Câu hỏi đặt ra rằng, việc làm sạch thạch nhũ thế nào để vẫn giữ nguyên hiện trạng hàng trăm triệu năm của động?
Ông Brian Clark, Giám đốc Vườn quốc gia Mulu (di sản thiên nhiên thế giới của Malaysia), đưa ra phương án diệt rêu tảo, địa y, dương xỉ trong hang động Phong Nha, Tiên Sơn bằng cách xử lý hóa chất Sodium Hyperchlorite (javell - thuốc tẩy quần áo), thay đổi hệ thống bật tắt đối với hệ thống chiếu sáng trong hang động, và cuối cùng là thay hệ thống chiếu sáng.
Theo ông Clark, việc dùng “thuốc tẩy quần áo” sẽ được sử dụng ở những nơi rêu tảo mọc nhiều, vì thuốc tẩy không tồn dư trong tự nhiên, khoảng 20 phút sẽ bay mất.
Về hệ thống chiếu sáng, nên thay thế hệ thống chiếu sáng màu, tốn điện, nóng nực hiện nay bằng hệ thống đèn LED tiêu chuẩn quốc tế dùng riêng cho hang động mà Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đã chấp thuận.
Hệ thống điện mới được mô tả là tiết kiệm điện, ánh sáng tốt không làm cho rêu tảo và địa y phát triển trong vòng 5-7 năm.
Dựng cầu treo tránh vỡ thạch nhũ
Hiện tại, khách tham quan dẫm đạp lên nền động Phong Nha, Tiên Sơn để ngắm thạch nhũ. Dưới đế dày mỗi du khách là hàng tỷ viên bụi được đưa từ ngoài động vào. Những thứ đó bám vào măng đá, vào những bể thạch nhũ vốn có dưới lòng hang.
Ông Birian Clark nói: “Các tài liệu hướng dẫn của IUCN về khai thác và quản lý hang động phục vụ du lịch đặt ra yêu cầu cần phải hạn chế lối đi dành cho du khách khi tham quan hang động và xác định rõ lối đi để giảm thiểu việc đi lại, dẫm đạp của du khách lên nền động…”.
Do đó, ý tưởng làm cầu treo để du khách đi được đề xuất. Một đoạn cầu treo đã dựng lên tại động Phong Nha trong vòng một ngày rưỡi và theo ông Birian Clark, du khách thích đi trên những nơi dành riêng này.
Những băn khoăn chưa được lý giải
Trước những giải pháp của ông Brian Clark đề xuất, chuyên gia bảo tồn động vật FFI Nguyễn Văn Lương quan ngại việc dùng hóa chất có bào mòn thạch nhũ hay không và nó có đảm bảo được sự vẹn nguyên của thạch nhũ?
Ông Brian Clark trả lời: “Nó sẽ không tác động lớn vào sự nguyên vẹn của thạch nhũ”. Tuy nhiên, ông cũng khuyên là để áp dụng ở Phong Nha thì cần phải nghiên cứu một cách khoa học sâu hơn.
Một băn khoăn khác được đặt ra, là việc làm cầu treo trong hang động có đảm bảo được cảnh quan, mỹ quan và đã được nghiên cứu khoa học. Ông Brian Clark cũng tỏ ra lúng túng.
Theo tiến sĩ Nguyễn Đại Trung, Trưởng phòng Kiến tạo địa mạo (Viện Khoa học Địa chất – Khoáng sản), chưa có quốc gia nào tiến hành việc tẩy rửa làm sạch nhũ, bởi tất cả tác động hóa học hay sinh học sẽ gây ăn mòn sinh học lên bề mặt nhũ, làm mất sự cân bằng tự nhiên của sinh thái nhũ.
Việc cải tạo nâng cấp cần xem xét thật kỹ lưỡng. Không được đưa xi - măng, sắt thép vào để cải tạo hang, nếu làm cầu thì nên làm bằng chất liệu gỗ cây tự nhiên, không có chất hóa học.
Trước các cơ quan chức năng, các chuyên gia bảo tồn trong nước và quốc tế, các chuyên gia của tổ chức GTZ (Đức), ông Lưu Minh Thành, Giám đốc Ban quản lý di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cho biết, việc cải tạo trên về hang động Phong Nha và Tiên Sơn chỉ mới là ý tưởng, chưa có ý kiến của cơ quan chức năng, các sở ban ngành và các nhà khoa học chuyên sâu về hang động.
