Chỉ sau 9 và 10 tháng năm 2009, nhiều ngân hàng đã công bố con số lợi nhuận vượt xa so với kế hoạch năm. Tuy nhiên, áp lực trong hoạt động đang dần gia tăng, nhất là khi chi phí đầu vào tiếp tục bị đội lên theo xu hướng tăng của lãi suất tiền gửi và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Ngoài ra, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại cổ phần phải từng bước tăng vốn điều lệ lên mức 3.000 tỉ đồng trước khi năm tài chính 2010 kết thúc. Điều này đã làm gia tăng áp lực chi trả cổ tức lên các ngân hàng.
Bài toán lợi nhuận
Tính đến nay, các ngân hàng đã phần nào ước tính được kết quả hoạt động của cả năm 2009 và rất ít ngân hàng cho biết sẽ không hoàn thành được chỉ tiêu lợi nhuận cả năm.
Một cán bộ cấp cao của Eximbank (không muốn nêu tên) ước tính trong quý còn lại của năm 2009, lợi nhuận trước thuế của Ngân hàng đạt bình quân trên dưới 150 tỉ đồng/tháng. Như vậy, với lũy kế 9 tháng đầu năm đạt 1.136 tỉ đồng lợi nhuận trước thuế (chưa hoàn nhập dự phòng), cộng với mức bình quân thu về hằng tháng trên dưới 150 tỉ đồng trong quý IV, Eximbank đủ khả năng hoàn tất kế hoạch cả năm là 1.500tỉ đồng/tháng.
"Khả năng hoàn thành chỉ tiêu lợi nhuận là điều không khó. Cái khó là làm sao để phát triển bền vững mà vẫn đảm bảo an toàn ở mức cao nhất”, vị này cho biết.
Lợi nhuận của các ngân hàng chủ yếu vẫn đến từ hoạt động truyền thống là huy động và cho vay. Song từ đầu quý III, các ngân hàng đã phải thu hẹp tín dụng. Chủ trương của Ngân hàng Nhà nước là kiểm soát tăng trưởng tín dụng năm 2009 dưới mức 30%, nhưng theo số liệu thống kế mới nhất, chỉ trong 10 tháng đầu năm, tăng trưởng dư nợ tín dụng toàn ngành đã đạt 33,29%.
Hoạt động của các ngân hàng vẫn còn nhiều khó khăn do chi phí đầu vào tăng cao, các ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro chung lên đến 0,75% tổng giá trị các khoản nợ, sức khỏe của doanh nghiệp và diễn biến thị trường chưa thực sự ổn định. . . Đó là những lý do để các ngân hàng cân nhắc lại bài toán lợi nhuận.
Eximbank cũng lý giải tương tự. Sở dĩ Ngân hàng đặt ra chỉ tiêu lợi nhuận 2009 ở mức khiêm tốn 1.500 tỉ đồng là do đã nhìn thấy được những khó khăn.
Kết thúc 10 tháng, Ngân hàng Hàng Hải thu về 780 tỉ đồng lợi nhuận trước thuế so với kế hoạch cả năm 600 tỉ đồng. Mặc dù vượt chỉ tiêu đề ra cho cả năm, nhưng ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng, thừa nhận, áp lực trong hoạt động đang ngày một gia tăng. Phát triển tín dụng bị khống chế bởi chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ, trong khi chi phí đầu vào tiếp tục bị đội lên theo xu hướng tăng của lãi suất tiền gửi.
Các ngân hàng lại gặp khó khăn trong việc huy động vốn, nhất là vốn trung và dài hạn, khi nguồn tiền nhàn rỗi đang chảy sang các kênh đầu tư khác sinh lợi hơn như chứng khoán, bất động sản và vàng. Mối lo ngại về nguy cơ lạm phát tái bùng phát trong năm tới cũng thôi thúc người gửi tiền chọn kỳ hạn ngắn ngày, buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất ở kỳ hạn dài ngày.
