Trước đó, ngày 21-7, Thủ tướng đã có quyết định đình chỉ chức vụ chủ tịch UBND tỉnh đối với ông Tô. Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Minh Nhất phát biểu phải coi đây là bài học xương máu cho tập thể, cho từng cá nhân: “Về phần mình, Tỉnh ủy sẽ tổ chức rút kinh nghiệm và xử lý nghiêm minh những vấn đề tồn tại liên quan đến vụ việc này”.
Trong một vụ việc khác, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên và giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu khẳng định đã đủ chứng cứ kiện Công ty Vedan. Ông Nguyên tuyên bố: “Thực chất mức độ thiệt hại mà Vedan gây ra cho ba tỉnh còn cao hơn nhiều lần mức đề nghị bồi thường. Chúng ta đã hết tình hết nghĩa với Vedan, công ty này không chấp nhận thì đành phải dùng đến lý”. Đại diện các bộ Công an, Tư pháp cũng khẳng định sẽ sát cánh với Bộ Tài nguyên và Môi trường ủng hộ nông dân hết mình.
Tuy nhiên, phát ngôn kiên quyết nhất có lẽ thuộc về Chủ tịch UBND TP.HCM Lê Hoàng Quân tại hội nghị bàn về kinh tế-xã hội tháng 7. Một trong những vấn đề nổi cộm là xây dựng cao ốc trái phép ngay giữa trung tâm thành phố. Ông Lê Hoàng Quân yêu cầu lập lại trật tự, kỷ cương trong quản lý đô thị (công trình nào vi phạm phải bị cắt ngọn) với một tuyên bố ngắn gọn: “Nếu các đồng chí không tự giác cắt trước thì lãnh đạo TP sẽ “cắt” các đồng chí”.
Những phát biểu đó của các nhà lãnh đạo đều thể hiện một tinh thần mạnh mẽ, quyết đoán. Chưa xét tới thực tiễn triển khai, về mặt hình thức, đây đều có thể được coi là những lời có tác dụng khơi dậy niềm tin của người dân vào một chính quyền kiên quyết đấu tranh với tiêu cực, sao cho không lặp lại những vụ việc như “khủng hoảng Vedan”, “scandal Tô chủ tịch” nữa. Như chính Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trương Tấn Sang cho hay ông đã phải “suy nghĩ mãi” về một bài học đúc rút từ vụ Tô chủ tịch, đó là cách tự kiểm trong nội bộ đảng, có lẽ do nể nang mà dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
… Và nửa vời
Nửa vời, giải pháp tình thế, không truy đến gốc rễ của vấn đề, đó là đặc điểm của các giải pháp mà ba bộ Thông tin và Truyền thông, Giáo dục và Đào tạo và Văn hóa-Thể thao và Du lịch đưa ra nhằm đối phó với tình trạng học sinh bỏ học, đánh nhau, chúi đầu vào game online bạo lực; tình trạng lai căng, dung tục, lừa khán giả trên các sân khấu biểu diễn công khai.
Chẳng hạn, trước tình trạng quá nhiều game chứa nội dung bạo lực (đã được cấp phép) đang hủy hoại thể xác và tinh thần giới trẻ, Bộ Thông tin và Truyền thông mới chỉ đề cập đến việc tạm dừng cấp phép mới và không cho game cũ quảng cáo! Các giải pháp khác như đóng cửa trước 23 giờ hay bắt lùi xa trường học 200 m, tưởng cương quyết, hóa ra đã có trong nghị định của Chính phủ từ mấy năm trước, có điều chẳng ai nhắc nhở, xử lý mà thôi.
Tương tự, để giải quyết vấn nạn học sinh đánh nhau, sau khi dồn hết lỗi cho gia đình, xã hội và cá nhân học trò, giải pháp sắp tới của Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ là… tham mưu cho Thủ tướng ra chỉ thị. Phó Thủ tướng, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân yêu cầu: “Việc cần làm ngay là đầu năm học tới, ngành giáo dục cần mở ra sinh hoạt chuyên đề về “Nói không với hiện tượng học sinh đánh nhau”, trong đó phải thu hút được sự tham gia tích cực của gia đình, các ban ngành, đoàn thể”.
Nhìn chung, nếu học sinh cứ có hành vi gì tiêu cực là nhà trường lại “nói không” thì sẽ có vô số sinh hoạt chuyên đề kiểu: nói không với game online, nói không với trốn học, nói không với… ăn quà vặt v.v.... Ở đây, dễ nhận thấy là hiện tượng học sinh đánh nhau chỉ là một trong hàng chục biểu hiện bề nổi của một vấn đề lớn hơn, nghiêm trọng hơn: Một bộ phận không nhỏ học sinh đã hoàn toàn mất tập trung vào học tập; nhà trường không thu hút, giữ chân được các em.
Cốt lõi của vấn đề là: Đâu rồi những giải pháp giúp học trò hứng thú với bài giảng, với trường lớp, tăng các kỹ năng sống để trở thành người có ích cho xã hội?
MÕ