Vợ của McNamara cho biết, ông không qua đời vì ốm đau hay bệnh tật, ông ra đi rất nhẹ nhàng trong giấc ngủ.
Mặc dù từng giữ chức Chủ tịch hãng sản xuất ô tô Ford, sau đó là Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, rồi Chủ tịch Ngân hàng Thế giới, nhưng McNamara luôn được biết đến nhiều nhất với vai trò “kiến trúc sư” cho cuộc chiến thảm khốc của Mỹ tại Việt Nam.
McNamara đã trở thành đối tượng chỉ trích vì sự thất bại của Mỹ trong chính sách chiến tranh tại Việt Nam, hậu quả đã khiến hơn 58.000 lính Mỹ bỏ mạng, còn cả nước Mỹ thì sa lầy tại Đông Nam Á. Thậm chí, các học giả còn gọi đây là “cuộc chiến của McNamara”.
Hình ảnh nổi tiếng của Robert McNamara
Dưới thời TT John Kenedy, McNamara luôn gây ấn tượng với mái tóc bóng mượt chải ngược và cặp kính không gọng trên cương vị là cố vấn cấp cao, cùng TT Kenedy hoạch định những chính sách chiến lược.
Tuy nhiên, đến năm 1968, dưới sức ép của TT Johnson, McNamara đã rời khỏi nội các. Vỡ mộng và tỉnh ngộ sau cuộc chiến, McNamara lúc này lên tiếng chỉ trích việc Mỹ ném bom tại miền Bắc Việt Nam.
Sau này, ông dành cả phần đời còn lại để tăng cường mối quan hệ Việt – Mỹ với mong muốn chuộc lại những sai lầm trong quá khứ. McNamara đã trở thành nguồn cảm hứng để các nhà làm phim xây dựng bộ phim “The Fog of War” (tạm dịch là: Màn sương chiến tranh). Bộ phim này đã dành giải Oscar năm 1976 cho phim tài liệu hay nhất.
Năm 1995, McNamara xuất bản cuốn hồi ký mang tựa đề “Hồi tưởng”. Trong cuốn hồi ký này, ông thẳng thắn thừa nhận những sai lầm của Mỹ trong cuộc chiến tại Việt Nam – cuộc chiến tốn kém nhất và ít hiệu quả nhất.
Sau này, ông đã đưa ra lời cảnh báo khi nước Mỹ tiến hành cuộc chiến tại Iraq. Theo ông, nước Mỹ lại đang lặp lại sai lầm, đó là “sai lầm về đạo đức, sai lầm về chính trị, và sai lầm về kinh tế”.
