Dãy núi sau lưng thôn Khên Lền, xã Cộng Hòa, huyện Pác Nặm, tỉnh Bắc Kạn đã xuất hiện thêm nhiều vết nứt. Có vết dài hàng km, rộng 5 - 10 cm. Ngày 6 - 7/7, khoảng 45 hộ còn lại của thôn vội vàng bỏ nhà chuyển ra cách đó khoảng 4,5 km dựng lều, tạm tránh thảm họa có nguy cơ xảy ra.
1.100 người dân Lai Châu cận kề cái chết
Theo ông Trần Văn Quảng, Phó chủ tịch UBND tỉnh kiêm Trưởng Ban PCLB tỉnh Lai Châu, công việc cấp bách nhất trong lúc này là làm sao phải di chuyển được 200 hộ dân tại bốn bản ở thung lũng xã Tông Qua Lìn, huyện Phong Thổ. Khu vực trên đang nằm trong diện đặc biệt nguy hiểm, bởi dãy núi phía trên đã xuất hiện nhiều vết nứt ngang có vết dài tới 200 m. “Người dân có thể bị vùi lấp bất cứ lúc nào”, ông Quảng lo lắng.
Tìm kiếm thi thể người mất tích ở thôn Khên Lền. Ảnh: A.Đan
Ban PCLB tỉnh Lai Châu đã ban bố tình trạng khẩn cấp và triển khai công tác di dời dân để ổn định đời sống cho họ. Tuy nhiên, ông Quảng cho rằng, công tác di dời đang gặp khó khăn do tập quán sinh hoạt lâu đời của dân địa phương. Trong khi đó, cách khu vực nguy hiểm 3 km, tại khu tái định cư, hơn 200 chiến sĩ bộ đội biên phòng, công an đã và đang khẩn trương mở đường, san lấp mặt bằng để đảm bảo đất ở cho 200 hộ dân khi chuyển tới đây. Theo ông Quảng, trước mắt tỉnh mới chỉ bố trí được mặt bằng và cấp bạt cho bà con dựng lều tạm để chờ cho qua 3 tháng mùa mưa lũ, dù chưa được Trung ương cấp vốn vì đây là trường hợp “phát sinh”.
Năm 2008, dự án Hỗ trợ kinh phí di chuyển dân cư bị ảnh hưởng do thiên tai của tỉnh Lai Châu đã được Chính phủ phê duyệt với tổng kinh phí 21 tỷ đồng để di chuyển khoảng 2.000 hộ ra khỏi nơi có nguy cơ sạt lở, lũ quét cao. Nhưng đến nay, vốn rót về mới đạt 5 tỷ đồng.
Hà Giang: Cấp vốn di dân đạt 1%
Hà Giang có khoảng 120 điểm với trên 2.000 hộ dân tập trung chủ yếu ở các huyện Hoàng Su Phì, Xín Mần, Bắc Mê, Yên Minh nằm trong vùng xung yếu có nguy cơ sạt lở rất cao, theo kết quả khảo sát, đánh giá thực trạng các điểm dân cư tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất đá xác định sơ bộ trên địa bàn tỉnh. Dự tính, Hà Giang cần khoảng 700 tỷ đồng để đầu tư xây dựng các điểm di dời dân nhưng năm 2009, ngân sách Trung ương chỉ cấp 7 tỷ đồng.
Thanh niên tình nguyện động viên hai cháu có bố mẹ bị chết trong lũ ở thôn Khên Lền. Ảnh: A.Đan
Trong đợt mưa lũ vừa qua, tỉnh đã buộc phải di dời hàng trăm hộ dân tạm thời ra khỏi khu vực nguy hiểm do tình trạng khẩn cấp. Đơn cử, khu vực thuộc trung tâm thị xã xã Bắc Mê, bị ngập trắng do nước hồ thủy điện Na Hang dâng lên. Hơn 90 hộ dân nơi đây đã phải chạy vào trường học, trụ sở chính quyền để tránh lũ. Được biết, dự án nâng cấp kè lòng hồ thủy điện đã được chính phủ phê duyệt từ tháng 4/2008 nhưng vẫn chưa được triển khai do vốn chưa về.
