Hơn sáu năm qua, nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, khu dân cư, thương mại - dịch vụ - du lịch đã được triển khai thực hiện, đáp ứng nhu cầu phát triển, đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trở thành quận nội thành của thành phố trong tương lai.
Huyện Phong Điền từ khi thành lập đến nay được lãnh đạo thành phố quan tâm đầu tư và quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân cùng xây dựng cơ sở hạ tầng, bảo đảm cho người dân đi lại dễ dàng trong hai mùa mưa nắng và được Chính phủ tặng cờ hoàn thành xuất sắc giao thông nông thôn năm 2005, hằng năm các chỉ tiêu kinh tế - xã hội đều đạt và vượt so với kế hoạch đề ra. Trong các năm qua, dưới sự nỗ lực của chính quyền các cấp quản lý, điều hành và những thuận lợi to lớn nhờ vào sự đoàn kết nhất trí cao trong nội bộ và quần chúng nhân dân, các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh quốc phòng tại địa phương có nhiều chuyển biến tích cực. Hai vấn đề đặt ra đối với Phong Điền là bảo đảm được đầu tư phát triển kinh tế của từng xã trong huyện cũng như toàn thành phố đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nông thôn hóa thành thị, nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận được tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến góp phần rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, bên cạnh đó phải phục vụ được nhu cầu giao dịch hành chính của tổ chức và công dân tại các cơ quan công quyền, thực hiện tốt công việc cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay.
Huyện Phong Điền còn gặp không ít khó khăn về đầu tư kinh phí phát triển cơ sở hạ tầng cho những xã có diện tích tự nhiên rộng lớn và dân số đông, các tuyến giao thông từ xã này đến xã khác cũng gặp khó khăn do địa hình đặc biệt của vùng sông nước ngăn cách, chằng chịt bởi các kênh rạch đan xen nhau. Huyện Phong Điền có ba xã về địa hình bị ngăn cách bởi các kênh rạch chằng chịt chưa thuận tiện cho hoạt động quản lý hành chính và đi lại của người dân địa phương. Nhằm bảo đảm theo quy hoạch, kế hoạch chung của Thủ tướng Chính phủ và UBND thành phố, huyện có ba đơn vị hành chính cấp xã có diện tích tự nhiên rộng lớn, dân số đông nên rất bức xúc và cần thiết phải điều chỉnh địa giới hành chính để phù hợp với phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của từng xã. Vì vậy, việc điều chỉnh địa giới hành chính ba xã thuộc huyện Phong Điền để thành lập quận Phong Điền là rất cần thiết, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân trong toàn huyện, nơi đây về lâu dài là khu đô thị sinh thái phục vụ du khách trong, ngoài nước đến tham quan, du lịch sông nước miệt vườn; là điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế du lịch của quận.
Hoạt động thương mại - dịch vụ - du lịch đang trên đà phát triển, là một trong những ngành mũi nhọn, với nhiều mô hình làm ăn đa dạng, đáp ứng cơ bản nhu cầu về đời sống của nhân dân. Từng bước hình thành các trung tâm thương mại, các điểm du lịch sinh thái và khu nghỉ dưỡng. Trên địa bàn huyện có 1.555 cơ sở thương mại - dịch vụ, tăng 95 cơ sở so với đầu năm, giải quyết việc làm cho 3.562 lao động. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ là 625 tỷ đồng, đạt 104,17% so với kế hoạch và tăng 37,36% so với năm 2006, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động và tăng thu nhập đáng kể. Các ngân hàng thương mại phát huy hiệu quả trong công tác cho vay vốn, tạo điều kiện để phát triển sản xuất, kinh doanh.
Trung tâm thương mại Phong Điền là một trong những dự án trọng tâm thúc đẩy tiến trình đô thị hóa của địa phương, góp phần chỉnh trang đô thị, xây dựng kết cấu hạ tầng du lịch, thương mại, dịch vụ và giải quyết nhu cầu cấp bách về nhà ở, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Quan trọng hơn, Trung tâm thương mại Phong Điền sẽ còn góp phần quan trọng thúc đẩy các hoạt động giao thương, thu hút nguồn đầu tư của các thành phần kinh tế - để từ đây góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương phát triển theo hướng thương mại dịch vụ và tạo mối liên kết với các đô thị chung quanh trong tương lai.
