Nhưng tại hội trường, các ĐB QH đều tập trung “truy” Bộ trưởng về chất lượng các công trình, dự án giao thông, và trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ. Người đứng đầu ngành GTVT giải thích, Bộ đã đưa ra nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng công trình, dự án, nhưng ông cũng thừa nhận: “Có những công trình, dự án ở một số chỗ, một số nơi chất lượng chưa cao”.
“Sạt lở có thể thuộc về đường dẫn”
Hôm qua Chính phủ gửi báo cáo tới ĐB QH về việc một số tỉnh cho các nhà đầu tư nước ngoài thuê đất trồng rừng, trong đó nêu đến hết tháng 12.2009 đã có 8 DN được UBND các tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư (GCNĐT), gồm 1 DN Nhật Bản, 2 DN Hàn Quốc, 2 DN Trung Quốc, 1 DN Hồng Kông (Trung Quốc), và 2 DN Đài Loan; với tổng diện tích đất trên địa bàn 10 tỉnh là 305.353,4 ha.
Thủ tướng đã giao Bộ KH-ĐT chủ trì phối hợp với Bộ NN-PTNT, Bộ TN-MT cùng các bộ ngành liên quan lập đoàn công tác tiến hành rà soát kiểm tra, đánh giá và báo cáo Thủ tướng về việc cấp GCNĐT và thực hiện các dự án đầu tư. Trong thời gian thực hiện việc rà soát kiểm tra, đánh giá, UBND các tỉnh không được cấp GCNĐT mới và không ký hợp đồng cho thuê đối với các dự án đầu tư nước ngoài trong phạm vi các lĩnh vực nêu trên; phải ưu tiên và khẩn trương giao đất, giao rừng cho người dân...
ĐB Nguyễn Thị Khá (Trà Vinh) chất vấn: “Cùng với những sự cố khác, mới đây, đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương có đoạn bị sạt lở, nguyên nhân thuộc về nhà thầu hay tư vấn giám sát?”. Bộ trưởng Dũng đáp: “Dự án chưa hoàn thành nên có thể còn một số khiếm khuyết. Theo tôi, sạt lở có thể thuộc về đường dẫn”.
ĐB Đặng Thuần Phong (Bến Tre) nêu vấn đề một số công trình gây lãng phí không đáng có, trước khi triển khai đã có các chuyên gia khuyến cáo nhưng ngành giao thông không tiếp thu. Bộ trưởng trả lời: “Một số dự án khi xử lý về kỹ thuật cũng có nhiều ý kiến khác nhau. Chẳng hạn như đường Láng - Hòa Lạc, có ý kiến cho rằng làm cầu vượt nhưng để đảm bảo mỹ quan đã quyết định làm hầm chui. Đây là giải pháp kỹ thuật chứ không phải là động cơ hay cái gì để gây lãng phí”. Ông Phong không hài lòng với cách giải thích của Bộ trưởng: “Nếu xem nó là yếu tố mỹ quan thì nên xem lại vì chưa khách quan, nhiều nước trên thế giới người ta đã làm và rất đẹp”.
ĐB Chu Sơn Hà (Hà Nội) lên tiếng: “Tại sao không làm cầu trên cao mà làm cầu chui trên đường Láng - Hòa Lạc, tốn nhiều tiền hơn? Có thông tin cho rằng, làm cầu chui để tiện vào khu thiên đường Bảo Sơn. Bộ trưởng suy nghĩ gì về suy luận này?”. Bộ trưởng Dũng phủ nhận: “Chúng tôi chưa có thông tin, chắc chắn chúng tôi không bao giờ có động cơ đó, còn chuyện tiêu cực có hay không trong xây dựng cơ bản thì mọi việc đều có thể xảy ra”.
Bộ đã cử ai đi kiểm tra chưa?
Có thông tin cho rằng, làm cầu chui trên đường Láng - Hòa Lạc, Hà Nội (thay vì cầu trên cao - PV) để tiện vào khu thiên đường Bảo Sơn. Bộ trưởng suy nghĩ gì về suy luận này?
