Khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính ở Việt Nam: Cần nhiều giải pháp đồng bộ

ĐCSVN - 

Khac phuc tinh trang mat can bang gioi tinh o Viet Nam: Can nhieu giai phap dong bo

(ĐCSVN) - Trong vòng ba năm trở lại đây, tỷ số giới tính khi sinh (SRB) của Việt Nam đã tăng đột biến. SRB tại thời điểm năm 2000 vẫn ở mức bình thường và được ước tính là 106,2 ca sinh bé trai trên 100 ca sinh bé gái. Tuy nhiên, theo điều tra biến động dân số của Tổng cục Thống kê năm 2009 thì tỷ số nàyđã tăng lên mức 112,1vào năm 2008.

Như vây, nếu xu hướng nàytiếp tục tăng nhanh và không trở lại mức bình thường là 105 ca sinh bé trai trên 100 ca sinh bé gái, nó sẽ tác động đáng kể tới cơ cấu nhân khẩu học và cơ cấu giới tính của dân số trong hai thập kỷ tới.

Đồng thời, nếu tình trạng mất cân bằng SRB tiếp tục tăng sau năm 2010 thì nó sẽ có ảnh hướng lớn đối với trẻ em trai sinh ra sau năm 2005, tức là những người sẽ bước vào tuổi kết hôn từ năm 2030 trở đi thì nhóm nam giới này sẽ dư thừa so với số phụ nữ cùng độ tuổi. Đến năm 2035, số nam giới trưởng thành có thể sẽ nhiều hơn số phụ nữ cùng độ tuổi tối thiểu là 10%.

Theo đánh giá của các chuyên gia dân số, sự khan hiếm phụ nữ sẽ gây thêm áp lực cho họ phải kết hôn ở độ tuổi sớm hơn, có thể dẫn đến tăng nhu cầu mại dâm, cũng như mạng lưới buôn bán người có thể sẽ lan rộng để đáp ứng với sự mất cân bằng này.

Tỷ số giới tính khi sinh (SRB) cho biết số trẻ em trai được sinh ra trên một trăm trẻ em gái. Thông thường, tỷ số này nằm trong khoảng 103 -107 ca sinh bé trai trên 100 ca sinh bé gái.

Theo quy luật tự nhiên, khi sinh ra thì tỷ lệ nam và tỷ lệ nữ khá cân bằng. Để đánh giá mức độ cân bằng giữa nam và nữ, người ta dùng chỉ tiêu “Tỷ số giới tính”, tức là số nam tương ứng với 100 nữ. Bình thường, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 104-107 nam/100 nữ. Do tỷ lệ tử vong ở trẻ em trai cao hơn trẻ em gái nên đến tuổi trưởng thành, tỷ lệ nam, nữ sẽ trở nên cân bằng.

Tuy nhiên, ở Việt Nam những năm gần đây, đối với nhóm từ 0 đến 4 tuổi, tỷ số giới tính lại không ngừng tăng lên, nghĩa là trẻ em nam ngày càng nhiều hơn trẻ em nữ cùng nhóm tuổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy hiện tượng mất cân bằng giới tính ở nước ta hiện nay đã đến mức đáng báo động, có nơi tỷ lệ sinh là 135 bé trai/100 bé gái.

Tại Việt Nam, mức độ mất cân bằng SRB ở nông thôn thấp hơn một chút so với ở thành thị. Song có sự khác biệt đáng kể giữa các vùng về sự mất cân bằng này.

Theo Báo cáo về “Mất cân băng giới tính khi sinh” của Bộ Y tế năm 2008 cho thấy, sự mất cân bằng này thấp nhất ở vùng ven biển Nam Trung bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long và cao nhất ở vùng Đồng bằng Sông Hồng và Bắc Trung Bộ. Ở một số tỉnh, sự mất cân bằng nàytăng cao hơn 115.

Lý giải cho sự mất cân bằng SRB tại Việt Nam, các chuyên gia dân số đã chỉ ra rằng, một trong số các yếu tố này là tâm lý ưa thích con trai để có người nối dõi tông đường và làm chỗ dựa lúc tuổi già. Vì thế mất cân bằng SRB được coi là một chỉ số về bất bình đẳng giới.

Bên cạnh đó, với sự tiến bộ của ngành y tế hiện nay như công nghệ xác định giới tính đã tạo điều kiện thuận lợi cho phép nhiều cặp vợ chồng điều chỉnh hành vi sinh sản của họ, đáp ứng nhu cầu có con trai. Hậu quả của việc lựa chọn này tất yếu dẫn đến sự mất cân đối giới tính nghiêm trọng trong thế hệ trẻ.

Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA), để đảm bảo sự phát triển bền vững theo quy luật tự nhiên và hạn chế sự mất cân bằng giới tính khi sinh, Việt Nam cần triển khai đồng bộ các giải pháp như.Trước hết, cần có dữ liệu tin cậy để xác định mức độ và tính phổ biến của hành vi lựa chọn giới tính trên toàn quốc. Nên tiến hành thêm nghiên cứu định tính và chia sẻ kết quả nghiên cứu với các bên liên quan để hiểu rõ hơn về cơ chế và các yếu tố dẫn đến sự mất cân bằng SRB này trong hành vi lựa chọn giới tính.

Các nhà hoạch định chính sách, các nhà lãnh đạo và cán bộ y tế, các tổ chức xã hội dân sự, các cơ quan truyền thông đại chúng và toàn xã hội cần nhận thức được sự gia tăng mất cân bằng SRB và những hậu quả của sự chênh lệch lớn về số lượng giữa nam và nữ. Các chính sách nhằm khắc phục sự gia tăng và các hậu quả của mất cân bằng SRB cần được xây dựng và thực hiện.

Các hoạt động truyền thông thay đổi hành vi cũng cần thực hiện toàn diện hơn với sự tham gia của các nhóm chủ chốt bao gồm các cơ quan thông tin đại chúng, xã hội dân sự và cán bộ y tế. Bởi kinh nghiệm ở Hàn Quốc cho thấy các phương tiện thông tin đại chúng có thể được sử dụng để nâng cao nhận thức về các hành vi phi pháp liên quan đến chấn đoán xác định giới tính và nạo phá thai lựa chọn giới tính.

Thêm vào đó, cần quan tâm hơn tới việc nâng cao vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội và tăng cường vị thế và các quyền của họ. Các nhà lãnh đạo và đảng viên có vai trò cốt yếu trong việc phổ biến các thông điệp về bình đẳng giới. Đẩy mạnh hơn nữa chương trình an sinh xã hội cho người cao tuổi để giúp các gia đình không phải trông cậy hoàn toàn vào con trai lúc tuổi già./.