Ở Sơn La, tình hình còn bi đát hơn. Theo quy hoạch tổng thể, tỉnh Sơn La có tới 210 điểm bao gồm gần 2.300 hộ dân đang sống tại khu vực nguy hiểm, nguy cơ sạt lở cao. Ông Nguyễn Hữu Phước, Chi cục phó Chi cục HTX & PTNT cho biết, nhu cầu cho kinh phí di chuyển các hộ dân trên lên tới 1.200 tỷ đồng. Tuy nhiên, năm 2009, tỉnh mới được Bộ Tài chính cấp cho 500 triệu đồng.
Yên Bái, Cao Bằng, vốn di dân bằng 0
Năm 2009, tỉnh Yên Bái đã phê duyệt 8 dự án di chuyển khẩn cấp 287 hộ dân với tổng kinh phí là 38 tỷ đồng. Tuy nhiên, Phó Giám đốc Sở NN & PTNT Đinh Đăng Luận cho biết, tỉnh vẫn chưa nhận được đồng vốn nào từ ngân sách Trung ương.
Hơn thế, dự án tập trung di chuyển 6 điểm dân cư gồm 353 hộ nằm trong vùng nguy hiểm từ đầu năm 2008 vẫn đang ì ạch vì thiếu vốn. Trong đợt mưa lũ vừa qua, do xảy ra tình trạng sạt lở đất, BCH PCLB tỉnh đã phải di dời khẩn cấp hơn 30 hộ dân tại Trạm Tấu và Mù Cang Chải. Tuy nhiên, những hộ dân này chỉ tạm thời di chuyển rồi sau đó phải quay về vì chưa thể quy hoạch cho họ được chỗ ở mới do thiếu vốn.
Ở Cao Bằng, tỉnh thậm chí còn chưa kịp làm dự án. Ông Nông Văn Pháo, Phó chủ tịch tỉnh Cao Bằng lý giải: “Rất nhiều nơi trên địa bàn tỉnh có nguy cơ sạt lở cao song hiện tỉnh chưa có cơ quan nào đứng ra làm công việc khảo sát lập dự án để trình cấp trên phê duyệt”.
Văn phòng Chính phủ đề nghị làm rõ trách nhiệm vụ sai sót trong dự báo mưa lũ
Ngày 7/7, trao đổi với Đất Việt về sai sót liên quan đến công tác dự báo tình hình mưa lũ tại các tỉnh miền núi phía Bắc mấy ngày qua, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho biết ngay trong ngày hôm nay (8/7) ông sẽ ký văn bản gửi Bộ Tài nguyên – Môi trường đề nghị bộ này chỉ đạo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý.
44 người chết và mất tích
Tính đến 22h ngày 7/7, số người chết và mất tích trong đợt mưa lũ tại các tỉnh miền núi phía Bắc lên tới 44 người. Ước tính thiệt hại tài sản ban đầu lên tới gần 300 tỷ đồng. Trong đó, Bắc Kạn (104 tỷ đồng), Lai Châu (hơn 100 tỷ đồng) là hai tỉnh chịu thiệt hại nặng nề nhất. Ông Hoàng Ngọc Đường, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn cho biết: “Ngoài bốn thi thể đã tìm thấy, còn 9 người dân được xác định đã bị đất đá vùi lấp nhưng mọi nỗ lực tìm kiếm của chúng tôi trong ngày hôm qua đều chưa có thêm kết quả”.
Lũ quét gia tăng
Ông Lê Thanh Hải, Phó giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn trung ương cho biết, từ nay đến cuối năm, miền núi phía Bắc còn phải chịu 6 – 8 cơn mưa lớn, bão và áp thấp nhiệt đới.
Theo ông Hải, các nhà nghiên cứu khí hậu chỉ ra rằng, trong những năm gần đây, cường độ những hiện tượng thời tiết cực đoan tăng lên đáng kể trên quy mô cả nước. Khu vực miền núi phía Bắc phải gánh chịu nhiều lũ quét hơn. Theo bà Đào Thị Thúy, Trưởng phòng Dự báo Khí tượng, Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và môi trường: Biến đổi khí hậu, chặt phá rừng ….làm gia tăng tần suất xuất hiện lũ quét. Trong khi đó “dân số ngày càng đông cộng với thói quen của người dân các tỉnh miền núi hay làm nhà cửa tại các địa điểm gần sông, suối, chính là những nơi nguy hiểm, xác suất xảy ra lũ quét cao nhất”, ông Hải nói.
