Ảnh hưởng đến danh tiếng dòng họ
Là trưởng dòng họ lớn nhất ở Lạc Đạo, nếu trong họ nhà tôi có người có nhu cầu đi bước nữa khi đã về già, tôi không ủng hộ. Tôi cho rằng cha (mẹ) khi về già còn đi bước nữa là chuyện không thể chấp nhận được. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến danh tiếng của gia đình đó mà còn ảnh hưởng đến cả dòng họ. Nếu là tôi, tôi sẽ không đi bước nữa mà dành tình cảm chăm lo cho con cháu bởi mối quan hệ mẹ nọ, con kia sẽ dễ gây ra mâu thuẫn trong chính gia đình. Hơn nữa, cha (mẹ) phải làm gương cho con cháu. Con cháu sẽ nghĩ gì khi mình tuổi cao còn tính chuyện "sang đò". Còn gia đình thông gia các con nữa, họ sẽ cho rằng mình già rồi còn "ham trống bỏi". Tôi cho rằng, tuổi già nên nương tựa con cháu.
Gần nhà tôi có cụ H, vợ mất mấy chục năm nay, cũng đã nhiều lần tính chuyện "sang đò" với một người nữa. Cụ là trưởng họ, nên con cháu nhất quyết không chịu cho bố đi bước nữa. Mọi người trong họ cũng xì xào bàn tán chuyện cụ có ý định đi lấy vợ khi đã tuổi cao. Họ nói, nếu cụ nhất quyết lấy vợ, mọi người trong họ sẽ không nghe lời cụ nữa. Mọi người trong dòng họ góp ý, cụ ông đã không tính chuyện lấy vợ nữa mà hàng ngày dạy học cho cháu chắt, lúc rảnh thì gặp các bạn già tâm sự.
Là cụ bà lại càng không nên
Tôi là một người cao tuổi của thôn Đồng Cột, được chứng kiến biết bao nhiêu chuyện liên quan đến việc đi "bước nữa". Nhưng những người này phần lớn là chồng (vợ) chết trẻ hoặc lấy vợ thêm khi còn trẻ, còn người đã cao tuổi muốn đi "bước nữa" thì ở thôn không ai thích, đặc biệt là ở người phụ nữ. Ngày xưa, phụ nữ nào chẳng may chồng bị mất thì là một bất hạnh lớn. Việc “đi bước nữa” càng không được ủng hộ. Quan điểm của người Tày là người phụ nữ phải chung thủy trọn đời với người chồng của mình. Nếu chồng chết thì phải thờ chồng... Người nào không thực hiện hoặc cố tình vi phạm sẽ bị cả làng phạt vạ, có làm cả đời cũng không trả hết được nợ.
Còn ngày nay, tuy cuộc sống đã văn minh hơn, nhận thức của người dân cũng được nâng lên thì quan điểm đối với việc những người có chồng hoặc vợ mất sớm đi bước nữa cũng thoáng hơn. Tuy nhiên, việc cha (mẹ) khi đã về già vẫn "đi bước nữa" ở thôn không ai ưa, cũng không ai khuyến khích.
Không muốn bố (mẹ) lại vai kề má ấp với người khác
Bản thân tôi là phận làm con, tôi không muốn thấy bố hoặc mẹ mình đồng cam cộng khổ bao nhiêu năm giờ lại kề vai ấp má với một người phụ nữ hoặc một người đàn ông khác. Còn khi các cụ vẫn còn đông con cháu thì nên đỡ đần con cái trông nom, dạy bảo cháu chắt, lấy đó làm niềm vui của tuổi già chứ không nên đi tìm thú vui riêng cho mình.
Là trưởng họ, tôi nghĩ chuyện này phần nào cũng sẽ ảnh hưởng đến danh tiếng của họ nếu hai cụ đến với nhau khi đã cao tuổi mà còn "cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt". Nên nếu về sống với nhau, hai cụ phải sống hòa hợp tránh điều tiếng để giữ tiếng cho con cháu, họ hàng.
Quan trọng, khi người đó muốn tìm duyên mới, trước khi tái hợp cần họp gia đình, "ra mắt" với họ hàng xem có hợp tuổi tác, địa vị hay không. Bởi bây giờ không ít người nhiều tuổi nhưng vẫn muốn lấy những cô gái trẻ mới ngoài đôi ba mươi. Việc này sẽ rất khó trong cách xưng hô nếu cha (mẹ) vế cao trong họ. Hơn nữa, khi sống trong họ sẽ rất khó ứng xử nếu người đó ít tuổi.
Con cháu sẽ rất xấu hổ
Khi tuổi đã cao, các cụ đã có con cháu chăm lo. Mặc dù người đời thường nói "con chăm cha không bằng bà chăm ông" nhưng với người già niềm vui lớn nhất chính là sự thành đạt, con cháu sum vầy. Ở thành thị thì không nói, nhưng ở nông thôn chuyện này vẫn coi là chuyện đáng xấu hổ vì ở quê con cháu lúc nào cũng đầy nhà. Dù cha hoặc mẹ có mất sớm thì vẫn còn con cháu, bạn bè hàng xóm xung quanh làm bạn tuổi già thì sao lại cô đơn, lại muốn đi bước nữa làm gì? Mà khi có "người lạ" vào nhà, con cái lại đông, mâu thuẫn rất dễ xảy ra. Nếu về ở với nhau theo đúng luật pháp thì hai cụ phải đi đăng ký kết hôn. Chuyện xưng hô khi có "người mới" vào họ hàng cũng khó. Chưa nói vấn đề chia sẻ tài sản, đất cát thừa kế khi cha (mẹ) ruột của mình mất đi cũng rất phức tạp bởi lúc này đã "3 dòng 4 họ". Khó nhất là chuyện thờ cúng, nhất là khi cha (mẹ) ruột của mình đi trước người kia thì người còn lại sẽ khổ nếu sống trong một gia đình đã không chấp nhận chuyện ông bà từ đầu.
Phương Thuận
