Phạm Thượng
Các doanh nghiệp quốc doanh tại Việt Nam hiện đang sở hữu những tài sản cố định to lớn của đất nước, vừa có nhiệm vụ làm kinh tế, vừa có nhiệm vụ chính trị - xã hội nhưng không thể tính được chi phí đã tiêu tốn cho nhiệm vụ công ích này nên con số lỗ hay mức lời quá thấp từ kinh doanh đơn thuần, họ cứ đẩy hết cho nguyên nhân phi kinh tế đó!
Có một thực tế là các doanh nghiệp được Nhà nước rót vốn kinh doanh thường hay ỷ lại nên có lợi nhuận thấp, nhiều khi thấp hơn cả lãi suất ngân hàng.
Do vậy, đa phần các nước trên thế giới hiện nay, chỉ có một số ngành chiến lược hoặc thiết yếu cho xã hội mà tư nhân không muốn kinh doanh thì Nhà nước mới trực tiếp đầu tư; còn lại tất cả đều là đất dụng võ của doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Nhưng như vậy thì doanh nghiệp quốc doanh vẫn có lý do “chính đáng” để lỗ (tất nhiên mức lỗ này vẫn có thể hoạch toán và kiểm soát được).
Hàn Quốc có những quả đấm thép kinh tế là các tập đoàn tư nhân nổi tiếng toàn cầu, khởi nghiệp từ các doanh nghiệp nhỏ chứ không phải là doanh nghiệp quốc doanh, dù họ xây dựng đất nước từ đống đổ nát sau chiến tranh. Các nước châu Âu sau chiến tranh thế giới thứ 2 cũng có điểm tương tự cho tới ngày nay. Việt Nam không phải là ngoại lệ và nếu có cái ngoại lệ nào đó thì chỉ do ý muốn chủ quan!
Doanh nghiệp quốc doanh ở Việt Nam có lý do để nhập nhằng nên mới gây công nợ quá mức, dù không ít công ty đã nhận được sự ưu đãi rất lớn từ Nhà nước. Tại sao những lĩnh vực mà Việt Nam có lợi thế cạnh tranh nhưng tư nhân không đủ vốn đầu tư lớn như nông nghiệp, du lịch thì vốn nhà nước lại không được đổ vào đúng mức? Đây là thời điểm phải cơ cấu lại nền kinh tế đất nước, không thể chậm trễ thêm nữa, nếu không thì những kỳ vọng tốt đẹp của nhân dân sẽ chỉ là những ước mong xa vời vợi!