Người Copenhagen biểu tình chống lại thỏa thuận Mỹ và Trung Quốc đạt được. Các biểu ngữ viết: Nỗi nhục nhã khí hậu - Ảnh: Reuters
Hãng tin Reuters cho biết Mỹ, Trung Quốc, Brazil, Ấn Độ, và Nam Phi đạt thỏa thuận “hạn chế tình trạng Trái đất ấm dần lên ở mức không quá 2 độ C, và quan trọng hơn là hành động để đạt được mục tiêu này”.
Theo thỏa thuận, cộng đồng quốc tế sẽ hỗ trợ 30 tỷ USD từ năm 2010 đến 2012 để các nước nghèo chống biến đổi khí hậu. Con số này sẽ được tăng lên 100 tỷ USD/năm từ năm 2020.
Tuy nhiên thỏa thuận này không hề có một dòng chữ nào về các mục tiêu cắt giảm khí thải CO2 mang tính bắt buộc, hay một thời hạn chót để các nước thực hiện việc cắt giảm. Cũng chẳng hề có những kế hoạch cụ thể, chi tiết về nguồn hỗ trợ tài chính cho các nước nghèo. Vẫn chưa rõ liệu toàn bộ 192 quốc gia tham dự Hội nghị có thông qua thỏa thuận này hay không.
Tổng thống Mỹ Barack Obama mô tả thỏa thuận này là “sự khởi đầu của một thời kỳ hành động quốc tế”, còn đại diện Trung Quốc Xie Zhenhua tuyên bố đây là “một kết quả tích cực”, và “mọi người nên cảm thấy hạnh phúc”.
Theo báo New York Times, bản thân các quan chức chính quyền Mỹ cũng thừa nhận thỏa thuận này là không đủ để chống lại biến đổi khí hậu, nhưng vẫn cho rằng đây là “bước đầu tiên quan trọng”.
Châu Âu tỏ thái độ chấp nhận một cách dè dặt. “Bản thỏa thuận là không hoàn hảo”, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy tuyên bố. “Nhưng nếu chúng ta không có thỏa thuận nào thì hai nước quan trọng là Trung Quốc và Ấn Độ sẽ được tự do, không có ràng buộc nào”.
Thủ tướng Đức Angela Merkel thì thừa nhận chấp nhận thỏa thuận này là một quyết định khó khăn đối với bà: “Chúng ta mới chỉ đi một bước, tôi hi vọng chúng ta sẽ có nhiều bước nữa”.
Ủy ban châu Âu (EU) thừa nhận thỏa thuận trên không đáp ứng được mong đơi, nhưng “có một thỏa thuận còn hơn là không có gì”. Thủ tướng Anh Gordon Brown cũng nhận định cộng đồng quốc tế “đã có một bước khởi đầu”, và cần phải tiến tới các mục tiêu mang tính bắt buộc.
Ngược lại với những lời có cánh từ phía Mỹ và Trung Quốc, đại diện các quốc gia nghèo, dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu, và các tổ chức môi trường đã nổi giận với cái họ gọi là một “thỏa thuận vô nghĩa”.
“Tôi lấy làm tiếc phải thông báo rằng Tuvalu không thể chấp nhận thỏa thuận này”, Reuters dẫn lời ông Ian Fry, đại diện đảo quốc Thái Bình Dương, đang có nguy cơ bị nước biển dâng cao nhấn chìm, cay đắng nói. Các đại diện từ Venezuela, Bolivia, Cuba cũng chỉ trích mạnh mẽ bản thỏa thuận và khẳng định nó chẳng giúp gì cho cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Các tổ chức môi trường còn dùng những lời lẽ nặng nề hơn. “Tối nay thành phố Copenhagen là một hiện trường tội ác, với các hung thủ ào ào trốn chạy ra sân bay”, ông John Sauven, giám đốc tổ chức Hòa bình xanh ở Anh chỉ trích. “Có lẽ là trên thế giới này có quá ít chính trị gia có khả năng nhìn xa hơn lợi ích hạn hẹp của họ, chứ chưa nói đến chuyện lo cho hàng triệu người đang phải đối mặt với nguy cơ biến đổi khí hậu”.
Giới quan sát chỉ trích Trung Quốc đã cố tình tìm mọi cách làm giảm nhẹ nội dung bản thỏa thuận vì những mục tiêu chính trị hẹp hòi. Các nước giàu muốn Trung Quốc minh bạch thông tin trong các nỗ lực chống biến đổi khí hậu như nâng tiêu chuẩn khí thải xe hơi, xây dựng các nhà máy điện gió, đóng cửa các nhà máy gây ô nhiễm… Bắc Kinh tuyên bố yêu cầu này xâm phạm chủ quyền lãnh thổ Trung Quốc và vi phạm quy định Liên Hiệp Quốc.
“Copenhagen là cơ hội mà Trung Quốc đã cố tình bỏ lỡ”, Reuters dẫn lời chuyên gia Ailun Yang, đại diện tổ chức Hòa bình xanh tại Trung Quốc nhận định. Giới khoa học cho biết dù giờ các số liệu của Trung Quốc không bị nước ngoài nhòm ngó, nhưng một phần lớn diện tích Trung Quốc rất dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu, và khi tham gia vào thỏa thuận trên, Trung Quốc đã tạo ra nhiều nguy cơ cho lãnh thổ của mình.
Theo nghiên cứu của Liên Hiệp Quốc, các cam kết cắt giảm biến đổi khí hậu hiện tại của các nước sẽ là không đủ để ngăn Trái đất nóng thêm 3 độ C trong thời gian tới, dẫn đến những thảm họa như hạn hán, lũ lụt, bão cát, nước biển dâng…