Thị trường thuốc chữa bệnh tại Hà Nội vẫn đang lộn xộn, không kiểm soát hết được. "Bằng chứng là lực lượng Thanh tra y tế chuyên ngành quá mỏng, trong khi các lực lượng khác như Công an, QLTT chỉ làm nhiệm vụ kiêm nhiệm. Trong khi địa bàn Hà Nội mới quá rộng, không với hết được…" - Trung tá Vũ Công Chí, Đội phó Đội Chống hàng giả PC15 Công an Hà Nội khẳng định.
Qua các cuộc thanh tra, kiểm tra của lực lượng liên ngành cho thấy hầu hết các cửa hàng thuốc trên địa bàn Hà Nội, không nhiều thì ít đều có dính vi phạm, phổ biến là bán thuốc ngoài luồng (không có visa).
Trung tá Vũ Công Chí cũng không khỏi băn khoăn khi cho biết mảng Đông dược thì gần như thả nổi bởi các loại thảo dược, cao viên hoàn tán hầu hết được nhập từ Trung Quốc, không rõ nguồn gốc. Cán bộ Thanh tra y tế không chuyên sâu, cầm hộp thuốc toàn chữ Trung Quốc liệu có dịch hết được? Còn người bệnh thì chỉ biết nghe theo hướng dẫn của người bán thuốc.
Trong gần 10 vụ kinh doanh tân dược giả đã bị Đội Chống hàng giả khám phá trong hơn 1 năm qua cho thấy sản phẩm bị làm giả đủ loại, từ thuốc kích dục, thuốc chữa ho, cảm sốt đến kháng sinh. Đối tượng làm hàng giả không từ thủ đoạn, loại thuốc nào, chỉ cần đó là sản phẩm đang bán chạy trên thị trường.
Thực phẩm chức năng cũng bị làm giả
Đặc biệt, gần đây, nhận thấy nhu cầu sử dụng các sản phẩm thực phẩm chức năng gia tăng, các đối tượng đã chuyển hướng làm giả mặt hàng này và đưa vào các nhà thuốc tiêu thụ để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Mặc dù theo quy định của Bộ Y tế, kinh doanh thực phẩm chức năng phải có giấy phép riêng nhưng vì lợi nhuận, nhiều nhà thuốc đã "bỏ qua".
Mới đây nhất, sáng 4/5, tổ công tác Đội Chống hàng giả làm nhiệm vụ trên phố Nguyễn Thượng Hiền, quận Hai Bà Trưng, kiểm tra hành chính đối với Vũ Thị Thùy Trang, quê Hải Phòng có hành vi vận chuyển 30 hộp sản phẩm giả nhãn hiệu Lishou - một loại thực phẩm chức năng giảm cân.
Theo tường trình của Trang, số hàng trên vừa mua tại cửa hàng Sơn Hà, phố Lãn Ông, quận Hoàn Kiếm. Cho đến khi bị phát hiện, đây là lần thứ ba Trang mua loại sản phẩm trên về để bán kiếm lời. Ngoài ra, Trang còn mua sản phẩm Lishou tại cửa hàng tân dược 218 Phúc Tân. Kiểm tra 2 cửa hàng thuốc đã bán sản phẩm trên cho Vũ Thị Thùy Trang, cơ quan Công an thu thêm 24 hộp sản phẩm Lishou vi phạm.
Trao đổi với PV Báo Công an nhân dân, đại diện Công ty CP Thiết bị y tế Phú Hải, nhà nhập khẩu và phân phối độc quyền sản phẩm thực phẩm chức năng viên nang Phục Linh (Lishou) cho biết, mặt hàng này được nhập khẩu vào Việt Nam từ năm 2006. Sau một thời gian công ty bỏ công sức, tiền của để tiếp thị, quảng cáo sản phẩm và có chỗ đứng trên thị trường thì ngay lập tức, sản phẩm giả xuất hiện "ăn theo", được tiêu thụ tại các nhà thuốc nên đã gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Mặt khác, sản phẩm thật đã được các cơ quan chức năng của Bộ Y tế kiểm nghiệm, hướng dẫn sử dụng trên bao bì được in bằng tiếng Việt. Còn sản phẩm giả không rõ chất lượng ra sao, bao bì được in bằng tiếng nước ngoài kèm theo tờ hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt in rời kèm theo.
