Dưới triều Nguyễn, đàn Nam Giao được xây dựng ở phía Nam Kinh Thành từ năm 1806. Đàn gồm 3 tầng, tầng trên hình tròn tượng trưng cho Trời, hai tầng dưới hình vuông tượng trưng cho Đất và Con Người. Từ khi đàn tế được xây dựng xong cho đến cuối thế kỷ XIX, hàng năm triều Nguyễn đều tổ chức Lễ tế Nam Giao vào mùa xuân; từ thời vua Thành Thái trở đi, do điều kiện kinh phí hạn hẹp nên cứ 3 năm triều đình mới tổ chức một lần. Trong Lễ tế Giao, có thể đích thân nhà vua đứng chủ tế hoặc ủy thác cho quan khâm mệnh đại thần làm chủ tế.
Trong Festival Huế 2010, Lễ tế Giao là một trong những lễ hội quan trọng nhất gồm hai phần: Lễ rước Hoàng đế từ Trai Cung lên đàn tế và Lễ tế giao tại đàn tế. Điểm đặc biệt năm nay là lễ tế Giao với 1000 người tham gia, 1.000 chiếc đèn lồng thắp sáng quanh đàn tế, 1.000 bông sen trắng được dâng trên các án thờ... Đây là những con số đặc biệt nhằm hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội.
Nghi lễ tế Giao được tổ chức trang nghiêm, hoành tráng và chân xác hơn so với các kỳ Festival trước. Việc tái hiện những nội dung trình thức nghi lễ ca thài trong phần nghi lễ ở đàn Nam Giao là một công việc đã đặt ra rất nhiều thử thách đối với những người tổ chức thực hiện. Nhiều chi tiết tái hiện lịch sử đã được đầu tư nghiên cứu khá kỹ lưỡng, đặc biệt là phần thài, là những ca từ trong hệ thống với nhạc lễ cung đình Huế, gắn liền các trình thức của nghi tiết ở lễ hội Nam Giao
Phần nghi lễ ở đàn Nam Giao được xem là phức tạp nhất. Với nhiều trình thức phức tạp như lễ Nghinh thần, lễ điện ngọc bạch, lễ hiến tửu, lễ Á hiến tửu, lễ triệt hạ, tống thần, đọc chúc văn với hàng trăm nghi tiết đã được nghiên cứu và phục dựng khá công phu.
Từ những điểm nhấn quan trọng như đàn tế, đoàn ngự đạo, kiệu rước, trang phục,... đến những chi tiết nhỏ nhất như đồ vàng mã, chiếc khay hay chậu đồng để vua rửa tay trước khi hành lễ, ... đều được chú trọng đến tính chính xác cho đúng như nguyên mẫu của lễ tế trong quá khứ. Việc đóng hương án, ngự liễn, may cờ quạt, làm đèn lồng, mũ mão, cân đai cho vua, quan, thị vệ, lính theo hầu, binh khí, nhạc khí phải tiến hành theo những tiêu chuẩn hết sức nghiêm ngặt.
Quỳnh Thi - Sơn Thủy