PV: Trong khoảng hơn 10 năm trở lại đây, Đà Nẵng được đánh giá là thành phố có tốc độ đô thị hóa nhanh nhất trong cả nước. Đà Nẵng có gặp nhiều khó khăn trong vấn đề xây dựng nếp sống đô thị?
Đồng chí Nguyễn Hữu Chiến: Từ sau khi thành lập TP Đà Nẵng trực thuộc trung ương vào năm 1997, tốc độ đô thị hóa ở đây đã "tăng tốc" đáng kinh ngạc. Hiện nay, dân cư thành phố khoảng 850 nghìn người, trong đó, số dân đô thị khoảng 85% - tỷ lệ này so với các đô thị khác trong cả nước là cao nhất. Khi chuyển từ nông thôn sang thành thị với một tốc độ nhanh chóng như vậy, có rất nhiều vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện nếp sống mới của người dân. Đô thị nào cũng vậy, và Đà Nẵng cũng không là ngoại lệ. Diễn biến nhanh hay chậm thôi, chứ từ một người nông dân, một ngư dân với những ngôi nhà có sân, vườn... nếp sống tương đối thoải mái, thậm chí nhiều khi là hơi tùy tiện, nay chuyển sang những không gian sống là những khu căn hộ, những ngôi nhà chia lô... là một cuộc cách mạng đối với họ. Nên chi, không dễ một sớm một chiều mà họ bắt kịp với những thay đổi, như không được khạc nhổ bừa bãi, rác phải bỏ vào xe đi chuyên chở hằng ngày... Thời gian đầu, Đà Nẵng cũng bị "vướng" ở chỗ cư dân chưa theo kịp yêu cầu của phát triển đô thị. Tuy nhiên, cùng với các phong trào vận động, người dân cũng từng bước bắt kịp được nếp sống mới. Khi người dân đã hiểu và đồng thuận, mỗi người góp một phần nhỏ đã giúp cho đời sống xã hội văn minh hơn. Từng bước, những khập khiễng được nâng lên, và "kê" cho bằng. Bên cạnh đó, thành phố đã làm rất tốt việc phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ đô thị, nên đã góp phần ổn định được điều kiện, mức sống, sinh hoạt và giao thông cho cư dân. Cũng có một phần, do quy mô thành phố không lớn nên việc quản lý đô thị khá tốt, thành phố đẹp, sạch. Không có nghĩa là Đà Nẵng không còn nhiều vấn đề cần phải giải quyết, nhưng so với các đô thị khác, chúng tôi cũng thấy những công việc đã làm mang lại hiệu quả nhất định.
PV: Cụ thể và chi tiết hơn, Đà Nẵng đã "kê" những khập khiễng bằng cách nào?
Đồng chí Nguyễn Hữu Chiến: Khi đề ra một chủ trương, một phong trào đều phải xây dựng những đề án cụ thể, đi kèm với những giải pháp triệt để và phải nhận được sự đồng thuận trong xã hội. Như cách đây 5 năm, Đà Nẵng phát động phong trào "năm không": không có người mù chữ, không có người lang thang xin ăn, không có ma túy trong cộng đồng, không có giết người, cướp của... Trong những năm tiếp theo, Đà Nẵng lại đề ra những mục tiêu phấn đấu mới. Nơi trước đây phấn đấu không có người mù chữ thì bây giờ phấn đấu không có học sinh bỏ học, nhất là bỏ học vì lý do kinh tế (chúng tôi xác định: trình độ học vấn, trình độ văn hóa sẽ là yếu tố quyết định cho chất lượng dân cư, quyết định cho cuộc sống tương lai của mỗi con người, mỗi gia đình, bên cạnh đó sẽ tác động tích cực đến nếp sống đô thị). Cùng với "năm không", những nội dung của "ba có" cũng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống: có nhà ở, có việc làm, có nếp sống văn hóa văn minh đô thị. Những đề án này, với nội dung chi tiết, đối tượng vận động cụ thể đã đưa đến hiệu quả thiết thực.
PV: Cũng với những giải pháp như vậy, vì sao nhiều địa phương lại gặp khó khăn khi tìm nguồn kinh phí để thực hiện?
Đồng chí Nguyễn Hữu Chiến: Đà Nẵng không giàu. Nhưng kinh phí cũng không phải từ trên trời rơi xuống hay trung ương rót vào. Vấn đề là, đối với mỗi địa phương, từ nguồn lực hiện có, phải biết làm thế nào để nhân nguồn lực đó lên. Từ kinh nghiệm của Đà Nẵng, nếu có được sự đồng thuận của nhân dân thì họ sẽ đóng góp để trở thành phong trào chung, và đó mới là nguồn lực lâu dài, bền vững.
PV: Có thể rút được điều gì từ kinh nghiệm của Đà Nẵng?
Đồng chí Nguyễn Hữu Chiến: Trong những nguyên nhân đưa đến thành quả bước đầu của Đà Nẵng, tôi nghĩ yếu tố quan trọng hàng đầu là đội ngũ cán bộ. Họ phải là những người có tâm huyết, vừa sâu sát phong trào và cần có tầm nhìn để chọn đi vào lĩnh vực nào cho có hiệu quả. Đơn cử như chuyện phòng chống bạo lực gia đình, ở đâu cũng hô hào phòng chống cả, nhưng ngoài các biện pháp phòng chống theo quy định của pháp luật, Đà Nẵng đã tổ chức gặp gỡ 300 vị hay đánh vợ. Mà khi ngồi lại, sẽ hiểu ra được nhiều điều, chứ không phải giản đơn chỉ là người ta đánh, và nguyên nhân cũng không phải chỉ từ người đàn ông. Yếu tố cần quan tâm thứ hai là phải đặt ra các mục tiêu vừa phải, và bàn những đề án, giải pháp chi tiết, cụ thể, mà phải làm thế nào để hệ thống chính trị và cả người dân đều đồng thuận với chủ trương đặt ra, chứ không được duy ý chí. Và yếu tố thứ ba là chính sách. Điều này rất quan trọng. Khi người dân thấy mình được hưởng lợi trong một chủ trương, phong trào nào đó, thì họ sẽ chung tay, và sẽ đem lại hiệu quả tốt.
PV: Bộ mặt chung của đô thị là như vậy, nhưng còn nếp sống văn hóa của người dân đô thị?
Đồng chí Nguyễn Hữu Chiến: Đà Nẵng cũng có những đường hoa nhân dịp Tết. Sắp tới đây, chúng tôi cũng sẽ chi sáu tỷ đồng để làm đường hoa Bạch Đằng, nhưng tôi nghĩ sẽ không có những hành vi như xảy ra ở một số đô thị khác. Có thể quy mô tổ chức của chúng tôi nhỏ hơn, dân cư Đà Nẵng ít hơn. Song, nếp sống văn minh đô thị, chỗ này, chỗ khác, người dân cũng phải tự trách mình, khi đã quá vô tình, hay hữu ý vi phạm. Thế nên, bên cạnh những điều đã nói ở trên, cần phải có chế tài đủ mạnh, và công bố rộng rãi cho mọi người dân được biết. Chế tài hiện nay không đủ mạnh, nên không hiệu quả.
PV: Xin cảm ơn đồng chí.
LUÂN VŨ (Thực hiện)