ĐB Chu Sơn Hà (Hà Nội)
Chắc chắn chúng tôi không bao giờ có động cơ đó, còn chuyện tiêu cực có hay không trong xây dựng cơ bản thì mọi việc đều có thể xảy ra.
Bộ trưởng GTVT Hồ Nghĩa Dũng
Vẫn ở nội dung lãng phí, ĐB Vũ Quang Hải (Hưng Yên) dẫn chứng hai trường hợp cụ thể là Tập đoàn công nghiệp tàu thủy bỏ ra hơn 1.000 tỉ đồng để mua tàu về nhưng khai thác không hiệu quả; và Tổng công ty xây dựng đường thủy hoạt động thua lỗ, lỗ lũy kế lên tới hơn 2.000 tỉ đồng. “Làm ăn thua lỗ kéo dài nhưng xử lý chậm, chưa kiên quyết dứt điểm, trách nhiệm của Bộ như thế nào?”, ĐB Hải đặt câu hỏi. Tuy nhiên Bộ trưởng nói: “Vốn là của DN và HĐQT quyết định phương án làm ăn. DN chịu trách nhiệm về phương án làm ăn hiệu quả của mình. Bộ quản lý Nhà nước về chuyên ngành kỹ thuật”.
ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) “truy” trách nhiệm của Bộ trưởng trong việc chậm khắc phục hậu quả cơn bão số 9 hồi năm ngoái, khiến người dân Kon Tum phải đu dây qua sông Poko. “Từ khi bão qua, Bộ đã cử ai đi kiểm tra chưa?”, ĐB Thuyết nêu câu hỏi. Bộ trưởng cho biết lãnh đạo Bộ đã phối hợp và cử người đến tận các địa phương để khảo sát thiệt hại và khắc phục hậu quả, “nhưng riêng trường hợp này, chúng tôi không thấy địa phương đề cập tới và mãi tới một năm sau vẫn không thấy”, Bộ trưởng nói.
Không giấu nợ
Phiên chất vấn Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh buổi sáng “nóng” ngay từ những phút đầu tiên bởi các ĐB QH truy con số thật về nợ công, giải pháp trả nợ...
ĐB Phạm Xuân Thường (Thái Bình) hỏi: “Các chuyên gia kinh tế cho rằng, nợ công của VN hiện rất cao và chúng ta chưa tính đủ, trong đó có nợ của các DN nhà nước, DN được Nhà nước bảo lãnh nên không xác định chính xác được số nợ công hiện nay là bao nhiêu, vì vậy không biết được ngưỡng nguy hiểm của nền tài chính quốc gia ở mức độ nào. Đề nghị Bộ trưởng cho biết vấn đề này cụ thể như thế nào?”.
Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh thông tin: “Nợ trong nước trong cơ cấu nợ của Chính phủ chiếm 41,2%. Nợ được Chính phủ bảo lãnh chiếm 9,9%. Trong đó, bảo lãnh vay nước ngoài chiếm 42,4% và bảo lãnh vay trong nước chiếm 57,6%. Nợ của chính quyền địa phương là 26 nghìn tỉ đồng, tương đương 1,6% GDP, cũng đã được cộng vào trong này rồi. Nợ nước ngoài của quốc gia hiện nay là 38,9% GDP, nợ trung và dài hạn là 86,5% trong cơ cấu, còn lại là nợ ngắn hạn. Trong nợ ngắn hạn này thì nợ của Chính phủ là 64%, nợ của DN là 36%”. ĐB Ngô Văn Minh (Quảng Nam) cũng “đặt hàng” thêm: “Cách trả nợ ra sao để chúng ta tăng hiệu quả vay nợ đầu tư phát triển, giảm nhẹ gánh nợ của nhân dân, của đất nước và đừng để dân quá lo lắng việc vay thêm để đầu tư đường sắt cao tốc như chúng ta đang bàn hiện nay?”...