Dự án Trung tâm thương mại Phong Điền được Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 tại Quyết định số 1531 ngày 28-6-2007. Dự án có vị trí khá lý tưởng, phía bắc giáp đường Nguyễn Văn Cừ nối dài, phía nam giáp sông, chợ nổi Phong Điền, phía tây giáp Khu hành chính huyện Phong Điền, phía đông giáp kênh Trà Niền. Tổng diện tích dự án Trung tâm thương mại Phong Điền là 34,9 ha, trong đó phần trúng đấu giá đất đã san lấp mặt bằng là 28,5 ha; tổng mức đầu tư của dự án là 769 tỷ đồng. Thời gian hoàn thành dự án trong vòng sáu năm.
Trung tâm thương mại huyện Phong Điền là một điểm nhấn để nâng tầm từ cấp huyện lên cấp quận trong tương lai. Trong khi ngân sách còn hạn chế, tổng mức đầu tư lớn, nên từ năm 2005 đến nay, Trung tâm thương mại huyện Phong Điền chưa được triển khai xây dựng các hạng mục chính. Trước những khó khăn trên, UBND thành phố thống nhất chủ trương với hình thức "xã hội hóa trong đầu tư xây dựng" bằng cách bán đấu giá quyền sử dụng đất để nhà đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại theo quy hoạch được duyệt. Theo đó, nhà đầu tư sẽ xây dựng toàn bộ cơ sở hạ tầng, sau đó giao cho chính quyền địa phương quản lý, để hình thành một trung tâm thương mại cấp quận trong tương lai, góp phần cùng thành phố Cần Thơ thực hiện thắng lợi Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị.
Khởi công xây dựng dự án Trung tâm thương mại huyện Phong Điền
Lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng các cấp tiến tới Đại hội Đảng toàn quốc, chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và đón chào năm mới Canh Dần 2010, Đảng bộ và chính quyền huyện Phong Điền, thành phố Cần Thơ tổ chức lễ khởi công dự án Trung tâm thương mại huyện Phong Điền vào sáng 3-2-2010. Dự lễ khởi công có đồng chí Phạm Thanh Vận, Phó Bí thư thường trực Thành ủy Cần Thơ; đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Dự khuyết T.Ư Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ.
Liên danh Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng thương mại 279 và Công ty TNHH xây dựng thương mại - dịch vụ Hiệp Thuận được chọn làm chủ đầu tư dự án Khu Trung tâm thương mại huyện Phong Điền đã cam kết thực hiện dự án đúng kế hoạch tiến độ đề ra trong vòng sáu năm. Chủ đầu tự cam kết bàn giao 414 nền tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng dự án đúng quy định, cụ thể bàn giao 50% số nền tái định cư hai tháng đầu tiên sau lễ khởi công; bàn giao 50% số nền tái định cư còn lại sau khởi công sáu tháng.
Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại lễ khởi công, đồng chí Trần Thanh Mẫn, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ khẳng định, Trung tâm thương mại Phong Điền là công trình lớn nhất của huyện Phong Điền từ trước tới nay có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội quan trọng. Việc đầu tư xây dựng Trung tâm Thương mại Phong Điền nhằm mục tiêu giảm tỷ trọng nông nghiệp và nâng tỷ lệ dịch vụ, thương mại, quy hoạch Phong Điền thành khu đô thị hành chính mới. Đồng chí đề nghị UBND huyện Phong Điền phải theo sát công trình, giám sát chặt chẽ chủ đầu tư trong quá trình thi công, bảo đảm công trình đúng thiết kế, đúng quy hoạch và bảo đảm chất lượng công trình; đề nghị có sự giám sát cộng đồng, giám sát của nhân dân trong thực hiện công trình trong thời gian tới, đảm bảo công trình này được dân biết, dân làm, dân kiểm tra; UBND huyện quản lý chặt chẽ, phối hợp cùng nhà đầu tư triển khai công trình đúng như cam kết, hoàn thiện công trình vào năm 2015.
Tổng quan về huyện Phong Điền
Huyện Phong Điền là đầu mối giao thông tiếp giáp nhiều quận, huyện bạn như: Ô Môn, Châu Thành A, Ninh Kiều, Bình Thủy, Cờ Đỏ... thuận lợi giao thông, phát triển kinh tế, khí hậu ôn hòa, thuận lợi phát triển sinh thái miệt vườn, cây trái phát triển cao, là huyện vành đai và là lá phổi xanh của thành phố Cần Thơ. Phong Điền có khu di tích lịch sử Phan Văn Trị, di tích khảo cổ Óc Eo, tượng đài chiến thắng Ông Hào, chợ nổi Phong Điền và hàng chục khu du lịch sinh thái như: Mỹ Khánh, Giáo Dương, Vườn Mai,... với những trái cây đặc sản như dâu Hạc Châu, cam Mật, vú sữa...