“Lãi suất huy động vào khoảng 8,5-9,2%/năm, trong khi lãi suất cho vay bị khống chế ở mức 10,5%/năm. Với mức chênh lệch thấp giữa đầu vào và đầu ra, cộng với việc trích lập dự phòng rủi ro chung 0,75%, phần lãi còn lại không đủ để trang trải chi phí hoạt động", ông Đỗ Minh Toàn, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Á Châu (ACB), nhận định.
Ông cũng cho biết thêm, mở rộng tín dụng trong lúc này chủ yếu là để giữ thị phần. Hơn nữa, với nguồn thu chính vẫn đến từ hoạt động cho vay, ngân hàng không thể đóng van tín dụng.
Thận trọng
Mặc dù đạt mức lợi nhuận khả quan sau 9 tháng hoạt động, nhưng nhiều ngân hàng cho biết, không có ý định tăng tỉ lệ chi trả cổ tức so với kế hoạch đưa ra vào đầu năm. Bởi lẽ, điều này sẽ làm gia tăng áp lực lên lợi nhuận ngân hàng trong bối cảnh các ngân hàng đang từng bước tăng vốn điều lệ theo yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước.
Ông Đặng Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Sacombank, cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2009, Ngân hàng đã thu về 1.455 tỉ đồng lợi nhuận trước thuế (sau khi trích lập dự phòng rủi ro, nhưng chưa hợp nhất từ các công ty con trực thuộc). Còn nếu tính lũy kế 9 tháng đầu năm 2009, lợi nhuận trước thuế hợp nhất (tính cả các công ty con trực thuộc) của Sacombank đã đạt 1.535 tỉ đồng. Như vậy, so với chỉ tiêu cả năm 1.600 tỉ đồng, Sacombank đang tiến gần đích.
Theo ông Thành, chủ trương của Sacombank trong 2 năm gần đây là hoạt động với phương châm "an toàn là số một và lợi nhuận được xếp sau yếu tố này” vì không thể cùng lúc thực hiện cả hai mục tiêu “tăng trưởng" và "lợi nhuận cao. Do đó, dù Sacombank dự báo lợi nhuận sẽ vượt chỉ tiêu đề ra, nhưng tỉ lệ cổ tức chia cho cổ đông được ông Thành cho biết văn giữ ở mức 15%.
Ông Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Vietcombank, cũng cho biết, ước tính cả năm nay lợi nhuận trước thuế hợp nhất của Ngân hàng đạt 4.000 tỉ đồng so với kế hoạch cả năm là 3.400 tỉ đồng, nhưng Ngân hàng vẫn giữ tỉ lệ chia cổ tức ở mức 12% theo kế hoạch đã đề ra vào đầu năm 2009.
"Tổng vốn điều lệ hiện nay của chúng tôi là trên 12.000 tỉ đồng thì mức chia cổ tức 12% cũng là áp lực lớn đối với Ngân hàng” ông nói.
Đối với Eximbank, áp lực chia cổ tức luôn là gánh nặng đối với ban điều hành. Trong 2 năm qua, Eximbank được biết đến là một trong những ngân hàng có tốc độ tăng trưởng vốn điều lệ nhanh nhất trên thị trường, hiện lên đến 8.800 tỉ đồng. Do đó, tỉ lệ chia cổ tức 12% như kế hoạch đề ra đầu năm của Ngân hàng vẫn không thay đổi dù lợi nhuận trước thuế năm nay dự kiến cao hơn chỉ tiêu đề ra đầu năm 2009.
Nếu hoàn nhập khoản dự phòng rủi ro năm trước vào lợi nhuận năm nay, chắc chắn kết quả thu về sẽ cao hơn so với chỉ tiêu đề ra, song trong bối cảnh hiện nay hầu hết các ngân hàng chưa tính đến việc hoàn nhập mà chủ yếu để phòng thủ cho kế hoạch lợi nhuận năm sau.
Thanh Nguyên
Theo Nhịp cầu Đầu tư