Tiền tỷ trôi sông
Theo ông Lê Đức Cơ, Chủ tịch UBND xã Đại Cường, huyện Đại Lộc (tỉnh Quảng Nam), kè Đại Cường là tiểu dự án nhỏ trong Dự án chỉnh trị sông Quảng Huế được khởi công xây dựng từ tháng 5-2007 với tổng vốn hơn 42 tỷ đồng, dự kiến đến cuối tháng 9-2007 sẽ hoàn thành. Thế nhưng do khả năng tính toán và năng lực của đơn vị thi công còn hạn chế nên sau cơn bão số 2 và số 5 kèm theo mưa lũ đã phá hỏng bờ kè dài hơn 260 mét. Hàng ngàn mét khối bê tông, đất, cát trôi theo dòng nước. Nguyên nhân được xác định, do đơn vị thi công chủ quan, chưa nghiên cứu kỹ lưu lượng dòng chảy, tiến độ xây dựng chậm cộng với sự tác động của thiên tai, bão lũ .
Trước đó, từ năm 2001 bờ kè Đại Cường đã được Công ty Xây dựng công trình Thủy lợi Quảng Nam thi công bằng các rọ đá và khối bê tông với tổng kinh phí chỉ gần 700 triệu đồng, nhưng đã chịu lũ được vài năm. Thế nhưng khi triển khai gói thầu này, các đơn vị thi công đã phá dỡ toàn bộ những rọ đá và các khối bê tông che chắn. Do không tính toán kỹ lưu lượng dòng chảy, nên nhà thầu tiến hành xây dựng kè phía hạ lưu trước. Mặt khác, để đảm bảo tiến độ theo dự tính, các đơn vị thi công không cho cát vào bao tải mà đổ trực tiếp xuống bề mặt bờ kè, sau đó ghép đá lên trên rồi đổ đất đỏ lên bề mặt… Và cách làm thiếu tính toán như vậy đã phải trả giá, chỉ với 2 trận lũ năm 2007 toàn bộ bờ kè đã bị phá vỡ, khiến tiền tỷ trôi sông…
Vừa thi công, vừa... chờ lũ
Rút kinh nghiệm bài học từ năm 2007, năm 2009 Ban quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 6 (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và các đơn vị thi công đã có nhiều giải pháp phù hợp hơn, vì vậy đã hạn chế thất thoát và giảm thiệt hại do thiên tai.
Theo báo cáo của Ban quản lý Đầu tư và Xây dựng Thủy lợi 6 do ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Trưởng ban quản lý Dự án chỉnh trị sông Quảng Huế ký, đến thời điểm giữa tháng 9-2009, các đơn vị thi công đã hoàn thành toàn bộ phần việc của năm. Tình hình giải ngân năm 2009 đã cơ bản hoàn tất, giá trị giải ngân thanh toán và tạm ứng là 37,2 tỷ đồng/40 tỷ đồng vốn kế hoạch đã được thông báo… Tuy việc thi công của các đơn vị được đánh giá có chất lượng hơn, nhưng thực tế tiến độ còn quá chậm đã gây nên những thiệt hại đáng kể. Các đợt mưa lũ trong tháng 4 và 5-2009 kéo dài, đã làm cho đường thi công ĐT2, ĐT4 và ngầm số 1 bị ngập trong sình lầy. Kè KV3 của gói thầu số 5 và vai tả Đập khóa 1 (D1) của gói thầu số 7 cũng bị hư hỏng nặng…
Tính toán theo thời giá năm 2008, tổng vốn đầu tư phục vụ Dự án chỉnh trị sông Quảng Huế lên tới 179.276.065.000 đồng. Riêng năm 2009 đã chi 40 tỷ đồng, phần còn lại sẽ thi công tới năm 2012 mới hoàn thành tất cả các hạng mục. Đây quả là nghịch lý. Từ thời điểm hiện tại tới đầu năm 2010, công nhân các đơn vị thi công có thể "hết việc" và phải... chờ lũ. Bởi lẽ, hiện nay họ đã làm xong phần việc của năm 2009. Còn phần việc tiếp theo thì phải chờ ngân sách năm 2010(!). Lẽ ra, chủ đầu tư và các nhà thầu phải “chạy đua” với thời gian để sớm hoàn thành công trình phục vụ dân sinh. Để dự án này kéo dài tới 3 năm nữa mới hoàn chỉnh, khác nào thách thức với thiên nhiên. Ai cũng biết, lưu lượng dòng chảy của các con sông Vu Gia, Quảng Huế vào mùa lũ là rất lớn, trong khoảng thời gian ấy, chưa biết điều gì sẽ xảy ra(?).
Dư luận ở địa phương đang lo ngại về điều này. Ông Ngô Ngọc Phương, Bí thư chi bộ thôn 9, xã Đại Cường cho biết: “Nhà thầu và đơn vị thi công không nắm được quy luật của lụt bão. Việc đợi đến giữa năm mới thi công là thiếu khoa học. Nếu họ triển khai xây dựng ngay từ đầu năm thì vừa tranh thủ thời gian đẩy nhanh tiến độ thi công, vừa tránh được lũ!”.
Có một thực tế mà người dân phải gánh chịu trong suốt mấy năm nay. Mất bờ kè, hàng chục héc-ta đất của các hộ dân các thôn: 8, 9, 10 và thôn Thanh Vân (xã Đại Cường), thôn Bầu Tròn (xã Đại An) bị nước cuốn trôi. Mùa lũ mới đang cận kề, các cháu học sinh và người dân thôn 10 (xã Đại Cường) phải qua lại bằng đò ngang rất nguy hiểm. Chưa hết, hơn 350 hộ dân sinh sống ven sông thuộc các xã Đại Cường, Đại An, Đại Hòa luôn trong tình trạng bị đe dọa tính mạng và tài sản.
Chúng tôi đề nghị Ban quản lý Dự án nên tìm hiểu kỹ, có sự bàn bạc thống nhất với chính quyền địa phương để tính toán, xác định thời gian thi công một cách hợp lý. Cùng với đó, có thể huy động thêm nhân lực ở địa phương để giúp nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành công trình, góp phần hạn chế những thiệt hại do mưa lũ gây ra.
Bài và ảnh: PHAN TIẾN DŨNG