ trứng khác là Emivest và Japfa, thì thị phần của 3 công ty này cũng chưa đến 30%, nên không thể xử lý theo Luật Cạnh tranh”.

Các luật sư cũng cho rằng, C.P. nắm tới hơn 30% thị phần trứng gà công nghiệp tiêu thụ tại TP.HCM, song muốn kiện theo Luật Cạnh tranh, thì phải xét trên phạm vi cả nước. Do đó, với những vi phạm của C.P. và Emivest, các cơ quan chức năng chỉ có thể xử lý hành chính với những vi phạm trong lĩnh vực giá theo Nghị định 84/2011/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, mức phạt với các đại gia trên chỉ cỡ vài chục triệu đồng.

Theo nhiều chuyên gia, tuy pháp luật dường như đang “vô hiệu” với các trường hợp làm giá, song Việt Nam có thể huy động sức mạnh tổng lực, đặc biệt là sức mạnh thị trường để áp dụng trong các trường hợp trên. Cụ thể, bên cạnh cơ quan quản lý nhà nước kịp thời can thiệp, xử phạt hành chính, thanh tra về giá, thuế, thì người dân và các kênh phân phối phải có hành động tẩy chay các mặt hàng này, tương tự như hành động của Co-op Mart. Việc thị trường tẩy chay, dư luận phản đối chính là đòn mạnh nhất mà DN nào cũng phải sợ hãi.

Bên cạnh đó, ông Đoàn Trọng Lý, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Chăn nuôi - Chế biến và Xuất nhập khẩu (Aprocimex) cũng cho rằng, để không xảy ra những vụ việc tương tự, phải có chính sách hỗ trợ DN chăn nuôi nội địa phát triển. “Nếu vẫn duy trì chính sách như hiện nay, thì nguy cơ DN nội bị thôn tính, thị trường thực phẩm bị lũng đoạn là chắc chắn”, ông Lý lo ngại.

Tin mới