Vụ cháy ở bệnh viện Chợ Rẫy vào ngày 8/2/1996, UBND TP.HCM tiếp tục mua thêm thang cao 72m với kinh phí hơn một triệu USD.
Đến vụ cháy tòa nhà ITC vào ngày 29/10/2002, vấn đề mua trực thăng chữa cháy được đặt ra, nhưng vào năm 2006, có viên chức trả lời là do cơ sở hạ tầng còn hạn chế nên việc này chưa được đề xuất.
Báo cáo mới đây nhất, các phương tiện chữa cháy được xem là hiện đại đang được sử dụng chủ yếu bao gồm xe thang chữa cháy loại 32 m, xe chữa cháy có chứa nước 400/400… Nhiều phương tiện chữa cháy, cứu hộ cứu nạn hiện đại đã được thế giới sử dụng như trực thăng, hóa chất chữa cháy… chưa được đầu tư do nguồn lực hạn chế.
Nói chung, lực lượng phòng cháy chữa cháy ở Hà Nội và TP HCM được xem là hiện đại nhưng với những thiết bị sẵn có, cũng chỉ thực hiện hiệu quả từ tầng 10 trở xuống.
Trong khi đó, hiện trạng phòng cháy ở hai thành phố này là đáng kinh hoàng.
Tại Hà Nội, chỉ có 207 tòa nhà trong tổng số 364 tòa nhà cao tầng có hệ thống báo cháy hoạt động tốt, 91/364 tòa nhà có hệ thống nước chữa cháy hoạt động tốt, 74/364 tòa nhà có điều áp chống ngạt. Tại nhiều tòa nhà các thiết bị chống cháy bị hư hỏng hoặc quá hạn sử dụng, lối thoát hiểm bị khóa hoặc biến thành nhà kho… Thậm chí các chuyên gia xây dựng cho rằng việc thiết kế cầu thang thoát hiểm, đi bộ và hành lang của nhiều tòa nhà hiện nay sẽ trở thành ống khói gây ngạt làm chết người nếu có cháy xảy ra.
Tại TP HCM, hiện có khoảng hơn 140 nhà cao tầng (có 10 tầng trở lên). Có 34 khách sạn, 37 chung cư, 28 nhà cao tầng dùng làm văn phòng và gần 40 nhà cao tầng thuộc loại đa năng (gồm văn phòng, nhà ở, siêu thị, khách sạn...). Thời gian qua, sở Cảnh sát phòng cháy chữa cháy đã kiểm tra 137 nhà cao tầng ở thành phố, thì tất cả 137 tòa đều vi phạm công tác an toàn phòng cháy chữa cháy. Đặc biệt, có tới 110 tòa nhà cao tầng vi phạm (chiếm tỷ lệ hơn 80%) không có thông gió và hút khói. Đó là chưa kể đến các lỗi thường như trang thiết bị phòng chống cháy nổ sơ sài, không đúng yêu cầu, hệ thống thang thoát hiểm bị chiếm dụng…
Vụ cháy chung cư JSC tại Hà Nội vừa qua, cảnh sát phòng cháy chữa cháy còn không được trang bị mặt nạ phòng độc thì việc xông vào đám cháy để cứu người là việc mạo hiểm tính mạng.
Sau vụ cháy, đại tá Nguyễn Văn Sơn, cục trưởng cục Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ rút kinh nghiệm: việc thiếu các phương tiện, thiết bị trong chữa cháy, cứu hộ cứu nạn đã gây những khó khăn không nhỏ trong việc hạn chế các thiệt hại về người và của do cháy gây ra.
Đến lượt mình, đại tá Nguyễn Văn Tươi, Phó cục trưởng cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, cũng rút kinh nghiệm: nếu hệ thống chữa cháy ngay tại cơ sở hoạt động tốt, người dân hiểu biết và được huấn luyện về công tác chữa cháy tại chỗ thì một đốm lửa nhỏ đã có thể không gây thành một đám cháy lớn.
Nhưng theo ông, thực tế là không chỉ người dân mà các chủ đầu tư công trình cũng thờ ơ với việc phòng cháy chữa cháy. Năm 2009 toàn lực lượng phòng cháy chữa cháy đã thực hiện 805 lượt kiểm tra chuyên đề về chợ, trung tâm thương mại, khí đốt hóa lỏng, vật liệu nổ công nghiệp, khu công nghiệp và khu dân cư. Kết quả là có 7.234 trường hợp vi phạm bị xử phạt hành chính. Có bốn cơ sở vi phạm nghiêm trọng quy định phòng cháy chữa cháy đã bị đình chỉ hoạt động và 50 cơ sở bị tạm đình chỉ.
Tựu trung, phòng cháy không ổn vì thiếu bộ phận giám sát các tiêu chuẩn thực hiện công trình, mặc dầu công trình nào cũng đủ điều kiện và được phép đưa vào sử dụng. Chữa cháy cũng không ổn, vì nhà tiếp tục được phép mọc lên đến vài chục tầng, ngấp nghé ngưỡng một trăm tầng, phương tiện chỉ mới kham nổi mười tầng.
Phượng Lê
(Theo SGTT)