Thủ Tướng Iraq Nuri al-Maliki (Ảnh CNN)
"Al-Maliki đang đẩy đất nước chúng tôi đến một cuộc khủng hoảng xung đột sắc tộc sâu sắc", Phó Tổng thống người Sunni nói với CNN hôm chủ nhật trong một cuộc phỏng vấn tại khu vực bán tự trị người Kurd ở phía bắc Iraq, nơi ông đã ẩn náu tránh lệnh truy nã của chính phủ và để các lực lượng trung thành với Thủ tướng người Shiite không thể thực hiện một lệnh bắt giữ ông vì cáo buộc khủng bố và giết người.
Ông bày tỏ lo ngại rằng người Mỹ "sẽ phải đối mặt với cùng một vấn đề mà họ đã trải qua trong năm 2003, khi một liên minh do Mỹ dẫn đầu tấn công Iraq, lật đổ chế độ Saddam Hussein và tạo ra một làn sóng bạo lực sắc tộc".
Ông cũng cho biết mình không hiểu làm thế nào Tổng thống Mỹ Barack Obama có thể mô tả Iraq như là một đất nước tự do, ổn định và dân chủ được.
"Chúng ta đang nói về nước Iraq nào vậy?" ông hỏi. "Làm thế nào người Mỹ có thể cảm thấy tự hào về điều này?", chính quyền Mỹ làm thế nào để biện minh cho đối tượng nộp thuế hàng tỷ đô la cho họ để rồi vào cuối ngày họ lại nói rằng "Xin lỗi, chúng tôi không có khả năng để ổn định mọi thứ kể cả trật tự xã hội ở Iraq".
"Mặc dù sự bất ổn của Iraq có thể không ảnh hưởng đến chiến dịch tranh cử năm nay tại Mỹ, nó sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của Mỹ trong khu vực, và họ nên quan tâm nhiều về điều đó. Tương lai của Iraq là rất mờ mịt".
Lệnh bắt giữ al-Hashimi đã được ban hành vào năm ngoái, ngay sau khi phần lớn người Sunni bị đình chỉ tham gia trong Quốc hội trong một vụ bê bối chính trị lớn. Các bên đã chấm dứt tẩy chay lẫn nhau vào ngày Chủ nhật như là một "cử chỉ thiện chí". Tuy nhiên, một cuộc tẩy chay riêng biệt trong nội các vẫn còn tồn tại.
Al-Hashimi đã phủ nhận các cáo buộc chống lại ông và cho rằng đó là do động cơ chính trị. Ông cáo buộc al-Maliki đã "kiểm soát nhà và văn phòng của tôi" trong ba tháng trước khi ông chạy trốn đến khu nghỉ mát Dokan khoảng 400 km về phía bắc Baghdad.
"Tôi sẽ cố gắng giữ kiên nhẫn, hy vọng rằng al-Maliki sẽ cư xử một cách đàng hoàng hơn nếu không mọi thứ sẽ trở nên trầm trọng", al-Hashimi cho biết.
Khi được hỏi liệu Tổng thống al-Maliki có đang trở thành một nhà độc tài, al-Hashimi đã thẳng thừng cho biết: "Có lời giải thích nào khác để tôi có thể đưa ra cho một sự thâu tóm quyền lực rõ ràng và nghiêm trọng ở đây không?" ông hỏi. "Liệu có một thường dân Iraq hoặc công dân Mỹ nào, có thể chấp nhận cho thủ tướng của họ vừa là chỉ huy quân đội, Bộ trưởng quốc phòng, Bộ trưởng về đối nội và an ninh quốc gia?"
Bản án đưa ra được dựa trên các lời thú tội của ba nhân viên bảo vệ cho al-Hashimi. Truyền hình nhà nước Iraq đã phát sóng video của lời thú tội của một trong những người này. Một quan chức trong văn phòng của al-Hashimi, người giấu tên vì lo ngại an ninh, đã nói rằng những người đàn ông này có thể đã thú nhận vì bị cưỡng ép.
Trong lời thú nhận, một người khai chi tiết các vụ đánh bom và nổ súng nhắm mục tiêu chính phủ và các quan chức an ninh trong năm 2009. Ông cho biết các đơn đặt hàng đến trực tiếp từ al-Hashimi thông qua con trai của ông, Ahmed Qahtan, một thành viên cấp cao khác của chính phủ.
Người đàn ông trong đoạn video cho biết al-Hashimi đã ra lệnh cho anh ta và chỉ huy trên bản đồ địa điểm và các điểm kiểm tra an ninh của Lữ đoàn Baghdad, bảo vệ Vùng Xanh. Ông cho biết ông đã nói ra để "thanh thản lương tâm" và "phơi bày sự thật".
Kể từ tháng 10-2011, các lực lượng an ninh Iraq đã bắt giữ hàng trăm người bị cáo buộc là thành viên của Đảng Baath của Saddam Hussein ngoài vòng pháp luật hoặc những kẻ khủng bố. Người Sunni ủng hộ liên minh Iraqiya cho biết hầu hết trong số họ thuộc khối chính trị và chỉ đơn giản là đối thủ của thủ tướng nên bị đàn áp.
Sự xáo trộn chính trị ở Iraq đã dấy lên lo ngại ở Washington. Các quan chức nói họ đang theo dõi các báo cáo về các lệnh bắt giữ.
"Chúng tôi đang nói chuyện với tất cả các bên để có thể giải quyết vấn đề. Chúng tôi đã bày tỏ mối quan tâm về những phát triển đáng lo ngại gần đây. Chúng tôi đang đôn đốc tất cả các bên chính trị ở Iraq để cùng làm việc, dung hòa sự khác biệt của họ một cách hòa bình thông qua đối thoại, và chắc chắn đó là cách phù hợp với quá trình chính trị dân chủ, các tiêu chuẩn pháp luật quốc tế, "Victoria Nuland, một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.
Tuấn Anh