(Toquoc)- Iran đã bắt đầu làm giàu uranium tại một boongke nằm sâu trong lòng núi. Tuyên bố này có nguy cơ làm trầm trọng thêm căng thẳng giữa Iran với các cường quốc phương Tây vốn đang bên miệng hố chiến tranh bởi những xung đột liên quan đến dầu mỏ, eo biển Hormuz hay gián điệp.
Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA ngày 9/1 xác nhận Iran vừa bắt đầu sản xuất uranium được làm giàu lên tới 20% tại nhà máy làm giàu nhiên liệu Fordo. Tất cả các nhiên liệu hạt nhân tại cơ sở này đang ở dưới sự giám sát của IAEA.
Iran thừa nhận sự tồn tại của cơ sở hạt nhân Fordo, gần thành phố linh thiêng Qom của người Hồi giáo Shi'ite, vào năm 2009. Việc làm giàu uranium của Iran được coi là dấu hiệu thách thức của quốc gia hồi giáo trước sức ép ngày càng gia tăng của phương Tây đòi Iran ngừng hoạt động hạt nhân. Từ vài tháng qua, Iran đã thông báo nước này chuẩn bị chuyển hoạt động làm giàu hạt nhân cấp cao nhất từ nhà máy chính tại Natanz về cơ sở Fordo, đồng thời tăng công suất làm giàu. Việc Iran chuyển hoạt động làm giàu uranium vào cơ sở ngầm, để bảo vệ tốt hơn trước mọi cuộc tấn công của đối phương, có nguy cơ cản trở các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc tranh cãi dai dẳng liên quan tới chương trình hạt nhân của nước này.
Ngày 9/1, trong một bài thuyết giáo phát trên truyền hình nhà nước, Thủ lĩnh tinh thần tối cao Iran - Đại giáo chủ Ali Khamenei - tuyên bố Iran sẽ không khuất phục trước sức ép từ các biện pháp trừng phạt do phương Tây áp đặt nhằm buộc Iran phải thay đổi chương trình hạt nhân.
Đại giáo chủ Ali Khamenei khẳng định các biện pháp trừng phạt sẽ không có bất cứ tác động nào đến Iran . Theo ông, trừng phạt sẽ không làm thay đổi quyết tâm của Iran và Tehran sẽ kiên định với con đường đã chọn.
Phản ứng của phương Tây
Trước thông tin về việc Iran đang làm giàu uranium tới mức 20%, các nước phương Tây đã có những phản ứng gay gắt. Pháp coi sự việc này là một sự vi phạm nghiệm trọng luật pháp quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pháp Romain Nadal cho hay sự thách thức mới này khiến phương Tây không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc tăng cường các lệnh trừng phạt quốc tế với Iran .
Mỹ thì coi việc Iran làm giàu uranium tại một địa điểm ngầm là "một sự leo thang xa hơn" của việc vi phạm các nghị quyết Liên hợp quốc. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland một lần nữa kêu gọi Iran ngừng các hoạt động làm giàu uranium đồng thời hợp tác đầy đủ với IEAA và tuân thủ tất cả các nghị quyết Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hay IAEA.
Israel , nước láng giềng đối địch của Iran , thì cho hay đã chuẩn bị cho kịch bản quốc gia Hồi giáo trở thành một nước sở hữu vũ khí hạt nhân. London Times trích một báo cáo an ninh Israel cho hay nước này thậm chí chấp nhận điều nói trên xảy ra trong vòng một năm tới. Theo yêu cầu của các đại sứ Israel, các quan chức tình báo và các cựu tư lệnh quân đội, các chuyên gia Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) đã sẵn sàng cho ngày tiếp theo sau khi Iran thử nghiệm vũ khí hạt nhân.
Iran tập hợp sự ủng hộ ở Mỹ Latin
Trong bối cảnh Mỹ và phương Tây gia tăng sức ép về lệnh trừng phạt với Iran, Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad có chuyến công du 4 nước Mỹ Latin nhằm tập hợp sự ủng hộ của các quốc gia vốn được coi là sân sau của Mỹ.
Chặng dựng chân đầu tiên trong chuyến công du bốn nước Mỹ Latin của Tổng thống Iran là Venezuela . Dù cách nhau rất xa về mặt địa lý nhưng Iran và Venezuela có mối quan hệ rất gắn bó, thân thiết bởi theo họ, họ có chung một “kẻ thù” là Mỹ. Lãnh đạo của Iran và Venezuela có chung một tư tưởng chống Mỹ mạnh mẽ, ngược lại Washington cũng không ưa gì hai nước này.
"Bất chấp những kẻ ngạo mạn muốn chúng ta không ở bên nhau, chúng ta sẽ mãi mãi đoàn kết, gắn bó keo sơn”, Tổng thống Iran nói với người đồng nhiệm Venezuela Hugo Chavez, hai người vốn được coi là “anh em thân thiết”.
Giới quan sát cho rằng, quyết định công du Mỹ Latin của ông Ahmadinejad đã cho thấy " Iran vẫn còn có nhiều đồng minh mà Mỹ phải nể sợ". Sự hợp tác Iran – Mỹ Latin không chỉ là vì lợi ích chiến lược mà còn vì lợi ích kinh tế, chính trị.
Trong trường hợp bị EU tẩy chay cung cấp dầu mỏ cho các quốc gia đồng minh, Iran đã có thị trường mới là Mỹ Latin. Đó là chưa kể đến việc các quốc gia đồng minh ở Mỹ Latin có thể cùng Iran phản đối việc Mỹ và một số nước khác như Anh đưa tàu chiến tới vùng Vịnh, làm ảnh hưởng tới an ninh trong khu vực này. Hiện mức đầu tư của Iran ở thị trường Mỹ Latin vẫn còn khá khiếm tốn. Nhưng sau chuyến công du lần này, mọi thứ rất có thể sẽ khác.
Trong khi đó, Ecuador đang hy vọng có thể mua thêm nhiều vũ khí từ Iran , trong đó có hệ thống radar và một số xe quân sự. Tại Nicaragoa , Iran cũng đồng ý sẽ hỗ trợ nước này xây đập nước và đầu tư xây dựng một hải cảng./.
V.V