Trong các chiến lược chung của quốc gia, có nhiều đề án, dự án hướng tới thiếu nhi nói riêng và lớp trẻ nói chung như: đề án phát triển nghệ thuật biểu diễn 2005-2010, định hướng 2015-2020; dự án sân khấu học đường, điện ảnh học đường, đào tạo nghệ nhân trẻ để phát triển các loại hình nghệ thuật…
Trông người mà nghĩ đến ta
“Ở Nhật Bản, số nhà hát dành cho thiếu nhi không đếm được, có nhà hát phục vụ gia đình, có nhà hát dành cho trẻ từ 3-5 tuổi, có nhà hát dành cho trẻ từ 5- 8 tuổi… Một ngày tôi sang đó xem 5 vở, khán giả đến xem rất đông. Các bạn đồng nghiệp ở đó hỏi tôi, ở Việt Nam có bao nhiêu nhà hát như thế, tôi bảo có ba nhà hát. Xấu hổ quá! Thực tế, Việt Nam có nhà hát nào đâu”, NSND Lê Hùng nói.
Theo ông Hùng, ở Việt Nam, không có đoàn hay nhà hát nào ở các địa phương được cấp ngân sách để phục vụ thiếu nhi. Trung bình hằng năm, mỗi tỉnh, thành chỉ rót ngân sách cho các đoàn dựng 1,5 vở dành cho người lớn. Trong khi đó, nhiều em thiếu nhi, nhất là ở nông thôn, rất thích xem kịch dành cho lứa tuổi mộng mơ. NSND Lê Hùng kể, khi Nhà hát Tuổi trẻ tổ chức một buổi diễn miễn phí phục vụ các em nhỏ ở vùng nông thôn cách Hà Nội khoảng 30km, ông thấy nhiều em đạp xe vượt một chặng đường dài, hoặc lội ruộng tuột cả dép chỉ để được xem chương trình.
NSND Lê Hùng cho rằng, nếu muốn sân khấu phát triển thì việc cấp bách nhất hiện nay là đào tạo, định hướng khán giả, đem bộ môn nghệ thuật này đến với các em. Theo ông, đề án thành lập Trung tâm kịch nghệ quốc gia đã được trình Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch và có thể được phê duyệt vào đầu quý 3. “Khi trung tâm này được thành lập, chắc chắn sẽ có một nhà hát nhi đồng”, ông khẳng định. Theo NSND Lê Tiến Thọ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch, mỗi quận, huyện của Hà Nội cần có một rạp như thế, chứ không phải cả thành phố chỉ có một cái.
Đâu rồi nội dung thuần Việt?
Nhà hát Tuổi trẻ thỉnh thoảng dựng vở diễn dành riêng cho trẻ em nhưng chủ yếu vào dịp hè. Theo nhiều bậc phụ huynh, Nhà hát múa rối Trung ương, Nhà hát múa rối Thăng Long nghe tên có vẻ rất thiếu nhi, nhưng phần lớn phục vụ người lớn (khách nước ngoài).
Những năm gần đây, một số công ty giải trí tư nhân, nhóm nghệ sĩ đứng ra tổ chức hài kịch cho trẻ em. Tuy nhiên, nội dung của nhiều chương trình chưa hay, trong khi giá vé lại cao. Nghệ sĩ thường đưa hình ảnh vay mượn của nước ngoài như siêu nhân, quái vật… lên sân khấu. Giáo sư sử học Đinh Xuân Lâm lo ngại: “Quá nhiều hình ảnh siêu nhân, ma quái sẽ gây hại đến tâm lí, tư tưởng của các em. Dường như hình ảnh của các cô bé, cậu bé, công chúa, hoàng tử… trong những câu chuyện cổ tích mang đậm tính nhân văn, tính giáo dục lại bị phai mờ, và được ít sân khấu dàn dựng”.
Trong khi chờ nhà hát nhi đồng đầu tiên được xây dựng, nhiều em nhỏ ở thủ đô chỉ biết tìm đến công viên, nhà văn hóa, câu lạc bộ để vui chơi, giải trí, tìm hiểu một số bộ môn nghệ thuật. Theo những người quản lý ở Cung Văn hóa thiếu nhi Hà Nội và Công viên nước Hồ Tây, hai nơi này luôn bị quá tải vào dịp hè. Những địa điểm vui chơi khác, như Công viên Thủ Lệ, Công viên Thống Nhất… thì hầu như không có trò chơi mới, trong khi hàng quán nhiều lúc choán lối đi.
Mạnh Trung