Phong Điền có diện tích tự nhiên là 12.364,04 ha, dân số là 104.945 khẩu, hệ thống kênh rạch thuận lợi cho việc giao lưu hàng hóa bằng đường thủy và nuôi trồng thủy sản, cơ cấu kinh tế của huyện đang chuyển hướng sang kinh tế thương mại, dịch vụ, đặc biệt là khai thác du lịch sinh thái sông nước miệt vườn và kết hợp với chợ nổi Phong Điền.
Phong Điền là một trong bốn huyện của thành phố Cần Thơ mới thành lập năm 2004. So với huyện Thốt Nốt, Phong Điền cùng với Vĩnh Thạnh và Cờ Đỏ là các huyện còn rất trẻ mới được thành lập hơn bốn năm.
Về không gian địa lý, Phong Điền ở phía Đông Bắc giáp với quận Bình Thủy và quận Ninh Kiều của thành phố Cần Thơ rất thuận lợi cho việc phát triển về giao lưu hàng hóa và khai thác du lịch sinh thái vườn và chợ nổi nhờ hệ thống sông Cần Thơ - Phong Điền và lộ Vòng Cung lịch sử (đường tỉnh 923) và hương lộ 28.
Phong Điền có các điều kiện thời tiết khí hậu đặc trưng của vùng châu thổ sông Cửu Long khá thuận lợi nên nhiệt độ khá cao, với độ chênh lệch ngày đêm và các tháng trong năm không nhiều như các tỉnh phía bắc, có số ngày nắng trong năm khá cao, có năm đạt tới 2.575,8 giờ, lượng mưa ở mức dưới 2.000 mm/năm, ít chịu ảnh hưởng của gió bão và không khí lạnh. Nhìn chung, thời tiết khí hậu của Phong Điền thuộc loại mưa thuận gió hòa, thuận lợi cho hoạt động sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, tạo cảnh quan môi trường theo hướng kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh thái.
Phong Điền cũng chính là nơi sản sinh ra những nghệ nhân đờn ca tài tử Nam Bộ, được du khách trong và ngoài nước biết đến. Với những ưu điểm và đặc thù riêng của địa phương, bằng sự phấn đấu và quyết tâm của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân Phong Điền tập trung nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa theo bốn tiêu chí; từng bước nâng cao đời sống văn hóa, vật chất và tinh thần cho nhân dân vững tin phấn đấu tiến lên xây dựng thành quận văn hóa - đô thị sinh thái của thành phố Cần Thơ.
Thành phố Cần Thơ được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng đến năm 2025. Trong đó, huyện Phong Điền được quy hoạch là khu đô thị sinh thái bố trí ven sông Cần Thơ, chạy dọc đến giáp quận Ô Môn và theo Kế hoạch của UBND thành phố đến năm 2009 huyện Phong Điền nâng cấp thành quận Phong Điền để phù hợp với quy mô đơn vị hành chính cấp quận trong toàn thành phố.
Về với Phong Điền
Từ quận Ninh Kiều, Cái Răng, Bình Thủy và Ô Môn đều có tuyến đường và ngã rẽ về huyện Phong Điền. Thế nhưng ngã rẽ nào cũng phải qua tuyến lộ Vòng cung, vòng từ quốc lộ 1, qua Phong Điền, Bình Thủy, Ô Môn. Đương nhiên ấn tượng nhất với khách tham quan vẫn là đi qua các địa danh đậm chất thơ văn "Cái Răng, Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền", một chút gì trầm lắng về một thời cha ông vật lộn với thiên nhiên để khẩn đất, lập làng.
Đầu óc thật sảng khoái, từ bến đò Rạch Sung qua xã Nhơn Nghĩa, vườn sầu riêng, măng cụt, bưởi, cam, dâu, vú sữa... nhô ra tới tận bờ kênh. Thăm vườn trái cây cả buổi sáng, thấy trái gì cũng muốn hái, bữa cơm canh chua cá lóc đồng, cá trê vàng nướng rơm, gà vườn thả lan, tôm càng kho, lẩu mắm, cùng bao thứ rau đồng hái quanh nhà, ăn một lần là nhớ mãi, khi về bao trái cây chia cho cả khu phố. Phong Điền đúng nghĩa một vùng nông thôn trù phú mang đậm dấu ấn sông nước, miệt vườn. Người dân Phong Điền tận dụng bằng hết đất trống, canh tác những loại cây trái, rau màu có giá trị kinh tế mà thị trường đang cần, hầu như không còn vườn tạp. Ngoài ao ba ba với hơn một nghìn con, hiện tại anh Thống, một nông dân làm kinh tế giỏi ở Phong Điền đang xây chuồng nuôi heo rừng, chồn hương, quy hoạch vườn tược theo hướng sinh thái miệt vườn đón đầu phục vụ khách du lịch.
