"Tôtem" rùa

> Văn Miếu – Quốc Tử Giám: "Ngộp thở" vì sờ đầu rùa

> Sĩ tử đổ về Văn Miếu cầu may Theo lý đó, có thể gọi hiện tượng hàng ngàn sĩ tử cùng người nhà đổ về Văn Miếu để sờ rùa đá cầu may trong mấy ngày qua chính là một biểu hiện của “tôtem” rùa. Chưa đến nỗi lấy rùa bằng vật tổ để rồi xăm vào ngực như cách làm của người Khiết Đan (Trung Quốc). Nhưng sự sùng bái vào sự màu nhiệm rùa, coi rùa là “cứu tinh” của các sĩ tử thì thật hiếm. Sờ và đặt lễ bằng tiền lẻ cho đủ khắp lượt 82 đầu rùa đá đội bia chưa đủ, họ còn tìm cách xoa tay vào các cụ rùa đội hạc đến mức dù là “mình đồng da sắt” cũng phải sáng bóng. Cửa Khổng, sân Trình một phen náo loạn vì cảnh chen lấn xô đẩy quát tháo giữa đám học trò lai kinh với lực lượng tình nguyện viên trông giữ. Lực lượng thanh niên tình nguyện túc trực bên bia tiến sĩ ở Văn Miếu Quốc Tử Giám. Gốc của tôtem thường xuất phát từ thuyết cho rằng linh vật được thờ có ơn với con người. Trong khi sự sùng bái rùa Văn Miếu, xem ra không có một xuất xứ rõ ràng. Rất nhiều người đến Văn Miếu theo tâm lý đám đông, chẳng biết tục này do đâu mà có. Bởi vậy, hành động sờ rùa, nhìn dưới góc độ thi cử cũng lộ ra là một kiểu“copy”, thấy người khác làm sao thì cũng bắt chước làm vậy. Hoặc nói cách khác là “tích” ô trắc nghiệm theo số đông, để thiên hạ đúng thì mình cũng đúng. Các kiến trúc sư cổ làm bia Văn Miếu là muốn đặt giá trị của đạo học trên cái “nền tảng” vững bền của con vật đứng thứ ba trong “tứ linh”. Bởi vậy rùa Văn Miếu là một sản phẩm của duy tâm, nhưng mang ý nghĩa nhân văn tiến bộ. Đáng tiếc, đường đến lâu đài khoa học duy vật của các tú tài ngày nay, lại phát sinh một hiện tượng duy tâm vừa mê tín vừa phản cảm. Mấy năm trước, chuyện sờ rùa còn lén lút làm“chui” ngại lực lượng bảo vệ. Còn nay, hiện tượng đã trở thành “phong trào”, khiến cho mấy chục tình nguyện viên cũng trở nên bất lực. Các nhà khoa bảng thời xưa mà biết một số hậu duệ “bất tri lý” kiểu ấy, hẳn giận mà buồn, và chắc chắn chẳng có “phù hộ độ trì” cho những dạng“nhân bất học”. Hiếu Sự