Phiên chợ ở xã miền núi, vùng biên Tân Long (huyện Hướng Hóa) chiều cuối năm tất bật và nhộn nhịp. Người mua, người bán chật tất cả lối đi. Những buồng chuối cúng là mặt hàng đặc biệt lại được sự quan tâm của nhiều người. Nhờ khí trời, nhờ mảnh đất màu mỡ v à bàn tay chăm sóc tảo tần sớm hôm của bà con đồng bào Vân Kiều mà những buồng chuối Tân Long nổi tiếng là to đẹp, được nhiều người trong tỉnh, ngoài tỉnh, thậm chí ở nước ngoài, ưa chuộng.
Đặt bàn tay trên buồng chuối vừa chở đến chợ, anh Hồ Văn Rí, ở xã Tân Long, giới thiệu: “Buồng chuối này là lứa thứ hai. Chuối lứa thứ hai thì trái mới to, nải mới đẹp. Chuối nhà tôi chăm còn lồng túi bên ngoài để tránh sâu hại, chuối to hơn nhiều”.
Ra giêng, người dân bắt đầu trồng chuối. Đến cuối hè, đầu thu, chuối nở hoa, kết trái. Mùa xuân tiếp theo, chuối cho thu hoạch. Trồng chuối không mất tiền giống, ít đầu tư, chủ yếu là bỏ công chăm sóc. “Chăm bẵm cả năm, dịp Tết là lúc bà con chúng tôi bán chuối để mua sắm cho Tết”, anh Ri nói.
Những năm gần đây, đời sống ngày một khấm khá nên nhiều người mua chuối chỉ quan tâm đến chuối có đẹp hay không chứ ít quan tâm đến giá cả. Năm nay chuối vừa được mùa, vừa được giá. Buồng chuối rẻ nhất có giá 400.000 đồng. Với những buồng chuối đẹp, nhiều nải, giá đã lập “kỷ lục” từ trước đến nay, trên 1 triệu đồng. Loại chuối có giá kỷ lục này chủ yếu được các lái buôn đưa qua Trung Quốc tiêu thụ.
Anh Hồ Văn Reng, nhà ở xã A Xing, cho biết: “Vào dịp tết, nhà tôi thu 20 - 25 triệu đồng từ tiền bán chuối cúng”. Nhà anh Reng trồng gần 1 ha chuối, từ sau rằm tháng Chạp là anh bắt đầu bán. Anh Reng bán cả vườn chuối cho tư thương, nhận một cọc tiền rồi đi sắm Tết. Những ngày cận Tết như thế này, anh vào vườn tìm những buồng còn sót lại mang ra chợ bán.
Hồ hởi với số tiền thu được từ bán chuối trong tay, cụ Hồ Thị Rặt, 70 tuổi, ở xã A Xing, nói: “Nhiều năm trước, bà con Vân Kiều, Pa Cô ở đây vất vả lắm. Nhưng những năm gần đây, nhờ trồng chuối mà đời sống của bà con đổi thay hẳn. Năm nay, nhà già có nhiều bánh kẹo, nhiều mứt, nhiều trái cây, lại có ti vi mới xem là nhờ chuối cả”.
Ngoài dịp tết Nguyên đán hàng năm, chuối bà con trồng được thu hoạch quanh năm và được thu mua rồi xuất bán ra nước ngoài. Tuy nhiên, chỉ đến Tết Nguyên đán, chuối mới có giá, và mới mang lại nguồn thu nhập chính cho bà con. Đây cũng là thời điểm bà con chờ đợi nhất.
Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ của UBND huyện Hướng Hóa, năm 2009, tổng thu nhập từ chuối cúng bà con đồng bào dân tộc Hướng Hóa thu được trên 80 tỷ đồng.