Điều nguy hại là nội dung trong tờ hướng dẫn này khác hoàn toàn với hướng dẫn của sản phẩm thật nhưng các đối tượng lại in tên, địa chỉ, điện thoại của nhà phân phối độc quyền, khiến cho người sử dụng khi gặp phản ứng do dùng thuốc giảm béo giả gây ra đã điện thoại đến công ty chính hãng thắc mắc.
Cụ thể như ở sản phẩm chính hãng, vì đây là loại thực phẩm chức năng nên hướng dẫn sử dụng không yêu cầu ăn kiêng, trong khi đó sản phẩm giả lại hướng dẫn người sử dụng ăn kiêng chất bột, chất béo, yêu cầu uống kèm nước trà xanh… khiến người sử dụng bị tụt huyết áp, mệt mỏi. Điều này đã gây ảnh hưởng xấu tới uy tín của nhà phân phối độc quyền.
Xử lý còn nương tay?!
Trong các loại hàng giả thì kinh doanh thuốc giả được coi là hành vi đáng lên án nhất bởi các đối tượng đã bất chấp tất cả, kiếm tiền bất chính trên sức khỏe, tính mạng của người bệnh. Sử dụng thuốc giả không chỉ không có tác dụng chữa bệnh mà còn gây nguy hại thêm cho sức khỏe bệnh nhân. Thế nhưng chế tài xử lý đối với những vi phạm trong kinh doanh thuốc chữa bệnh còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe; một số vụ án liên quan đến sản xuất thuốc giả được xét xử với mức án còn chưa tương xứng với hành vi do đối tượng gây ra đã góp phần làm cho vi phạm và tội phạm trong lĩnh vực này chưa thể chấm dứt.
Điển hình như vụ án cử nhân luật Phạm Thị Việt Tú sản xuất thuốc giả vừa được TAND TP Hà Nội đưa ra xét xử trong tháng 5 vừa qua. Nhận thấy nhu cầu thị trường chuộng sản phẩm Rovanten - loại thuốc kháng sinh đặc trị dùng phục hồi cho bệnh nhân sau khi mổ, Tú chế thuốc giả bằng cách mua một loại thuốc chữa dạ dày, sau đó tẩy xóa nhãn mác và in dập nhãn Rovanten rồi bán ra thị trường với mức giá "siêu" rẻ.
Tang vật trong vụ Phạm Thị Việt Tú sản xuất thuốc giả.
Giá một vỉ thuốc Rovanten giả loại 100mg là 70.000 đồng, 90.000 - 100.000 đồng loại 200mg, trong khi thuốc giả do Tú sản xuất chỉ hết 15.000 đồng. Đã có ít nhất 2 nhà thuốc tiêu thụ thuốc giả do Tú sản xuất bị cơ quan Công an phát hiện sau đó.
Hành vi sản xuất thuốc giả trên là khá nghiêm trọng, tuy nhiên, khi tuyên án, Phạm Thị Việt Tú chỉ bị tuyên phạt 3 năm tù nhưng cho hưởng án treo, thấp hơn mức đề nghị của Viện kiểm sát từ 36 đến 42 tháng tù giam.
"Cần những mức án nghiêm minh để ngăn chặn ý đồ, hành vi của các đối tượng sản xuất thuốc giả, góp phần ngăn chặn những hành vi tiêu cực trong xã hội và bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người dân" - Trung tá Vũ Công Chí nhấn mạnh