LTS: Bạn là những bậc cha mẹ tốt? Bạn thật sự nắm được những bí quyết để có thể trở thành cha mẹ tuyệt vời? Hay bạn đang lúng túng không biết ứng xử với con bạn thế nào, đòn roi hay dịu ngọt, mắng chửi hay vinh danh, để chúng có thể trở thành một con người biết sống độc lập, tự tin, thành đạt và hạnh phúc? Nuôi dạy con thực sự là một công việc đầy khó khăn, nhiều khi bạn cảm thấy thất vọng, lo lắng, hay tự vấn lương tâm để tìm ra một phương cách thích hợp. Hàng triệu triệu người trên thế giới đã trải qua con đường gian nan này. Những thành công hay thất bại của các bậc cha mẹ đều là kinh nghiệm bổ ích trên con đường chông gai xây dựng con người. Sài Gòn Tiếp Thị không có tham vọng đặt ra những triết lý nuôi dạy con mà chỉ là những câu chuyện nho nhỏ, những chia sẻ nho nhỏ của những người trong cuộc.
Đòn roi không giúp trẻ tư tin hơn. Ảnh: Hồng Thái
1. Trong chúng ta chắc nhiều người đã từng nghe vài câu nói nổi tiếng của các danh nhân về vai trò của các bậc làm cha mẹ: Không có mẹ hiền, không có hoa hồng, chẳng có anh hùng, chẳng có thi nhân.
Nhà thơ Nguyễn Duy, trong bài Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa cũng đã viết: Mẹ ru cái lẽ ở đời/Sữa nuôi phần xác, hát nuôi phần hồn. Vai trò này thật là vĩ đại mà tạo hóa đã ban tặng, đã đặt để cho các bậc làm cha mẹ như vậy, thế hệ này nối tiếp thế hệ kia. Bà ru mẹ, mẹ ru con, chịu đựng kham khổ, hy sinh và không cần sự đền trả. Nước mắt chảy xuôi mà. Vòng tròn đó dường như thay đổi theo thời gian và sự phát triển của xã hội, nó có tuân theo quy tắc nào không?
Có bậc cha mẹ nào hoàn hảo, có một kế hoạch chu toàn là mình sẽ dạy con theo nguyên tắc này hoặc cách thức kia, hay đó chính là một cuộc rượt đuổi mà đôi khi, các bậc làm cha mẹ cảm thấy bất lực, mệt mỏi, thất vọng, lo lắng, bối rối vì không có một định đề nào, một khuôn mẫu nào. Cũng có nhiều lúc bạn phải tự vấn lương tâm vì đã có những hành vi hoặc ứng xử không đúng mực với con.
Cũng có lúc bạn rất căng thẳng để tìm ra cách thích hợp giúp con mình vượt qua những khúc quanh trong cuộc sống như: thi rớt, thất bại trong tình yêu, bất hạnh, nghèo khó chẳng hạn. Con đường dịu vợi làm cha mẹ quá dài để một đứa trẻ phát triển cân bằng và hạnh phúc từ khi chúng mới lọt lòng đến 18 năm sau, đến cái tuổi người ta gọi là đã trưởng thành. Với chúng ta, những người theo đạo lý phương Đông, dường như trách nhiệm đó còn dài hơn nữa. Cha mẹ sẽ trở thành ông bà. Hết con đến cháu, cái vòng tròn tạo hóa Trong mắt mẹ con vẫn là bé nhỏ, nhà thơ Phạm Ngọc Cảnh từng viết như vậy tiếp tục quay.
2. Nuôi – dạy con là cả một nghệ thuật. Mà đã là nghệ thuật theo nghĩa đúng của từ này là công việc đầy gian khổ và không có mẫu số chung. Rắc rối và nhạy cảm. Hàng đống sách vở đã từng dạy về điều thiêng liêng này. Tấm gương bà Mạnh Mẫu ba lần dời nhà để con trai có môi trường học hành tử tế, bà Từ Dũ một đời gìn giữ gia phong dòng tộc, nuôi dạy con nghiêm khắc, nên người vẫn như còn nguyên đó. Nhưng những người làm cha mẹ hiện tại đang bị ảnh hưởng rất lớn bởi một nền giáo dục còn quá nhiều bất cập, cũng có người gọi là nền giáo dục đang khủng hoảng, trong một xã hội mà các giá trị bị đảo lộn, tâm lý tự ti của một dân tộc nhỏ đè nén, che khuất cái giá trị văn hóa nền tảng, cái giá trị tinh thần của một con người cần có.
Các bậc cha mẹ đôi khi, dù vô tình đã đẩy con mình vào một tình thế khó khăn: thành danh trước khi thành nhân, tạo một con người chỉ biết lấy hơn thua làm lẽ sống, mà đáng ra đây phải là điều ngược lại. Nhiều bậc cha mẹ đã đặt trên vai con mình những gánh nặng quá sức vì sự hoan hỉ của cha mẹ, sự danh giá của dòng tộc chứ không phải của chúng.
Các bậc cha mẹ đôi khi, dù vô tình đã đẩy con mình vào một tình thế khó khăn: thành danh trước khi thành nhân, tạo cho con người chỉ biết lấy hơn thua làm lẽ sống, mà đáng ra đây phải là điều ngược lại.
3. Mọi việc sẽ là bình thường khi cha mẹ không đặt ra những yêu cầu phải là thế này hay là thế kia, áp đặt một khuôn mẫu của chính mình lên con cái.
Điều cần nhất là đối với cha mẹ là một tinh thần hay đúng hơn là một nguyên tắc đúng mực. Tinh thần đó thể hiện không chỉ bằng tình thương yêu bao la của cha mẹ. Bởi điều này là hiển nhiên rồi, nếu chỉ có tình thương yêu thì con cái sẽ thiệt thòi lắm. Hãy bắt đầu cùng với con cái ngay từ những ngày đầu tiên. Tập cho con cái có thói quen kỷ luật, nhưng không bắt trẻ làm giống như mình, lúc nào cũng tinh tươm chẳng hạn. Mọi thứ thật tự nhiên, thật phóng khoáng, không căng thẳng.
Trong mọi trường hợp, con trẻ cần nhìn thấy được cha mẹ tôn trọng và chia sẻ. Sau mỗi ngày làm việc trở về nhà, cha mẹ cùng vui đùa với con cái. Không gian hiếu thuận sẽ giúp con tạo nên giá trị và tự nhận thức bản thân một cách đúng đắn. Nhờ thế, điểm vô tận trở nên gần gũi và thực tế hơn.