Đo mực nước tự động ở trạm Đà Nẵng - Ảnh: Tuấn Phùng
>> Kỳ 1: Dự báo chưa chuyên
Ông Nguyễn Xuân Diệu - cục trưởng Cục Quản lý đê điều và phòng chống lụt bão (Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn), chánh văn phòng Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương - kể câu chuyện trên và cho rằng việc phòng chống, đối phó với thiên tai là công việc của một hệ thống. Chỉ cần một người nhận thông tin lơ là hay người lãnh đạo cơ quan liên quan tại địa phương không để ý triển khai thì hậu quả rất tai hại.
"Sau năm 2012, năng lực dự báo của VN sẽ tương đương với Thái Lan hiện nay. Còn đến năm 2020, năng lực dự báo của mình sẽ bắt kịp trình độ của các nước như Thái Lan, Hàn Quốc khi đó cả về thiết bị và nhân lực"
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Nguyễn Văn Đức
Hiện nay thông tin chỉ đạo, phòng chống thiên tai đến người dân có hai kênh. Kênh thứ nhất là từ Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương đến ban chỉ huy phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn các tỉnh thành, ngành theo hệ thống ngành dọc. Kênh thứ hai là qua phương tiện truyền thông, chủ lực là đài phát thanh và đài truyền hình VN phát các bản tin dự báo, công điện chỉ đạo với tần suất theo quy định của Chính phủ.
"Sau năm 2012, năng lực dự báo của VN sẽ tương đương với Thái Lan hiện nay. Còn đến năm 2020, năng lực dự báo của mình sẽ bắt kịp trình độ của các nước như Thái Lan, Hàn Quốc khi đó cả về thiết bị và nhân lực"
Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Nguyễn Văn Đức
Tuy nhiên, theo ông Diệu, chỉ đạo của Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão trung ương hoặc của Chính phủ chủ yếu đề ra các biện pháp phòng chống chung. Còn các biện pháp cụ thể địa phương phải căn cứ thực tế và tình huống phát sinh để thực hiện, không thể đòi hỏi trung ương “nói một cái là đúng cho tất cả các tỉnh được”. Khi có tình huống khẩn cấp, Chính phủ, ban chỉ đạo sẽ quyết định lập những đoàn công tác đi thẳng xuống các địa phương để chỉ đạo phòng tránh quyết liệt hơn.
Ông Diệu cho rằng có một thực tế đang diễn ra là việc triển khai phòng chống thật sự ở địa phương nhiều khi còn phụ thuộc nhận thức, ý chí của lãnh đạo các cấp. “Có lãnh đạo tiếp thu chỉ đạo từ trung ương thì hành động thế này, có người hành động thế kia nên công tác triển khai phòng chống nhiều khi còn tùy thuộc ý chủ quan của từng bộ máy, từng người đứng đầu các cơ quan liên quan tại địa phương” - ông Diệu nói.
Theo trung tướng Nguyễn Sơn Hà - cục trưởng Cục Cứu hộ cứu nạn (Bộ Quốc phòng), chánh văn phòng Ủy ban quốc gia Tìm kiếm cứu nạn, qua thực tế triển khai phòng chống lụt bão, địa phương nào thực hiện nghiêm túc, sát sao thì càng giảm được thiệt hại. Chỉ đạo dù tốt nhưng thực hiện không triệt để nhiều khi cũng để lại hậu quả đáng tiếc.
Đo bức xạ ở trạm khí tượng Hương Khê (Hà Tĩnh) - Ảnh: Tuấn Phùng
Trung tướng Hà thừa nhận đến thời điểm này Việt Nam vẫn chưa có một lực lượng cứu hộ cứu nạn chuyên nghiệp, độc lập mà đang tạm thời sử dụng lực lượng, thiết bị của quân đội. Chính phủ mới cung cấp được một số phương tiện tàu thuyền nhưng ngân sách nhà nước hạn hẹp nên vẫn chưa đầu tư được tàu lớn, máy bay chuyên dụng để cứu nạn trên biển xa hay khi thời tiết phức tạp. Việc đào tạo các đội cứu hộ cứu nạn chuyên nghiệp vẫn còn hạn chế so với các nước.