Dọc ngang Phong Điền, gặp hết bất ngờ này đến bất ngờ khác. Các địa phương khác thì nông dân phất lên nhờ nuôi tôm nước lợ, nuôi cá tra...còn nông dân Phong Điền cứ vậy "ăn chắc, mặc bền" bằng tận dụng đất đai và ao hồ một cách hợp lý, hộ nào đủ lực thì tiếp thêm dịch vụ cây giống, bảo vệ thực vật. Lâu nay, nghề nuôi cá trê vàng tại huyện với năng suất 45 tấn/ha, giá thành từ 15.000-16.000đồng/kg đã giúp nông dân có của ăn, của để, thêm chi phí để tái sản xuất theo hướng đa canh, dịch vụ tổng hợp. Năm 2009, nông dân Phong Điền giàu thêm nhờ cây chanh. Một nông dân bảo tôi - "Cây trái gì còn ế, dễ hư hao, chớ trái chanh thì nhà nào cũng cần dùng trong ngày, từ pha nước uống, pha nước mắm, làm gia vị không thể thiếu. Biết vậy nên Phong Điền có hơn hai nghìn ha cây chanh, mà hiệu quả kinh tế có kém gì, mỗi ha chanh thu hoạch quanh năm lên tới 10-15 tấn, trồng lại dễ, chi phí phân bón thấp, chẳng sợ ế bao giờ". Những năm trước, chanh có giá 3.000-4.000 đồng/kg, từ đầu năm 2009 đến nay, giá chanh lên tới 30.000-35.000 đồng/kg khiến nông dân Phong Điền mừng húm.
Không cần bản đồ hành chính, Phó Chủ tịch UBND huyện Phong Điền Bảy Rảnh, dẫn tôi lên sân thượng của trụ sở 3 tầng, dùng cánh tay đảo một vòng -"Phần cây cối um tùm và xanh ngắt là phần bao quanh huyện Phong Điền. Huyện có sáu nghìn ha vườn cây, chiếm 60% diện tích toàn huyện và chiếm một phần ba diện tích vườn toàn thành phố Cần Thơ. Hiệu quả một ha vườn gấp ba lần so với trồng lúa. Tuyến lộ mới sẽ nối Phong Điền với đường Nguyễn Văn Cừ nối dài của quận Ninh Kiều, có đường mới này thì khoảng cách giữa Phong Điền với trung tâm thành phố Cần Thơ được rút ngắn lại, không phải đi vòng. Bởi vậy, hướng phát triển Phong Điền thành quận đô thị sinh thái là hết sức hợp lý!". Phong Điền được xem là điểm nhấn sông nước, miệt vườn. Thương hiệu dâu Hạ Châu được xuất khẩu qua Cam-pu-chia, với 150 ha trồng dâu mà cung vẫn không đủ cầu. Vùng trồng những trái cây đặc sản như vú sữa Lò Rèn, sầu riêng, cam sành... tại các xã Giai Xuân, Tân Thới, Mỹ Khánh gắn với du lịch sinh thái, đến nay đã hình thành mười điểm nhà vườn phục vụ nhu cầu tham quan của du khách. Làng du lịch Mỹ Khánh trên khuôn viên khoảng 10 ha cố gắng tạo dựng hình ảnh thu nhỏ của một Hậu Giang xưa, đó là căn nhà gỗ ba gian ẩn khuất sau vườn trái cây trĩu quả, xen với khu nuôi những động vật hoang dã của rừng U Minh, cùng với những món ăn cây nhà, lá vườn, từ chưng cất rượu, làm bánh tráng đến làm bánh xèo, nướng trui cá lóc đồng... trong khi ăn cơm có thể giao lưu cùng ban đờn ca tài tử miệt vườn mênh mang sông Hậu.
