CôngThương - Để sản xuất ra 1 tấn mủ kem, mức nước tiêu thụ gần 10m3 và 1 tấn mủ khối cần 23m3 nước. Như vậy, mỗi năm nhà máy Xuân Lập ở thị xã Long Khánh (tỉnh Đồng Nai) sản xuất khoảng 5.000 tấn mủ kem và 13 ngàn tấn mủ tạp cần lượng nước tiêu thụ khá lớn. Từ năm 2007, nhà máy đã áp dụng kỹ thuật SXSH với 64 giải pháp chia làm 5 nhóm là nâng cao nhận thức về lợi ích; giảm thất thoát nguyên liệu; giảm sử dụng và thất thoát nước; giảm dùng hóa chất và sử dụng hiệu quả năng lượng. Sau khi ứng dụng kỹ thuật mới vào sản xuất, mỗi tấn mủ thành phẩm nhà máy đã giảm được hơn 2 khối nước, 2 lít dầu D.O, gần 1kg hóa chất và 10kW điện. Trước đây, tất cả những tạp chất hay mủ cao su bị rơi vãi trong quá trình chế biến đều xả bỏ xuống hệ thống mương nước đưa ra bể chứa nước thải, chính những chất đó gây nên ô nhiễm rất nặng và nhà máy phải tốn một khoản tiền xử lý nhưng không mấy hiệu quả.
Nay nhà máy áp dụng kỹ thuật xử lý triệt để nguồn ô nhiễm ngay trong giai đoạn đang sản xuất và hạn chế tối đa lượng chất thải đưa ra môi trường đã tạo hiệu quả khá lớn, đặc biệt vào nhà máy mùi hôi đã giảm hẳn so với trước. Được biết, thời gian tới, nhà máy cao su Xuân Lập đang tiếp tục đầu tư khoảng 1,1 tỷ đồng để triển khai 15 giải pháp cuối cùng. Khi đầu tư hoàn tất những giải pháp cuối này việc làm sạch môi trường của nhà máy sẽ được nâng lên thêm một mức. Cụ thể, lượng nước thải đạt chuẩn hiện nay sẽ được tái sử dụng cho dây chuyền sản xuất mủ khối khoảng 1.000m3 nước/ngày đêm; giảm sử dụng nồng độ acid sulfuric trong sản xuất. Theo tính toán của nhà máy, nếu giảm được những chi phí này, mỗi năm, nhà máy sẽ tiết kiệm được khoảng 700 triệu đồng.
Theo Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Văn Nhân, Giám đốc Trung tâm sản xuất sạch Việt Nam, không riêng nhà máy Xuân Lập mà những DN áp dụng thử nghiệm kỹ thuật SXSH đều giảm được đáng kể lượng nước, khí và chất thải rắn ra môi trường. Đặc biệt, các dự án về SXSH đều hoàn vốn rất nhanh. Các DN thực hiện kỹ thuật này cùng một lúc đạt được lợi ích cả về kinh tế lẫn môi trường như: tiết kiệm được chi phí sản xuất thông qua việc cắt giảm lãng phí về nguyên vật liệu và năng lượng; nâng cao hiệu quả hoạt động của nhà máy; thu hồi một số phế thải; tiết kiệm chi phí xử lý chất thải; cải thiện hình ảnh DN... Như vậy, SXSH không chỉ bảo vệ môi trường, người tiêu dùng và người lao động mà còn nâng cao được hiệu quả, lợi nhuận và sức cạnh tranh của các DN công nghiệp.
Tuy nhiên, hiện nay, những nhà máy tham gia tích cực chương trình SXSH như Nhà máy cao su Xuân Lập chưa nhiều. Lý do là DN chưa thấy được hiệu quả của SXSH do thiếu thông tin về kỹ thuật này; thiếu nguồn tài chính để thực hiện, nhất là với các DN vừa và nhỏ; thiếu các chuyên gia về SXSH cho các ngành công nghiệp khác nhau. Các cơ quan quản lý nhà nước chưa kiên quyết và đủ mạnh trong việc xử lý những DN gây ô nhiễm, các biện pháp xử lý còn thiếu kiên quyết và chưa công bằng. Ví dụ: trong khi một DN phải đầu tư cả tỷ đồng cho SXSH, còn DN khác thì vẫn tự do thải nguồn ô nhiễm ra môi trường mà chỉ bị phạt vài triệu đồng là không thỏa đáng. Để khuyến khích DN hưởng ứng mạnh về SXSH thì cần phải có quy định xử phạt công bằng và khen thưởng đúng mức. Bên cạnh đó, cần có nhiều hội nghị phổ biến, nhân rộng quy trình SXSH để các DN học hỏi. Được biết, Sở Công Thương Đồng Nai đang xây dựng phương án hành động về SXSH để giúp các DN từng bước áp dụng trong tất cả các công đoạn sản xuất như: quản lý tốt nội vi; kiểm soát chặt quá trình sản xuất; thay thế nguyên phụ liệu ít nguy hại hơn; thay thế thiết bị, công nghệ; tái sử dụng hoặc tái chế nguyên phụ liệu thải; cải tiến bao bì và đóng gói sản phẩm (bao bì thân thiện với môi trường).
Nguyễn Minh