Trận dịch bệnh trên tôm thẻ chân trắng bùng phát mạnh vào tháng 4, tháng 5 vừa qua làm nhiều nông dân thiệt hại nặng nề, buộc phải phơi ao, cải tạo hồ chờ cơn mưa đầu mùa “giải cứu”. Đến thời điểm này, khoảng 60% diện tích ao nuôi của các xã Vĩnh Tân, Vĩnh Hảo, Phước Thể, Chí Công… đang bước vào vụ mới.
Diện tích nuôi tôm từng bước khôi phục
Thời tiết nắng nóng kéo dài, nguồn nước bị ô nhiễm nặng cộng thêm chất lượng con giống không đảm bảo, dẫn đến tình hình nuôi tôm thẻ chân trắng trong thời gian qua thiệt hại khá nặng. Riêng trong tháng 4 và giữa tháng 5, diện tích thả nuôi bị thiệt hại là 54,4ha, thu hoạch non 58 ha. Tuy nhiên, sản lượng 6 tháng đầu năm thu được 1.241 tấn/124,5 ha, đạt 124,2% so với cùng kỳ và đạt 62,7% so với chỉ tiêu kế hoạch. Giải thích trường hợp này, anh Trần Thái Hoàng – Phó phòng NN&PTNT huyện cho biết: “Thời gian bị dịch bệnh là thời điểm các hộ dân đang chuyển sang nuôi vụ mới, nên sản lượng vụ trước không bị ảnh hưởng. Một số hộ thả nuôi sớm thấy tình hình bất ổn đã tranh thủ thu hoạch non để đảm bảo an toàn. Do đó, sản lượng vẫn đạt hơn so với cùng kỳ, nhưng diện tích thả nuôi giảm mạnh, hiện chỉ còn 44,6 ha/393,5 ha”.
Những ngày qua, huyện Tuy Phong đã đón nhận vài cơn mưa đầu mùa, tuy nhiên vẫn chưa đủ lớn và tập trung, nhưng các hộ dân đã bắt dầu thả nuôi vụ mới sau gần 1 tháng phơi hồ. Diện tích nuôi tôm đã bắt đầu nhích dần, từ 44,6 ha tăng lên 156 ha và dự kiến trong thời gian tới, sẽ tiếp tục tăng. Anh Hùng – xã Vĩnh Tân có gần 2 ha chia làm 5 ao tôm cho biết: “Thấy có mưa tôi thử thả giống 2 ao xem tình hình thế nào. Đến nay, tôm đã gần 2 tháng nhưng chưa có hiện tượng lạ nào xảy ra. Tuần rồi, tôi cho thả tiếp 3 ao còn lại, hi vọng vụ này người dân nuôi tôm sẽ được thuận buồm xuôi gió”. Đó cũng là tâm trạng chung của khá nhiều người nuôi tôm nơi đây. Dù đã cải tạo ao hồ, thay bạt, xử lý nguồn nước… nhưng dân nuôi tôm vẫn hồi hộp, lo lắng vì phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết. Sau đợt dịch bệnh vừa qua, nhiều nông dân đã bị thiệt hại nặng và khó tránh khỏi tâm trạng bất an cho vụ nuôi tiếp theo. Anh Vinh – Gành Rái nói: “Tôi lỗ gần cả trăm triệu khi 6 sào tôm gần tới ngày thu hoạch bỗng tôm nổi đầu chết đỏ hồ, nên giờ phải cẩn thận hơn. Dù đã có mưa nhưng lượng mưa chưa lớn lắm, không đủ làm trôi những mầm bệnh (nếu còn) trong ao, trong ống xả. Tôi xem tình hình thế nào mới thả lại. Sau đợt thiệt hại, tôi nghĩ cần tuân thủ theo những khuyến cáo của huyện, xã, cải tạo lại ao nuôi, đảm bảo vệ sinh môi trường và đặc biệt là chọn giống đã qua kiểm dịch để tránh tình trạng tôm chết hàng loạt xảy ra”.
Chi hội nuôi tôm...… có là giải pháp?
Thực tế hiện nay, nhu cầu con giống của tỉnh rất lớn, nhưng các cơ sở sản xuất giống trong tỉnh chỉ đáp ứng được một phần nhỏ dẫn đến tình trạng người dân thả nuôi con giống không rõ nguồn gốc, không qua kiểm dịch. Ngoài ra, đa số hộ nuôi tôm thẻ chân trắng không đầu tư ao chứa lắng và xử lý nước trước khi thải ra môi trường chung. Việc thải trực tiếp tất yếu dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm nguồn nước; tạo điều kiện cho nhiều loại dịch bệnh phát triển và lan rộng. Thêm vào đó, vẫn còn khá nhiều hộ bất chấp lời cảnh báo của ngành chủ quản, không tuân thủ lịch thời vụ, mật độ nuôi không phù hợp, việc cải tạo ao nuôi không đảm bảo, dễ làm dịch bệnh phát sinh. Do đó, công tác quản lý, ngăn chặn bệnh dịch đang là trở ngại lớn cho các cơ quan chuyên môn.
Vừa qua, Trung tâm Quốc gia Quan trắc, Cảnh báo môi trường và Phòng ngừa dịch bệnh thủy sản khu vực miền Trung (TTQT CBMT - PNDBTS) đã gửi công văn về phòng NN&PTNT huyện, cảnh báo thời gian biến động môi trường, để lãnh đạo huyện phổ biến đến dân. Từ ngày 19 – 21/6, biến động môi trường ở cấp 5, có thể gây thiệt hại cho việc nuôi trồng thủy sản trên 30%. Từ ngày 5 – 7/7, biến động ở cấp 4, thiệt hại từ 20 – 30% trở lên. Do đó, huyện cũng đang yêu cầu các hộ nuôi tôm nên thả nuôi cầm chừng và chú ý khoảng thời gian trên để chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Anh Hoàng cho biết thêm: “Phòng NN&PTNT huyện đã khảo sát một số hộ nuôi tôm để thành lập chi hội nuôi tôm (tôm giống và tôm thịt) trong thời gian tới. Mô hình này hoạt động như tổ đoàn kết trên biển, một HTX thu nhỏ. Các thành viên trong chi hội sẽ tự xây dựng quy chế, điều lệ chung và cùng nhau thực hiện nhằm mang lại hiệu quả cao hơn. Đầu tiên huyện sẽ thử nghiệm ở 2 xã Hòa Minh và Vĩnh Tân, sau đó nhân rộng các xã khác. Với mô hình này, các thành viên của chi hội sẽ sinh hoạt có tổ chức hơn, đưa ra những ý kiến đóng góp cải thiện môi trường, cách xử lý nước thải một cách khoa học và tìm đầu ra ổn định cho chi hội mình… Hi vọng, mô hình này sẽ là một bước đi quan trọng, để nghề nuôi tôm thẻ chân trắng trên địa bàn huyện phát triển bền vững”.