Dạo quanh các chợ Khương Trung, Ngã Tư Sở, Phùng Khoang, Đồng Xuân, hạt dưa đỏ và các mặt hàng như nấm hương, măng khô, nho khô, hạt điều... bán nhan nhản. Giá phổ biến của loại mặt hàng này giao động từ 70.000 đồng đến 100.000 đồng một kg.
Đủ kiểu "lách"
Tại chợ Đồng Xuân, khác với các mặt hàng khô, hạt dưa đỏ không thấy bày bán. Tuy nhiên, khi có người hỏi mua, hầu hết các chủ hàng ở đây đều nói nhỏ: “Mặt hàng này hiện các chị không bày bán, nếu em mua chị sẽ dẫn em về kho lấy”.
Vào vai một người muốn mua hàng về bán lẻ, tôi (PV) dò hỏi thì được một chủ hàng tên Tuất giải thích: “Mặt hàng này bị cấm rồi em ơi, dại gì mà bày ra cho quản lý chợ đi thu…”, sau đó chị khẽ kéo tay tôi nói nhỏ: “Nếu em muốn mua thì vào đây chị cho xem hàng, hàng chị nhập từ Sài Gòn về, đảm bảo chất lượng…”. Thì ra mặt hàng này được các chủ hàng che giấu rất kỹ lưỡng, chúng được đựng trong những bao tải kín với nhiều túi nhỏ bọc giấy, trọng lượng khoảng 10 kg một túi để qua mặt các cơ quan chức năng.
Nói là nhập ở Sài Gòn cho người mua yên tâm, nhưng một lái xe chở hàng tại đây tiết lộ phần lớn mặt hàng khô tại chợ này được nhập về từ Trung Quốc, qua các cửa khẩu biên giới như Lạng Sơn, Móng Cái. Theo quan sát, hầu hết mặt hàng này đều không có các thông tin ngày xuất xưởng, hạn sử dụng và nơi sản xuất.
Tại chợ Ngã Tư Sở có khoảng 5 - 7 gian hàng khô, chủ hàng nào cũng ngang nhiên bày bán hạt dưa đỏ mặc dù loại hàng này đã bị cấm hơn hai tháng nay. Chị Yến, chủ một gian hàng chào đón niềm nở: “Em muốn mua bao nhiêu, 1 - 2 kg chứ vài chục kg chị cũng có, lấy nhiều chị để giá buôn cho. Em yên tâm, hạt dưa của chị vỏ cứng và giòn nên em có để cả năm cũng không sao…”. Chị Yến cũng cho biết, hầu hết các quán cà phê trên địa bàn đều lấy hạt dưa từ chợ này và khi được chuyển về các cửa hàng bán lẻ, lại được đóng gói nhỏ bán cho khách hàng, chủ yếu là học sinh, sinh viên. Theo bà Hà Thị Dung, chủ một tạp hóa nhỏ ở Khương Hạ, Thanh Xuân: Ngay từ khi bắt đầu mở cửa hàng đã có các mối tự tìm đến hỏi và giao hàng. Mỗi túi hạt dưa đỏ, hướng dương, ngô cay,…trọng lượng khoảng 100g bán với giá 5.000 đồng đến 8.000 đồng một gói.
“Cứ khi nào hết hàng, chỉ cần gọi điện thoại là mối sẽ mang tới tận nơi, bao nhiêu cũng có”, bà Hà nói. Lần theo số điện thoại của một mối hàng tên Trọng, chúng tôi được biết, hầu hết số hàng bà Hà đang có đều có nguồn gốc từ chợ đầu mối Đồng Xuân, Hà Tây và các làng chuyên kinh doanh bán buôn các mặt hàng khô tại Ba La, Hà Đông.
Việc hạt dưa được bày bán công khai còn diễn ra ở các chợ như: Phùng Khoang, Khương Trung, chợ Mơ… Riêng ở chợ Phùng Khoang, các mặt hàng khô như nấm hương, măng không có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ còn được các chủ hàng bán ngay trước trụ sở ban quản lý chợ.
Muốn bỏ cũng... khó
Có cầu ắt có cung, sở dĩ các mặt hàng chưa đảm bảo VSATTP vẫn trôi nổi trên thị trường là do vẫn còn nhu cầu sử dụng từ phía người tiêu dùng. Anh Tùng, chủ quán cà phê trên đường Nguyễn Trãi, cho biết, mỗi tối quán tiêu thụ khoảng gần 1 kg hạt dưa, mặc dù có nhiều loại đồ ăn uống khác nhưng hạt dưa vẫn được khách hàng ưa chuộng hơn cả.
Chị Tâm, một người bán kính tại chợ Ngã Tư Sở, cho biết chị rất thích ăn hạt dưa những lúc rảnh rỗi. “Biết báo đài, ti vi nói liên tục về hạt dưa, hàng khô có hóa chất độc hại, nhưng mỗi ngày tôi chỉ nhấm chưa đến một lạng nên chắc không ảnh hưởng gì, hơn nữa các mặt hàng này đâu đâu cũng có, chợ nào cũng bày bán nên chúng tôi có muốn bỏ cũng khó”, chị Tâm thổ lộ.
Ông Nguyễn Việt Cường, Chánh thanh tra Sở Y tế Hà Nội, cho biết, ngay sau khi có thông tin hạt dưa chứa phẩm màu Rhodamine B, từ trước Tết, Sở Y tế đã thành lập đoàn đi kiểm tra mặt hàng này ở các chợ và yêu cầu bà con kinh doanh không bán. Ông Trịnh Văn Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục quản lý thị trường Hà Nội, cho rằng, hiện hầu hết các mặt hàng hạt dưa đỏ cũng như các mặt hàng nấm hương, măng, nho khô... ở các chợ trên địa bàn Hà Nội đã được kiểm tra. “Chúng tôi đã tịch thu tiêu hủy hàng tạ hạt dưa đỏ không rõ nguồn gốc, riêng với các mặt hàng nấm hương, măng khô... hiện Chi cục đang gửi mẩu đi xét nghiệm, nếu kết quả cho dương tính với hóa chất độc hại thì chúng tôi sẽ tịch thu và cấm bán các ở các chợ”, ông Ngọc khẳng định.
Về việc các chợ vẫn bày bán công khai hạt dưa đỏ không rõ nguồn gốc, ông Ngọc cho hay Chi cục đã kiểm tra và có thông báo công khai cho các chợ, tuy nhiên để làm tốt được việc này, thì ban quản lý các chợ cũng như các trung tâm y tế ở các quận huyện cũng cần tham gia.