Bộ trưởng Ninh nói... như đinh đóng cột: “Chúng tôi đưa ra con số nợ công, nói khái niệm nợ quốc gia, nợ Chính phủ là hoàn toàn chính xác, đã bao gồm cả nợ của DN nhà nước tự vay, tự trả, đã bao gồm nợ bảo lãnh của Chính phủ cho các DN”. Ông đồng thời nhắc lại cơ cấu nợ đã giải trình rõ tại phiên thảo luận về ngân sách đầu kỳ họp và quả quyết: “Tôi - với tư cách là Bộ trưởng Bộ Tài chính, chúng tôi không giấu chuyện này bởi vì sau này nếu vỡ nợ tôi là người phải chịu trách nhiệm đầu tiên, cho nên phải báo cáo đầy đủ”.
Về giả thiết dư nợ tăng bao nhiêu nếu vay thêm để làm đường sắt cao tốc, Bộ trưởng Ninh nói vì thời gian vay khá dài nên bình quân mỗi năm sẽ tăng khoản vay từ 1,6 đến 2 tỉ USD. Cộng với việc tiếp tục phát hành trái phiếu Chính phủ, vay ODA... để thực hiện những dự án mà QH đã quyết định thì dư nợ tăng thêm khoảng 3%.
Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh nhận được câu hỏi của 21 ĐBQH, trong đó có 14 câu hỏi đã được trả lời, còn 7 ĐB QH vì hết thời gian nên Bộ trưởng sẽ trả lời bằng văn bản. Trong suốt phiên chất vấn kéo dài gần 2 tiếng đồng hồ, Chủ tịch QH Nguyễn Phú Trọng đã không dưới 2 lần nhắc nhở Bộ trưởng vì trả lời quá dài dòng, nhất là phần nội dung giải trình về chuyện bội chi ngân sách, trách nhiệm dự toán thu ngân sách khác xa thực tế, giải pháp chấn chỉnh tình trạng nợ đọng thuế, DN gian lận hóa đơn...
Nguyệt Minh
“Điểm nóng” SCIC
ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) là người khai cuộc phiên chất vấn Bộ trưởng Vũ Văn Ninh bằng vấn đề mà thời gian qua dư luận đặc biệt quan tâm: “Tôi được biết Bộ trưởng hiện nay đang kiêm nhiệm chức vụ Chủ tịch HĐQT của SCIC, tôi xin hỏi điều đó có đúng không. Trên thế giới này và ngay ở VN ta có Bộ trưởng nào đồng thời kiêm chức Chủ tịch HĐQT một công ty, kể cả công ty tư nhân không? Trong kết luận của kiểm toán có nói đến trách nhiệm của Bộ Tài chính, vậy thì Bộ Tài chính có trách nhiệm không?”.
“Đúng là tôi đang kiêm chức Chủ tịch HĐQT của Tổng công ty đầu tư kinh doanh vốn nhà nước (SCIC). Đây là nhiệm vụ Thủ tướng phân công”, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh trả lời ngay. Theo lý giải của Bộ trưởng, dư luận nói lương của lãnh đạo SCIC cao ngất ngưởng là không chính xác, mà đó là tổng thu nhập được cấu thành từ các khoản khoán điện thoại, tiền đồng phục, tiền ăn trưa, tiền làm thêm giờ...
“Ở SCIC người ta thắc mắc chỗ này: đó là thu nhập gọi là lợi nhuận nhưng SCIC là đơn vị mới thành lập, phần nào là lợi nhuận do anh đầu tư tài chính mang lại, phần nào là lợi nhuận mang tính chất những DN người ta mới giao cho anh để anh ngồi chia cổ tức, cần phải làm rõ cơ cấu lợi nhuận đó cái nào do anh tạo ra?”, ĐB Trần Du Lịch muốn đi đến cùng sự việc.
Theo giải thích của Bộ trưởng Ninh, vốn điều lệ mà Chính phủ giao cho SCIC hiện nay đang đầu tư vào một số DN, một số nơi. Thậm chí các DN hiện hành cũng có những DN đầu tư vào, hoặc cơ cấu lại, giải quyết khó khăn... phát sinh ra lãi thì “cái đó được hạch toán là lãi của SCIC”.
Hải Âu
Xuân Toàn