Lãnh đạo 5 tỉnh trọng điểm miền Trung từ Thừa Thiên - Huế đến Bình Định cũng như các chuyên gia đều nhấn mạnh đến việc cần phải liên kết vùng như một yếu tố sống còn để phát triển. Nhưng “liên kết” như thế nào thì vẫn chưa có lời giải cụ thể.
Mạnh ai nấy làm
Từ tháng 8.2008, Chính phủ đã phê duyệt vùng kinh tế trọng điểm miền Trung (KTTĐMT). Chuyện “liên kết” giữa các tỉnh đã được đề cập từ hai năm nay, xuất phát từ chủ trương của Chính phủ, song hầu như giữa các tỉnh đã không có sự “kết nối” cần thiết. Hầu như tỉnh nào cũng có một khu kinh tế, có một cảng biển hoặc “cảng nước sâu”, có một sân bay, mạnh ai nấy kêu gọi đầu tư theo cơ chế ưu đãi của riêng mình.
Ông Đinh Văn Thu - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam - lý giải rằng, sở dĩ có tình trạng trên là do thiếu sự quản lý ở cấp vĩ mô, thiếu một “nhạc trưởng” nên các tỉnh đều lấy lợi ích cục bộ làm ưu tiên hàng đầu cho mình.
Tỉnh nào cũng xây dựng cảng biển, nhưng một số cảng hoặc là không đáp ứng nhu cầu vận tải, gây khó khăn trong việc vận chuyển của các nhà sản xuất hoặc không đủ hàng hóa để phát huy hết công suất. Đã vậy, việc quản lý hệ thống cảng cũng không hợp lý, chẳng hạn như cảng biển thì thuộc Tổng Cty Hàng hải VN, còn cảng chuyên dụng thì thuộc các doanh nghiệp nên phần ai nấy làm.
Một ví dụ khác, đó là phát triển du lịch. Ba di sản văn hóa thế giới liền kề nhau, ba địa phương Quảng Nam, Huế và Đà Nẵng cũng đã từng ngồi lại với nhau để bàn thảo về việc quảng bá du lịch, tổ chức liên kết các lễ hội văn hóa, nhưng cuối cùng cũng chẳng đi đến đâu. Ngay cả việc thu hút các dự án về các khu kinh tế cũng không có sự “liên kết” cần thiết, dẫn đến tính trạng giẫm chân nhau, khiến lực lượng lao động bị dàn trải, xé mỏng.
Liên kết - nhu cầu sống còn
Ông Lê Danh Vĩnh - Thứ trưởng Bộ Công Thương - nêu nguyên nhân dẫn đến thiếu sự kết dính giữa các địa phương là do khó khăn về tài chính, cơ chế đầu tư, hạ tầng kém, quy hoạch không đồng bộ.
Đồng ý với ý kiến trên, lãnh đạo các tỉnh đều nhấn mạnh rằng đã nhận thức sâu sắc về tính liên kết, nhưng thiếu cơ chế đặc biệt về đầu tư hạ tầng giao thông, vốn đầu tư, đặc biệt là thiếu cơ chế đặc thù cho miền Trung.
Tiến sĩ Trương Đình Hiển nhấn mạnh: Cần phải tìm một cơ chế và các ứng xử để vượt qua rào cản tâm lý địa phương và địa giới hành chính trên bản đồ. Nếu các tỉnh ứng xử và hợp tác với nhau theo tinh thần như trên thì sẽ có một bước chuyển biến to lớn trong sự phối hợp liên kết và hành động.
Tiến sĩ Hiển cũng đề xuất các tỉnh cần liên kết theo ngành, theo cụm ngành như dịch vụ, du lịch, công nghiệp phụ trợ, liên kết địa giới hành chính, phát triển đại công nghiệp vào chiến lược biển và nên có liên kết theo đường ngang, cụ thể là mở lên Tây Nguyên.
Hầu hết các ý kiến của những địa phương nằm trong vùng đều nhất trí cần thiết phải có sự liên kết, xem đó như là yếu tố sống còn, nhưng để cho sự liên kết đó không dừng lại ở những “bản ghi nhớ”, rất cần có một người cầm trịch, đó là Chính phủ.
Đại diện Bộ Công Thương và lãnh đạo 5 tỉnh cũng đã ký kết liên kết phát triển vùng và hẹn mỗi năm tổ chức diễn đàn một lần, luân phiên giữa các tỉnh. Hy vọng, đây không phải là những chữ ký suông để “đâu lại vào đó”.