Đầu tháng 7 mới đây, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội đã có báo cáo nhanh gửi Bộ chủ quản về tình trạng và nguyên nhân ban đầu của vụ tai nạn làm 3 người chết và 2 người bị thương nêu trên. Theo ông Bành Quốc Việt, Trưởng phòng An toàn lao động (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội), trong vòng 2 năm trở lại đây, đã có nhiều tai nạn liên quan đến việc sử dụng các loại cần cẩu, vận thăng, đặc biệt là cần cẩu tháp xảy ra tại các công trình xây dựng, nhưng đây là lần đầu tiên có tai nạn chết người.
Ông Việt cho biết, đoàn kiểm tra đang hướng đến trách nhiệm của Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại C-Kuwait (địa chỉ ở 61 Dốc Lã, Yên Thường, Gia Lâm), đơn vị đã hợp đồng với Công ty Vinaconex 3 trong việc tháo dỡ và vận chuyển cần cẩu tháp từ công trình 14 - Tam Trinh về Trung Văn (Từ Liêm, Hà Nội).
Chiếc cần cẩu bị gãy đôi gây chết người là loại cần cẩu tháp được sản xuất tại Đan Mạch, có tải trọng nâng là 7,6 tấn, còn toàn bộ tải trọng của cần cẩu lên tới hàng trăm tấn. Loại cần cẩu này hiện được sử dụng phổ biến ở các công trình xây dựng nhà cao tầng, với thời gian sử dụng từ 2 đến 3 năm kể từ khi bắt đầu tới khi kết thúc công trình. Theo ông Việt, thực tế cho thấy, với thời gian sử dụng lâu như vậy, nếu không được kiểm tra thường xuyên, thì không thể chắc chắn về yêu cầu kỹ thuật của loại cần cẩu này.
Cần cẩu tháp là một trong 24 loại thiết bị nằm trong danh mục các loại máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động theo quy định của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Theo đó, loại thiết bị này cần phải được kiểm định, giám sát chặt. Tuy nhiên, trên thực tế, với sự phát triển mạnh của lĩnh vực xây dựng, dường như hoạt động của các đơn vị sử dụng cần cẩu tháp đang vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các cơ quan chức năng, đặc biệt là các sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương.
Theo ông Vũ Như Văn, Cục trưởng Cục An toàn lao động (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), các loại cần cẩu, trong đó có cần cẩu tháp, trước khi đưa vào sử dụng phải được giám định tại các trung tâm kiểm định kỹ thuật an toàn. Hiện cả nước có 10 trung tâm thực hiện chức năng này thuộc Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Sau khi được giám định, các đơn vị sử dụng cần cẩu phải gửi hồ sơ, kết quả kiểm định về sở Lao động - Thương binh và Xã hội địa phương để đăng ký, đồng thời thông báo bằng văn bản với thanh tra lao động thuộc các sở nơi sử dụng các loại máy, thiết bị tại một địa điểm cụ thể, trong một thời gian nhất định.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc quản lý và giám sát sử dụng loại thiết bị đòi hỏi yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động này đang là bài toán đối với các địa phương. Theo ông Việt, ngay ở một địa bàn lớn như Thủ đô Hà Nội, cán bộ làm công tác về an toàn lao động cũng chỉ có 12 người, vì vậy việc kiểm tra an toàn lao động cũng chỉ phấn đấu thực hiện ở khoảng 100 doanh nghiệp trong tổng số 86.000 doanh nghiệp trên địa bàn.
Thêm nữa, trước đây, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội yêu cầu các đơn vị sử dụng thiết bị phải được sở địa phương cấp giấy chứng nhận, nên việc thực hiện đăng ký của các doanh nghiệp rất cao, với khoảng 5.000-6.000 giấy chứng nhận đăng ký/năm. Tuy nhiên, kể từ khi Thông tư 04/2008/TT-BLĐTBXH về kiểm định các thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động có hiệu lực, mỗi năm chỉ có từ 200 đến 500 đơn vị đăng ký. Tới thời điểm này, thủ tục cấp giấy chứng nhận không còn bắt buộc, nên nhiều đơn vị hoạt động, sử dụng cần cẩu tháp đã không đăng ký với các sở.
Ông Văn cho biết thêm, toàn bộ quy trình kiểm định, giám sát về an toàn kỹ thuật của các loại cần cẩu, vận thăng đều được quy định rõ ràng. Khi vận hành, sử dụng, tháo dỡ và lắp đặt loại thiết bị này, cũng có những quy định đối với người thực hiện. Riêng về cần cẩu tháp, những người lái cẩu phải có chứng chỉ lái cẩu do các trường dạy nghề cấp, đồng thời cũng phải được đào tạo an toàn giống như những người xi-nhan cẩu, lắp ráp cẩu. Kể cả việc tháo dỡ, lắp đặt cần cẩu tháp cũng phải có các kỹ thuật viên, chuyên gia về lĩnh vực này theo dõi, phải có sự hỗ trợ của kỹ sư về thiết bị nâng...
Chuyên mục có sự hợp tác của Cục An toàn lao động (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội)