Chạy đua với thời gian
Chưa đến 5 giờ sáng 8-7, nhóm phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã tiếp tục hành trình từ trung tâm huyện Pác Nặm vào thôn Khên Lền. Anh Tuyến, Trợ lý Dân vận của Ban CHQS huyện đã rất mệt sau nhiều ngày vật lộn với lũ dữ đưa chúng tôi đi:
- Hôm nay tôi đưa các anh đi tắt vào Khên Lền, rút ngắn được 2 ki-lô-mét so với đường chính. Chúng ta chỉ phải đi bộ 8 ki-lô-mét. Các anh bôi nhiều dầu cao vào chân tay để chống vắt kẻo chúng hút máu khủng khiếp lắm.
Chúng tôi tranh thủ mua thêm nước uống, bánh mì để chuẩn bị cho bữa trưa. Con đường rừng là lối mòn dành cho một người đi, vượt qua liên tục các đồi cao, lên rồi lại xuống núi. Vắt xanh nhiều vô kể. Đây cũng là con đường mà lực lượng dân quân của huyện Pác Nặm gùi gạo, lương thực vào tiếp tế cho bộ đội, nhân dân và các lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn.
Sau hơn một tiếng đồng hồ đi bộ, lúc 9 giờ 30 phút, chúng tôi đã vào đến thôn Khên Lền. Trời tiếp tục mưa tầm tã từ đêm mà chưa có dấu hiệu tạnh. Chính vì vậy, việc tìm kiếm các nạn nhân của lực lượng bộ đội, dân quân và dự bị động viên gặp rất nhiều khó khăn. Mặc dù trời mưa nhưng hàng trăm cán bộ, chiến sĩ vẫn chạy đua với thời gian, hy vọng tìm thấy các nạn nhân. Thượng tá Đồng Phúc Bình, Phó tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh Bắc Kạn - người trực tiếp chỉ huy lực lượng tìm kiếm cứu nạn ở Khên Lền nét mặt đăm chiêu, lo lắng. Bộ quân phục anh mang ướt sũng nước mưa. “Anh em bộ đội làm từ sáng sớm, liên tục không nghỉ. Tuy nhiên, khối lượng đất đá quá lớn nên chưa thể ngày một ngày hai mà tìm được các nạn nhân. Hiện chúng tôi đang cố gắng cao nhất”-Anh Bình nói.
Trước mắt chúng tôi là cảnh tượng hãi hùng, cả một bãi đất đá vùi lấp khổng lồ, việc tìm kiếm, xác định nơi các nạn nhân bị vùi lấp chẳng khác nào “mò kim đáy biển”. Thượng tá Đỗ Xuân Tác, Trưởng ban Cứu hộ, cứu nạn Quân khu 1 có mặt tại hiện trường cho biết: “Biện pháp cứu hộ, cứu nạn hiện nay là nắn dòng nước chảy mạnh từ trên cao đi qua khu vực bị sạt lở để làm trôi bùn đất. Khi chó nghiệp vụ khoanh vùng được khu vực nhiều khả năng có nạn nhân thì sẽ tập trung lực lượng vào đó”. Lãnh đạo và các ban, ngành, chức năng của tỉnh Bắc Kạn, của huyện Pác Nặm đều có mặt tại Khên Lền.
Những khó khăn mới phát sinh
11 chú chó nghiệp vụ - lực lượng rất quan trọng trong việc tìm kiếm cứu nạn đang gắng sức để xác định vị trí người bị nạn nhưng hiện tại chưa có tín hiệu khả quan. Trung úy Đào Duy Hà, Đội trưởng Đội chó nghiệp vụ của Trường 24 (Bộ đội Biên phòng) cho biết: “Khó khăn nhất ở đây là lượng bùn đất quá lớn và nạn nhân bị vùi lấp sâu nên hạn chế rất nhiều khả năng đánh hơi của chó”. Trường 24 cũng đã cử những chú chó tinh nhuệ nhất, từng lập thành tích xuất sắc khi tìm thấy 11 người trong vụ sập mỏ đá thủy điện Bản Vẽ, vụ lũ quét ở bản Pá Tý, huyện Tương Dương (Nghệ An) tham gia cuộc tìm kiếm này. Cái khó khi tìm kiếm ở Khên Lền là bùn đất rất nhão và sâu, trong khi trời vẫn mưa. Bên cạnh đó, nguồn hơi bốc lên rất hỗn tạp bao gồm cả xác trâu, bò, ngựa, lợn, gà… nên khó phân biệt đâu là nguồn hơi nơi nạn nhân chết để khoanh vùng.
Hiện tất cả các con đường vào Khên Lền đều chỉ là đường đi bộ, cự ly từ 8 đến 10 ki-lô-mét nên không một phương tiện cơ giới nào có thể vào được. Mặc dù đến ngày 8-7, lực lượng tham gia cứu nạn đã lên đến 228 người nhưng tất cả vẫn chỉ dùng phương pháp thủ công là đào bới bằng sức người. Với một khối lượng đất đá khổng lồ hàng chục nghìn khối, trong đó có những khối đá nặng hàng trăm tấn thì sức người gần như vô vọng. Hiện các vết nứt phía trên đỉnh núi vẫn có nguy cơ sụt xuống bất cứ lúc nào. Các lực lượng chức năng đã di dời toàn bộ số hộ dân còn lại ra khỏi vùng nguy hiểm và cử lực lượng túc trực phía trên đỉnh núi. Nếu thấy có hiện tượng sụt lở thì bộ phận canh gác phải báo động để bộ phận phía dưới di chuyển.
Số lương thực, thực phẩm phục vụ các lực lượng cứu hộ và các ban, ngành, đoàn thể có mặt tại Khên Lền cũng sắp cạn kiệt. Hằng ngày, huyện Pác Nặm phải điều động các trung đội dân quân cơ động gùi lương thực, thực phẩm vào phục vụ. Tuy nhiên, cự ly đi bộ rất xa, đường lại toàn đèo dốc nên mỗi chuyến, mỗi người chỉ vận chuyển được từ 6 đến 8 ki-lô-gam. Một ngày, mỗi người chỉ vận chuyển được một chuyến. Bởi thế, nếu càng tập trung đông lực lượng vào hiện trường thì càng khó khăn cho công tác đảm bảo.
Khẩn trương lo chỗ ở cho dân
Hiện tại, xác động vật gồm gia súc, gia cầm bị vùi trong đất đã bắt đầu phân hủy, một số khu vực mùi bốc lên rất khó chịu. Nếu không xử lý ô nhiễm môi trường kịp thời thì hậu quả sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn. Việc cứu hộ, cứu nạn trong thời tiết mưa tầm tã ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe bộ đội. Nếu bộ đội tiếp tục những ngày dầm mưa thì phải có những biện pháp tích cực bảo vệ sức khỏe cho anh em. Mặc dù lực lượng quân y của các đơn vị đã chuẩn bị đủ thuốc men nhưng hoàn toàn không được chủ quan với thời tiết, khí hậu tại Khên Lền.
Quan sát thực tế chúng tôi thấy, các bộ phận vào đến Khên Lền khá đông nhưng chỉ có lực lượng quân đội và dân quân là trực tiếp tham gia cứu nạn. Vì thế, theo chúng tôi, để khắc phục khó khăn trong công tác bảo đảm, những bộ phận không thực sự cần thiết nên rút khỏi nơi đây. Để đảm bảo lương thực và thuốc men cho các lực lượng cứu hộ, cứu nạn cũng như 63 hộ gia đình người Dao còn lại của thôn Khên Lền, có thể tính tới biện pháp dùng trực thăng thả hàng để giảm công sức thủ công của anh em vận tải.
Toàn bộ những hộ dân nằm trong diện có nguy cơ tiếp tục sạt lở đã được di chuyển ra khu vực khác. Tuy nhiên, việc đảm bảo ăn ở cho những hộ dân này ở nơi mới là rất khó khăn. Nguồn nước, điện tại khu vực mới không có, việc đảm bảo ăn uống, sản xuất cũng vô cùng khó khăn. Về lâu dài, phải tính đến việc định cư cho họ ở nơi không có nguy cơ sạt lở. Những người có trách nhiệm tại khu vực tìm kiếm cứu nạn mà chúng tôi trao đổi đều nhận định rằng: Những người Dao sống ở đây có thể sẽ bỏ bản tìm nơi khác sinh sống nếu không tìm được những người mất tích dưới đống đổ nát. Nếu như vậy thì đây lại là chuyện mà chính quyền sở tại cần quan tâm giải quyết.
NGUYỄN ANH TUẤN