Không phải ngẫu nhiên điểm dừng chân đầu tiên của ông Mét-vê-đép là Ai Cập, bạn hàng lớn nhất của Nga tại châu Phi. Và càng không phải ngẫu nhiên khi Tổng thống Nga lại chọn Ni-giê-ri-a, nước đông dân nhất lục địa này, và Na-mi-bi-a cùng An-gô-la, hai nước rất giàu tài nguyên, là những điểm đến tiếp theo trong chuyến công du này. Tuy cũng tranh thủ thể hiện sự chủ động và trách nhiệm của Nga trong các vấn đề quốc tế khi thăm trụ sở Liên đoàn A-rập tại Cai-rô và kêu gọi tổ chức hội nghị về hòa bình Trung Đông ở Mát-xcơ-va, song rõ ràng hợp tác kinh tế với châu Phi mới chính là trọng tâm của chuyến thăm châu Phi đầu tiên của Tổng thống Nga Mét-vê-đép.
Được ví là “trinh nữ cuối cùng”, châu Phi có nguồn tài nguyên đa dạng và còn dồi dào, đặc biệt là dầu mỏ. Do phát triển chậm so với các lục địa khác nên châu Phi cũng chính là một thị trường đầy tiềm năng với sức tiêu thụ mạnh trong tương lai. Sự hấp dẫn của “Lục địa đen” lớn đến nỗi cụm từ “cuộc đua tới châu Phi” ngày một trở nên một quen thuộc. Nước Anh tiếp tục thông qua khối Thịnh vượng chung để thâm nhập vào châu Phi. Pháp cố gắng dùng mối liên hệ về ngôn ngữ, văn hóa để nhằm duy trì và mở rộng ảnh hưởng. I-ta-li-a tìm mọi cách chìa tay với Li-bi. Mỹ cũng đã có động thái đáng kể với chương trình tăng viện trợ phát triển cho châu Phi lên 50%, và đổi lại là lượng dầu thô mà khu vực tiểu sa mạc Xa-ha-ra xuất khẩu sang Mỹ chiếm tới 20% lượng dầu thô Mỹ nhập từ nước ngoài. Đặc biệt, Trung Quốc đã có những bước đi quan trọng nhằm chiếm vị trí vững chắc tại “Lục địa đen”. Tính đến nay, Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã bốn lần tới thăm châu Phi. Cuối năm 2006, Trung Quốc đã mời lãnh đạo của 48 nước châu Phi tới Bắc Kinh để dự Diễn đàn hợp tác Trung – Phi. Bắc Kinh cũng đã tuyên bố xóa nợ cho nhiều nước châu Phi hàng chục tỉ USD. Có thể thấy, trao đổi thương mại giữa Trung Quốc và châu Phi đã tăng vọt trong những năm gần đây. Năm 2008, kim ngạch trao đổi thương mại song phương đạt 106,8 tỉ USD, tăng 45,1% so với năm 2007. Những dự án do Trung Quốc đầu tư xuất hiện khắp “Lục địa đen”.
Trong một thời gian dài sau khi Liên Xô tan rã, do chìm trong đống đổ nát nên Nga gần như quên mất “Lục địa đen”. Nay khi sức mạnh trở lại, để khẳng định vị thế toàn cầu và vì lợi ích của mình thì rõ ràng Nga không thể không có mặt tại châu Phi như Liên Xô (cũ) đã từng hiện diện. Tuy xuất phát chậm hơn các nước khác, song Mát-xcơ-va lại có những ưu thế của riêng mình. Mối quan hệ tốt đẹp giữa Liên Xô và các nước châu Phi trong quá khứ là tấm giấy thông hành tuyệt vời để Nga tiến vào lục địa này. Người ta ước tính rằng, hiện có khoảng hơn 100 nghìn trí thức và lãnh đạo ở châu Phi từng được đào tạo ở Liên Xô trước đây. Bên cạnh đó, là một quốc gia giàu tài nguyên, nên Nga sẽ chú trọng hơn vào việc chuyển giao công nghệ, bán máy móc kỹ thuật chứ không nặng về khai thác tài nguyên thô ở châu Phi. Vì thế các doanh nghiệp Nga hẳn sẽ nhanh chóng chiếm được nhiều thiện cảm trong mắt người dân “Lục địa đen”.
Tổng thống Nga Mét-vê-đép đã ký với Tổng thống Ai Cập H.Mu-ba-rắc hiệp định hợp tác chiến lược trong 10 năm nhằm thúc đẩy hợp tác thương mại đầu tư. Công ty Rosatom cũng ký với Ai Cập một thỏa thuận cho phép tập đoàn này xây dựng nhà máy năng lượng hạt nhân đầu tiên ở Ai Cập. Tại Ni-giê-ri-a, Tổng thống Nga Đ.Mét-vê-đép tuyên bố Nga sẵn sàng đầu tư hàng tỉ USD vào đất nước giàu vàng đen này. Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga và Tập đoàn dầu khí quốc gia Ni-giê-ri-a cũng đã nhất trí thành lập một liên doanh theo đuổi các dự án khai thác và vận chuyển dầu khí. Gazprom có kế hoạch giành một thị phần lớn trong dự án đường ống dẫn khí đốt xuyên sa mạc Xa-ha-ra, một dự án lớn đưa khí đốt của Ni-giê-ri-a đến châu Âu. Dự kiến, cuộc thảo luận giữa Tổng thống Đ.Mét-vê-đép với các nhà lãnh đạo của An-gô-la và Na-mi-bi-a về việc hợp tác khai thác các tài nguyên dầu khí, kim cương và u-ra-ni cũng sẽ diễn ra “xuôi chèo, mát mái”.
Có thể thấy, với chuyến công du này Tổng thống Mét-vê-đép không những thể hiện được sự quan tâm của Mát-xcơ-va đối với châu Phi mà quan trọng hơn là còn mang về cho Nga những hợp đồng rất giá trị. Dù mới chỉ là bước đầu, song nước Nga đã trở lại “Lục địa đen”.
BẢO TRUNG