Ngoài ấn tượng sông nước miệt vườn, Phong Điền thu hút khách gần xa bởi những di chỉ khảo cổ và trang sử chống đế quốc xâm lược. Đó là di tích văn hóa Óc Eo tại Bưng đá nổi-Lung cột cầu ở xã Nhơn Nghĩa, đó là di tích lịch sử cách mạng Giàn Dừa, điểm tập kết, điểm dừng chân và là căn cứ của quân giải phóng miền Nam. Những tháng đầu năm, hằng ngày những di tích này thu hút cả nghìn người về tham quan. Hiện nay, Đảng bộ và chính quyền thành phố Cần Thơ quy hoạch di tích lịch sử cách mạng Vòng Cung trên diện tích khoảng 30 ha. Một Vòng Cung đậm chất bi hùng:
"Vòng Cung đi dễ khó về
Đạn chen đầu đạn, bom cày hố bom"
Trước năm 1975, Mỹ, ngụy thiết lập hệ thống đồn bót dày đặc trên toàn tuyến lộ, xem lộ Vòng Cung là vành đai bảo vệ sân bay Trà Nóc, Bộ Tư lệnh vùng IV chiến thuật, cùng bộ máy ngụy quyền của tỉnh Phong Dinh, vừa là bàn đạp để đánh phá căn cứ cách mạng ở Trường Thành - Trường Lạc. Trong lúc đó, lực lượng cách mạng xem lộ Vòng Cung là cửa mở và là bàn đạp cho quân chủ lực tiến công vào sân bay Trà Nóc và thành phố Cần Thơ, tuyến đường này cũng là nơi cung cấp hậu cần cho các đơn vị bộ đội, là đường nối vững chắc giữa căn cứ của tỉnh, Khu với căn cứ Miền, dù hoàn cảnh ác liệt đến mấy cũng phải giữ vững và bảo đảm an toàn cho con đường này. Vì vậy, lộ Vòng Cung nằm trong thế giằng co quyết liệt giữa ta và địch. Kẻ địch được trang bị bằng tất cả các vũ khí tối tân và phương tiện chiến tranh hiện đại hòng biến nơi đây thành vành đai trắng để thực hiện cho kế hoạch bình định của chúng; còn ta, bằng sự đùm bọc của lòng dân, với ý chí quyết chiến, quyết thắng, thực hiện phương châm bám đất, bám dân một tấc không đi, một ly không rời, tổ chức đánh địch bằng ba mũi giáp công chính trị, quân sự và binh vận, bà con bảo vệ, nuôi chứa cán bộ, bộ đội bằng hầm bí mật, vách đôi, cứ vậy mà thẳng tiến đến ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước. Người ta ví chẳng sai "Nếu Sài Gòn có Củ Chi đất thép thì Cần Thơ có Vòng Cung tuyến lửa".
Phong Điền đỏ thắm mầu cờ trong ngày giáp Tết, những bà mẹ lặng lẽ ngày ngày đặt chén cơm lên bàn thờ Tổ quốc ghi công và thắp nén nhang khấn người chồng, người con của mình đã hy sinh vì Tổ quốc. Đến nay chỉ có ba bà mẹ trong tổng số 49 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của toàn huyện Phong Điền còn sống. Toàn huyện Phong Điền hiện có 2.157 đối tượng chính sách được chi trả trợ cấp thường xuyên và một lần, trong đó có 265 đối tượng thương binh, bệnh binh, 246 gia đình có công với cách mạng, 350 đối tượng bị tù đày, 35 đối tượng bị nhiễm chất độc hóa học... Thực hiện chính sách đền ơn đáp nghĩa, từ thời điểm thành lập huyện Phong Điền vào năm 2004 đến năm 2009, Đảng bộ và chính quyền huyện đã xây dựng hơn 400 căn nhà tình nghĩa cho các đối tượng chính sách. Trong năm 2009, Phong Điền xây dựng 45 căn nhà tình nghĩa tặng hộ gia đình chính sách và 215 căn nhà tình thương tặng hộ nghèo gặp khó khăn về nhà ở. Năm 2010, huyện Phong Điền lên kế hoạch xây mới 300 căn nhà tình thương, coi như hoàn thành về cơ bản việc xây nhà cho các đối tượng chính sách. Những ngày giáp Tết Nguyên đán Canh Dần, Đảng bộ và chính quyền huyện kịp bàn giao 100 căn nhà cho hộ nghèo gặp khó khăn về nhà ở, đồng thời vận động các nhà tài trợ tặng quà Tết cho 2.500 gia đình chính sách và 1.284 hộ nghèo, mỗi suất quà từ 150.000 đồng trở lên.
Phong Điền là một vùng nông thôn trù phú, người thương đất, đất chẳng phụ người, người dân kiên trung với Đảng, với cách mạng là mấu chốt của mọi thành công. Phong Điền đang tự chỉnh tranh mình để nâng tầm lên đơn vị hành chính cấp quận, tạo nên điểm nhấn đô thị sinh thái cho thành phố Cần Thơ.
TRUNG KIÊN