Nhiều người lái tàu, xuồng cứu hộ ở các địa phương có khi là người lái ôtô kiêm nhiệm trong tình huống khẩn cấp nên cũng có thể xảy ra tai nạn do trình độ năng lực hạn chế. Quân đội có lực lượng đông, không ngại giúp dân trong thiên tai nhưng các kỹ năng cứu nạn và phương tiện chuyên dụng thiếu nên nhiều khi chưa phát huy được hết hiệu quả.
Về ý kiến cần thành lập một cơ quan chuyên biệt như bộ các tình trạng khẩn cấp để ứng phó thay cho các ban chỉ đạo gồm nhiều thành phần kiêm nhiệm hiện nay, ông Diệu cho biết vấn đề này đang được Chính phủ giao cho các cơ quan liên quan nghiên cứu. Tuy nhiên, muốn thành lập phải được Quốc hội đồng ý.
Trong khi đó trao đổi với Tuổi Trẻ, Thứ trưởng thường trực Bộ Tài nguyên - môi trường Nguyễn Văn Đức nói: “Thủ tướng đã khẳng định dù nước ta còn nghèo nhưng ngành khí tượng thủy văn phải đầu tư để nâng cao chất lượng dự báo vì thiệt hại do thiên tai là khôn lường. Bộ Tài nguyên - môi trường đã ưu tiên rất lớn cho công tác dự báo khí tượng thủy văn. Hiện nay 40% nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản của bộ dành cho lĩnh vực này”.
Ông Đức cho biết Chính phủ đã đồng ý cho đầu tư hệ thống trạm đo mưa tự động. Nhưng để hoàn thành việc này phải mất năm năm với khoảng 1.500 trạm đo theo quy hoạch. Tuy nhiên, Bộ Tài nguyên - môi trường đã xác định từ nay đến năm 2012 phải đầu tư vào các vùng trọng điểm từ vùng núi phía Bắc, khu vực miền Trung bao gồm hệ thống khí tượng bề mặt, đo mưa, cảnh báo lũ. Như vậy, từ năm 2010 sẽ dành kinh phí khoảng 1.500 tỉ đồng để thực hiện.
Trong khoảng 10 năm tới sẽ cần khoảng vài nghìn tỉ đồng để tiếp tục đầu tư phục vụ dự báo bão, dông lốc và nâng cao độ chính xác trong dự báo. “Sau năm 2012, năng lực dự báo của VN sẽ tương đương với Thái Lan hiện nay. Tại vùng Hà Nội có thể dự báo mưa cực ngắn khoảng một giờ/lần. Còn đến năm 2020, năng lực dự báo của mình sẽ bắt kịp trình độ của các nước như Thái Lan, Hàn Quốc khi đó cả về thiết bị và nhân lực” - ông Đức khẳng định.
Ngoài ra, ông Đức cũng cho hay Bộ Tài nguyên - môi trường đã đề xuất Chính phủ cho phép chọn trực tiếp những sinh viên giỏi toán - lý tại các trường đại học và gửi đi đào tạo tiếp ở nước ngoài về chuyên môn nhằm đảm bảo nguồn nhân lực giỏi đảm trách được công nghệ dự báo tiên tiến của thế giới.
Đón đọc số tới:
“Đại hồng thủy 1999”, chuyện kể sau 10 năm
10 năm trước, ở miền Trung đã xảy ra một biến cố thiên tai và sự mất mát đau thương không thể nào quên đã vĩnh viễn ghi vào lịch sử. Đó là cơn lụt tháng 11-1999. Trận “đại hồng thủy” với sức tàn phá kinh hoàng đã cuốn phăng bao nhiêu làng, bao nhiêu nhà, bao nhiêu người...
10 năm sau, phóng viên Tuổi Trẻ trở lại những vùng lụt lịch sử đó. Những câu chuyện lần đầu tiên được kể lại từ những “vùng trắng” năm nào.
Đón đọc số tới:
10 năm trước, ở miền Trung đã xảy ra một biến cố thiên tai và sự mất mát đau thương không thể nào quên đã vĩnh viễn ghi vào lịch sử. Đó là cơn lụt tháng 11-1999. Trận “đại hồng thủy” với sức tàn phá kinh hoàng đã cuốn phăng bao nhiêu làng, bao nhiêu nhà, bao nhiêu người...
10 năm sau, phóng viên Tuổi Trẻ trở lại những vùng lụt lịch sử đó. Những câu chuyện lần đầu tiên được kể lại từ những “vùng trắng” năm nào.